Bitcoin vừa trải qua một đợt giảm mạnh trong 48 giờ qua, khiến nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ lo lắng và đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của đồng tiền này. Dù giá Bitcoin đã hồi phục nhẹ vào thứ Sáu, các nhà giao dịch vẫn đang cảnh giác trước khả năng xảy ra một đợt lao dốc mới – và lo lắng không biết tình hình sẽ tệ đến mức nào.
May mắn cho thị trường crypto, đây không phải là lần đầu tiên ngành này phải đối mặt với viễn cảnh bi quan như vậy. Trong những tình huống như hiện tại, lịch sử chính là điểm tựa giúp dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, cần tránh các bước đi nào cũng như đánh giá tổng quan về mức độ nghiêm trọng của tình hình. Nhiều câu trả lời cho các thắc mắc đó đều xuất phát từ sự sụp đổ năm 2022.
Những điều kiện dẫn đến sự sụp đổ năm 2022
Dù mọi thứ đã thay đổi khá nhiều kể từ đó, mùa đông crypto năm 2022 được xem là giai đoạn mà phần lớn cộng đồng nghĩ ngành này có thể sẽ sụp đổ hoàn toàn.
Mọi chuyện bắt đầu từ năm 2020, khi trong vòng một năm, thị trường tiền điện tử tăng trưởng bùng nổ. Dòng vốn đổ mạnh vào thị trường, kéo giá tăng vọt cho tới đỉnh vào khoảng tháng 11/2021. Thời điểm đó, giá Bitcoin đã leo từ vùng 8,300 USD lên gần 64,000 USD chỉ trong 10 tháng.
Sponsored
Các sản phẩm lãi suất cao từng là điểm thu hút lớn mà nhiều công ty crypto hàng đầu lúc đó mang lại. Ý tưởng nhận được mức lãi suất hấp dẫn, “bảo đảm” khi mua các tài sản như Bitcoin hoặc stablecoin đã khiến nhiều người không ngần ngại rót vốn đầu tư.
Tuy nhiên, câu chuyện ấy dần sụp đổ, phần nào cũng do các yếu tố kinh tế vĩ mô chung.
Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát kéo dài, khiến người tiêu dùng khó tiếp cận nguồn vốn hơn. Thị trường chứng khoán cũng điều chỉnh mạnh, chủ yếu do tác động từ chiến sự ở châu Âu.
Những yếu tố này khiến nhà đầu tư crypto rút tiền khỏi các tài sản có tính rủi ro nhất.
Kết quả là một kịch bản tương tự như “chạy rút tiền ở ngân hàng”. Khi mọi người ồ ạt rút vốn, các vấn đề lớn hơn dần lộ diện – khiến nhà đầu tư mất niềm tin nghiêm trọng vào ngành này.
Hiệu ứng domino sau đó
Sự kiện chấn động đầu tiên là đồng stablecoin TerraUSD (UST) sụp đổ vào tháng 05/2022, khi giá giảm thẳng đứng chỉ trong 24 giờ. Việc này khiến nhiều người mất lòng tin rằng UST còn giữ được giá trị neo với USD.
Theo báo cáo từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang Chicago, hai sàn giao dịch tập trung lớn lúc đó là Celsius và Voyager Digital đã chứng kiến lượng rút ròng lần lượt là 20% và 14% tổng tiền khách hàng chỉ trong vòng 11 ngày sau khi tin tức này nổ ra.
Sau đó đến lượt quỹ đầu tư Three Arrows Capital (3AC) sụp đổ. Khi ấy, quỹ này quản lý khoảng 10 tỷ USD tài sản. Sự sụt giảm mạnh trên thị trường crypto và chiến lược giao dịch rủi ro cao đã khiến quỹ mất trắng, buộc phải nộp đơn phá sản.
Các sàn giao dịch tập trung tiếp tục chịu ảnh hưởng nặng nề, với lượng rút vốn khỏi sàn gia tăng mạnh.
