Giám đốc điều hành Blockstream và là người phát minh ra Hashcash – Adam Back – vừa lên tiếng cho rằng bản chất toán học cốt lõi của Bitcoin là một sự khám phá, không phải phát minh. Ông cũng bác bỏ trực tiếp các ý kiến cho rằng nhà phát triển Peter Todd chính là Satoshi Nakamoto. Những tranh luận này xuất hiện từ một cuộc trao đổi trên mạng xã hội, gợi lại một trong những cuộc tranh cãi lâu đời nhất trong cộng đồng crypto.
Câu chuyện bắt đầu khi Peter Todd đăng bài cho biết anh từng thảo luận về các khái niệm giống Bitcoin với Adam Back và Hal Finney khi còn là một thiếu niên. Todd chia sẻ điều này trong lúc phản đối đề xuất hạn chế độ tuổi sử dụng mạng xã hội tại Anh.
Todd có phải là Satoshi không?
Bài đăng của Todd không ám chỉ rằng anh nhận mình là Satoshi, dù một số tiêu đề đưa tin như vậy. Todd lập luận rằng việc cấm thanh thiếu niên tham gia các diễn đàn kỹ thuật có thể khiến những người trẻ tuổi mất cơ hội tiếp cận, trao đổi để sau này trở thành nhà sáng tạo mới như cách Bitcoin từng được hình thành. Lời nhắc tới một “hệ thống giống Bitcoin” chỉ đơn giản là dựa trên proof of work và thiết kế phi tập trung, hoàn toàn không phải lời xác nhận mình là tác giả.
Khi một người dùng hiểu lầm phản hồi của Back là xác nhận Todd là Satoshi, Back đã bác bỏ điều này ngay lập tức.
Back xác nhận rằng Todd từng tham gia các cộng đồng nghiên cứu đề cập đến các ý tưởng tương tự từ lâu trước khi Satoshi công bố whitepaper vào năm 2008. Back dẫn chứng một chủ đề trên mailing list cypherpunks năm 1997 và một cuộc trao đổi vào năm 2001 giữa Todd với Finney trên nhóm nghiên cứu peer-to-peer. Hơn nữa, Satoshi là một trong số ít những người từng liên hệ với Back trước khi công bố Bitcoin. Đến nay, những nhà cypherpunk phát triển từ các ý tưởng đầu tiên này vẫn hoạt động rất sôi nổi trong các sự kiện Bitcoin.
Khám phá chứ không phải phát minh
Tranh luận lớn xoay quanh câu hỏi: Bitcoin là kiểu công nghệ gì? Back so sánh Bitcoin với các định lý toán học hay các hằng số vật lý – những thứ tồn tại trong một phạm vi thiết kế cực kỳ hẹp, không cho phép sự tùy ý thay đổi.
“Một dấu ấn của sự khám phá: Bitcoin chỉ tồn tại trong không gian thiết kế rất hạn chế. Tương tự như định lý Pythagore, DNA, hay vàng vật chất được dùng làm tiền hàng hóa. Điều khám phá ra ở đây là một hàng hóa kỹ thuật số khan hiếm,” Back chia sẻ trên X.
Khi có người phản biện rằng một khám phá thì không thể chỉ giới hạn trong một không gian thiết kế hẹp, Back cho rằng chính sự hạn chế đó mới là yếu tố đặc trưng của một khám phá. Định lý Pythagore chỉ đúng duy nhất với công thức hiện tại; thay đổi gì sẽ không còn đúng. DNA cũng vậy. Theo Back, Bitcoin sẽ bị phá vỡ bất cứ khi nào các lập trình viên cố thay đổi cấu trúc cốt lõi, giống như quy luật vật lý chứ không phải một phần mềm linh hoạt có thể tuỳ ý thay đổi.
Một số ý kiến trái chiều cho rằng, Bitcoin thực chất là một cách triển khai cụ thể mà không có thông số rõ ràng, việc không khuyến khích xây dựng nhiều phiên bản node với ngôn ngữ an toàn bộ nhớ cũng cho thấy Bitcoin “mong manh” hơn là tất yếu. Satoshi được cho là phải thử xây dựng hệ thống trước rồi mới viết whitepaper để kiểm chứng ý tưởng có khả thi hay không, và Back xem đây là bằng chứng cho thấy thiết kế Bitcoin không thể theo hướng khác.
Trước đây, Back đã phủ nhận là Satoshi khi một bản phân tích chữ viết vào năm 2026 cho rằng ông là ứng viên hàng đầu, điều này cũng bị Saylor cùng nhiều người khác phản bác. Nhiều người vẫn nghĩ rằng danh tính Satoshi nên được giữ bí mật. Một số còn chú ý rằng sự chú ý lần này đến đúng lúc Blockstream chuẩn bị ra mắt dự án BSTR token. Dù là khám phá hay thiết kế, câu hỏi mà Back đặt ra vẫn sâu sắc hơn nhiều so với việc ai là Satoshi.
