Trong tuần qua, căng thẳng ở Trung Đông đã leo thang khi xung đột giữa Iran, Israel và Hoa Kỳ trở nên gay gắt hơn. Tuy nhiên, Bitcoin lại khá ổn định quanh mức 68,000 USD, không giảm mạnh như lo ngại của nhiều người tham gia thị trường.
Dù vậy, tâm lý chung trên thị trường vẫn nghiêng rõ rệt về phía tiêu cực. Lệnh bán khống (short) đang chiếm ưu thế trên các sàn giao dịch phái sinh. Chính điều này có thể tạo điều kiện cho một đợt short squeeze mạnh xảy ra vào tháng 03/2026.
Tỷ lệ Funding âm của Bitcoin tạo điều kiện tiềm năng cho short squeeze
Santiment, nền tảng phân tích dữ liệu on-chain, đã theo dõi dữ liệu cho thấy funding rate trên các sàn giao dịch crypto đang nghiêng về mức âm sâu. Điều này phản ánh thị trường hiện đang bị các lệnh bán khống chi phối.
Santiment cho biết tâm lý tiêu cực này chủ yếu bắt nguồn từ căng thẳng địa chính trị và sự trì hoãn xung quanh Dự luật Clarity Act.
Biểu đồ của họ cho thấy khi Bitcoin dao động trong vùng giá từ 63,000 USD đến 73,000 USD, funding rate liên tục âm sâu trong nhiều ngày. Điều đó nghĩa là phe bán khống đang hoàn toàn lấn át trên thị trường, chủ yếu do lo ngại về nguy cơ chiến tranh và những bất ổn pháp lý.
Tuy nhiên, Santiment nhấn mạnh rằng dữ liệu trong quá khứ cho thấy mỗi khi funding rate cực kỳ tiêu cực thì thường là dấu hiệu đảo chiều giá sắp xuất hiện.
“Trước nay, việc cực kỳ nhiều người bán khống làm tăng khả năng thị trường crypto bật tăng trở lại, khi các vị thế bán bị thanh lý sẽ tạo cú thúc đẩy mạnh mẽ mỗi khi giá bứt phá qua các vùng kháng cự,” Santiment giải thích.
Cùng quan điểm, chuyên gia RugaResearch dẫn dữ liệu từ CryptoQuant cho thấy funding rate (theo phần trăm % 30 ngày) hiện chỉ ở mức khoảng 6%. Đây là mức thấp nhất kể từ đầu năm 2023.
Ông cho biết hiện những ai đặt lệnh bán khống đang phải trả phí cho những người giữ lệnh mua. Các trader đã làm điều này gần như mỗi ngày suốt hai tuần vừa qua.
“Funding rate 30 ngày sẽ xếp hạng mức funding hiện tại so với 30 ngày gần nhất. Khi chỉ còn 6%, tức là gần như tất cả những ngày trong tháng rồi funding cao hơn hiện giờ. Thị trường phái sinh đang nghiêng hẳn về kỳ vọng giá giảm khá lâu rồi,” RugaResearch giải thích.
Biểu đồ này cho thấy khi thị trường có quá nhiều lệnh bán khống, biến động lớn thường xuất hiện bất ngờ thay vì đi lên hoặc giảm từ từ. Vì vậy, đây đang là điều kiện lý tưởng cho một pha short squeeze sắp tới.
Dấu hiệu hạ nhiệt trong xung đột địa chính trị
Dù những quan sát trên chủ yếu dựa vào dữ liệu lịch sử, nhưng những diễn biến mới đây cũng cho thấy khả năng hồi phục của giá là rất có thể xảy ra.
Phát biểu gần đây của cựu Tổng thống Donald Trump cũng giúp xoa dịu tâm lý tiêu cực. Trong một cuộc phỏng vấn với CBS News, ông cho biết chiến dịch quân sự nhắm vào Iran đã đạt được tiến triển nhanh hơn rất nhiều so với dự tính ban đầu bốn đến năm tuần.
“Tôi nghĩ cuộc chiến này về cơ bản đã kết thúc, gần như vậy,” ông Trump nói.
Ông Trump cũng gọi điện cho Tổng thống Nga Vladimir Putin, và phía Kremlin xác nhận rằng ông Putin đã đề xuất kế hoạch nhằm nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Những diễn biến này đã giúp giảm bớt lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng, góp phần cải thiện tâm lý thị trường trong tuần đầu tháng 03.
Dữ liệu từ bản đồ thanh lý của Coinglass chỉ ra rằng nếu Bitcoin vượt 75,000 USD trong tuần này, tổng khối lượng các vị thế bán khống có nguy cơ bị thanh lý có thể lên tới gần 4 tỷ USD.
Tại sao lần này có thể sẽ khác
Tuy nhiên, dấu hiệu cho thấy một giải pháp nhanh chóng vẫn chưa rõ ràng. Iran đã bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei – người có quan điểm cứng rắn – làm lãnh đạo tối cao mới vào ngày 09/03/2026. Động thái này thể hiện sự duy trì quan điểm thay vì nhượng bộ. Chiến sự cũng đã lan tới Lebanon và eo biển Hormuz vẫn gần như bị đóng cửa. Giá dầu Brent có lúc đã tiến sát 120 USD/thùng.
Bối cảnh vĩ mô này không thuận lợi cho dòng vốn chảy vào – yếu tố thường thúc đẩy short squeeze. Allianz Research đã đưa ra ba kịch bản: Nếu có thỏa thuận nhanh, giá dầu có thể ổn định quanh 70 USD. Nếu xung đột kéo dài, giá có thể lên 100 USD. Và nếu xảy ra rủi ro cực đoan, giá dầu Brent thậm chí có thể vượt 130 USD. Việc giá năng lượng cao kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ lạm phát đình trệ (stagflation) và có thể trì hoãn kỳ vọng giảm lãi suất. Nếu không có lực mua mới từ các tổ chức lớn, phe short có thể tiếp tục kiếm lời lâu hơn bình thường.
Rủi ro từ chiến tranh cũng có thể khiến thanh khoản thị trường crypto suy giảm trực tiếp. Trong các cuộc khủng hoảng trước đây, việc bị ép bán trên thị trường truyền thống thường kéo theo bán crypto để bù đắp khoản lỗ ký quỹ ở nơi khác. Nếu giá dầu giữ trên 100 USD, khả năng lây lan giữa các thị trường càng cao. Để xảy ra short squeeze thì cần có người mua vào, không chỉ là những vị thế short quá đà.