Sau đó là cú sập nổi tiếng của sàn FTX vào tháng 11/2022. Chỉ trong 48 giờ, khoảng 37% tổng tiền khách hàng đã bị rút sạch khỏi sàn này. Theo thống kê của Fed Chicago, hai sàn Genesis và BlockFi cũng chứng kiến lượng rút vốn lần lượt là 21% và 12% tổng tài sản ngay trong tháng đó.
Trong năm 2022, có ít nhất 15 doanh nghiệp liên quan đến crypto buộc phải đóng cửa hoặc làm thủ tục phá sản. Những sụp đổ này đã chỉ ra điểm yếu thanh khoản trong cách các công ty này vận hành, đặc biệt là rủi ro trước làn sóng rút tiền đột ngột khi thị trường biến động.
Những sự kiện này là bài học lớn: lời hứa tài chính cần đi kèm khả năng thanh khoản thực tế, và luôn phải có phương án dự phòng cho giai đoạn căng thẳng trên thị trường.
So với hoàn cảnh hiện tại, những bài học này đang trở nên cực kỳ hữu ích trở lại.
Tại sao hành vi của Bitcoin hôm nay lại quan trọng
Trong tuần vừa qua, hai đồng crypto lớn là Bitcoin và Ethereum đã mất gần 30% giá trị. Cú sụt giảm này làm “bốc hơi” khoảng 25 tỷ USD giá trị chưa thực hiện trên bảng cân đối các tài sản số.
Con số này xuất hiện trong bối cảnh các thị trường toàn cầu đồng loạt giảm mạnh trong tuần, kéo theo thị trường crypto, chứng khoán và cả các tài sản trú ẩn truyền thống như vàng, bạc. Sự sụt giảm đồng loạt này cho thấy đây là cú sốc thanh khoản diện rộng, chứ không chỉ là vấn đề riêng của từng tài sản.
Do đó, khi đối mặt với các lệnh gọi ký quỹ, các nhà giao dịch thường thanh lý trước những tài sản có tính thanh khoản cao. Đối với thị trường crypto, bối cảnh rộng lớn này cho thấy đó chỉ là một đợt điều chỉnh thị trường chứ không phải là mất niềm tin hoàn toàn. Nhờ các dữ liệu tiêu dùng tích cực vào thứ Sáu làm giảm áp lực kinh tế vĩ mô ngắn hạn, giá Bitcoin đã hồi phục trở lại mức 70,000 USD.
Sponsored
Tuy nhiên, diễn biến của Bitcoin còn thể hiện điều gì đó sâu xa hơn về mặt cấu trúc. Bitcoin không chỉ phản ứng đơn thuần theo điều kiện thanh khoản.
Trong một năm vừa qua, Bitcoin liên tục gặp khó khăn khi lấy lại đà tăng dù đã có những nhịp hồi. Theo các phân tích trước đó của BeInCrypto, nguyên nhân chính của những đợt sụt giảm này là do các holder dài hạn đều liên tục bán ra số lượng lớn.
Hành động này tạo ra tín hiệu tiêu cực mạnh mẽ cho thị trường. Những nhà đầu tư nhỏ lẻ mới thường sẽ theo dõi sát động thái này, bởi họ hiểu rằng khi các holder kiên định cũng bán ra thì các đợt tăng giá đều thiếu sự vững chắc.
Tuy vậy, diễn biến giá thường chỉ là lớp bề mặt đầu tiên của các áp lực trong thị trường. Dù tâm lý lo lắng của thị trường thường được phản ánh sớm, các tổ chức lại phản ứng chậm hơn cũng như điều chỉnh các chiến lược vận hành từ trước khi khủng hoảng thực sự hiện diện rõ ràng.
Trong những giai đoạn thị trường bất ổn kéo dài, những thay đổi chiến lược này có thể trở thành dấu hiệu báo trước những biến động lớn.
Các tổ chức bắt đầu rút lui một cách âm thầm
Ngoài các biến động giá, nhiều tín hiệu áp lực sớm đã xuất hiện ở cấp độ tổ chức.
Một ví dụ gần đây là việc Gemini quyết định thu hẹp hoạt động và rút lui khỏi một số thị trường ở châu Âu. Quyết định này không đồng nghĩa là Gemini mất khả năng thanh toán, cũng như không thể quy trực tiếp do giá Bitcoin giảm vừa qua.
Sponsored SponsoredTuy nhiên, điều này cho thấy sự chủ động điều chỉnh chiến lược để thích nghi với môi trường pháp lý cao hơn, lý giải vì sao khi rủi ro kéo dài thì các tổ chức đều có xu hướng xem xét lại khu vực hoạt động và tối ưu hóa bộ máy từ sớm, trước khi những vấn đề tài chính xuất hiện rõ nét trên báo cáo hoặc trong giá thị trường.
Trong khi đó, tháng trước Polygon cũng tiến hành một đợt cắt giảm nhân sự lớn, cho nghỉ việc khoảng 30% nhân viên. Đây đã là lần thứ ba Polygon thực hiện việc này trong vòng ba năm trở lại đây.
Trong quá khứ, những hoạt động cắt giảm tương tự cũng diễn ra âm thầm vào cuối năm 2021 và đầu năm 2022, từ rất sớm trước khi các sự kiện lớn trên thị trường lộ diện. Các công ty bắt đầu đóng băng tuyển dụng, giảm kế hoạch mở rộng, cắt giảm các chính sách ưu đãi khi dòng tiền trở nên eo hẹp. Những động thái này thường được giải thích là để tối ưu vận hành hoặc tuân thủ pháp lý, chứ không nói trực diện về áp lực tài chính.
Gần đây, tâm điểm của thị trường lại hướng về các kho tài sản số của các công ty, bởi khi giá giảm kéo dài thì các bảng cân đối tài chính sẽ dễ dàng bị lung lay. MicroStrategy một lần nữa trở thành cái tên được chú ý.
MicroStrategy nhấn mạnh dấu hiệu căng thẳng cấu trúc sớm
Doanh nghiệp nắm giữ nhiều Bitcoin nhất đang đối mặt với áp lực lớn khi giá rớt về dưới 60,000 USD trong tuần này. Điều này càng làm giá trị kho tài sản số của MicroStrategy xuống thấp hơn giá mua bình quân, khiến nỗi lo rủi ro về tài chính tiếp tục gia tăng.
Cổ phiếu MicroStrategy đã giảm mạnh khi Bitcoin bị bán tháo thêm, đồng thời vốn hóa thị trường của công ty giảm xuống còn thấp hơn tổng giá trị Bitcoin mà công ty nắm giữ.
Nếu biến động giá tiếp tục kéo dài, những bảng cân đối tài chính kiểu này sẽ ngày càng biến động mạnh, vừa làm tăng sự tin tưởng nhưng cũng đồng thời làm lộ ra yếu điểm nếu vận may không ủng hộ.
Thực tế, MicroStrategy cũng không còn giữ nguyên cam kết “không bao giờ bán ra” như trước. Vào tháng 11 vừa rồi, CEO Phong Le lần đầu thừa nhận công ty có thể bán bớt số Bitcoin của mình nếu thị trường rơi vào tình huống khủng hoảng đặc biệt.
Hiện tại, các dấu hiệu cảnh báo xuất hiện sớm và khá âm thầm nên đôi khi có thể dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, chính sự âm thầm này lại cho thấy mức độ nguy hiểm, vì đây có thể là dấu hiệu cho thấy niềm tin đang dần bị xói mòn, và ngành crypto sẽ thay đổi từ bên trong trước khi thị trường kịp nhận ra.
