Mạng lưới rửa tiền qua kênh tiếng Trung (CMLNs) đã trở thành hạ tầng hàng đầu cho rửa tiền bất hợp pháp bằng tiền điện tử.
Sự phát triển nhanh chóng của các mạng lưới trên Telegram này cho thấy một sự thay đổi cơ bản về cách dòng tiền phạm pháp được di chuyển toàn cầu, kéo theo những tác động lớn lên an ninh quốc gia và chiến lược phòng chống tội phạm của các nước.
Hệ sinh thái 16.1 tỷ USD: Quy mô và tốc độ
Theo Báo cáo Tội phạm Tiền điện tử năm 2026 của Chainalysis được công bố ngày 27/01/2026, CMLNs hiện chiếm khoảng 20% tổng hoạt động rửa tiền bằng tiền điện tử được phát hiện, trở thành kênh rửa tiền lớn nhất của thị trường này.
SponsoredBáo cáo cho biết chỉ riêng năm 2025, CMLNs đã xử lý 16.1 tỷ USD, tương đương khoảng 44 triệu USD mỗi ngày, vận hành qua hơn 1,799 ví đang hoạt động. Từ năm 2020, dòng tiền đổ vào CMLNs tăng nhanh gấp 7,325 lần so với các sàn giao dịch tập trung, 1,810 lần so với DeFi, và 2,190 lần so với các luồng tiền bất hợp pháp nội bộ trên chuỗi.
Chainalysis xác định có sáu loại dịch vụ riêng biệt tạo nên hệ sinh thái CMLN, dựa trên “dấu vết hành vi” trên chuỗi: các nhà môi giới trung gian chạy đầu (running point brokers), đoàn xe tài khoản vận chuyển tiền (money mule motorcades), các dịch vụ OTC phi chính thức, dịch vụ Black U, dịch vụ cá cược/gambling, và các dịch vụ chuyển tiền/mixing funds.
Phân chia vai trò theo sáu loại dịch vụ
Các nhà môi giới trung gian chạy đầu đóng vai trò là điểm khởi đầu để chuyển tiền bất hợp pháp. Những người tham gia được thuê để cho thuê tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc địa chỉ nạp trên sàn nhằm nhận và chuyển tiếp dòng tiền phạm pháp.
Đoàn xe chuyển tiền (money mule motorcades) phục vụ giai đoạn “phân tầng” trong quy trình rửa tiền, dùng mạng lưới tài khoản và ví để che giấu nguồn gốc của dòng tiền. Một số nhà cung cấp dịch vụ còn mở rộng hoạt động sang 5 quốc gia châu Phi.
Các dịch vụ OTC phi chính thức quảng bá cung cấp “tiền sạch” hoặc “White U”, chuyển tiền không cần xác minh KYC. Tuy nhiên, điều tra trên chuỗi cho thấy các dịch vụ này có liên hệ chặt chẽ với các nền tảng bất hợp pháp như Huione.
Sponsored Sponsored
Dịch vụ Black U chuyên xử lý lượng tiền điện tử “dính bẩn”, có nguồn gốc từ hack, khai thác lỗi hay lừa đảo, và bán lại với giá thấp hơn thị trường 10-20%. Đây là loại dịch vụ phát triển nhanh nhất, chỉ mất 236 ngày để thu hút 1 tỷ USD dòng tiền. Trong quý 4/2025, thời gian xử lý trung bình các giao dịch lớn là chỉ 1.6 phút.
Dịch vụ cá cược/gambling tận dụng đặc điểm dòng tiền lớn và giao dịch liên tục để rửa tiền. Một số nhà cung cấp trên Telegram thậm chí còn bị xác nhận là gian lận kết quả.
Dịch vụ chuyển tiền/mixing funds cung cấp chức năng trộn và chuyển đổi token, được các đối tượng bất hợp pháp tại Đông Nam Á, Trung Quốc và Triều Tiên tích cực sử dụng.
Các mô hình phản chiếu hành vi rửa tiền truyền thống
Dữ liệu trên chuỗi cho thấy các dòng tiền của CMLN diễn biến theo đúng các giai đoạn truyền thống của quy trình rửa tiền: đưa vào, phân tầng, và hợp thức hóa. Black U là ví dụ điển hình cho hành vi chia nhỏ (smurfing). Giao dịch nhỏ dưới 100 USD tăng 467% từ lúc vào đến lúc ra. Giao dịch trung bình (100 USD – 1,000 USD) tăng 180%. Giao dịch rất lớn (trên 10,000 USD) đến được nhiều ví đích hơn ví nguồn tới 51%.
Ngược lại, các đại lý cá cược, nhà môi giới trung gian và dịch vụ OTC lại đóng vai trò là nơi gom tổng tiền. Những dịch vụ này tập hợp dòng tiền từ nhiều nguồn rồi hợp nhất thành số lớn để đưa trở lại hệ thống tài chính hợp pháp.
Sponsored
Nền tảng bảo đảm như trung tâm kết nối
Trung tâm của hệ sinh thái CMLN là các nền tảng bảo chứng như Huione và Xinbi. Những nền tảng này hoạt động như nơi kết nối tiếp thị và giữ tiền trung gian cho các nhà cung cấp rửa tiền, nhưng lại không kiểm soát trực tiếp quá trình rửa tiền phía sau.
Dù Telegram đã gỡ bỏ một số tài khoản của Huione, nhiều nhà cung cấp vẫn tiếp tục hoạt động bằng cách chuyển sang nền tảng khác. Điều này cho thấy muốn giải quyết gốc rễ, cần nhắm vào chính các đối tượng thực hiện, thay vì chỉ xử lý nền tảng.
Phản ứng từ cơ quan quản lý
Các động thái thực thi gần đây gồm cả việc OFAC (Bộ Tài chính Hoa Kỳ) và OFSI (Vương quốc Anh) đưa Prince Group vào danh sách đen. FinCEN cũng đưa ra quy định cuối cùng chỉ định Huione Group là một mối đe dọa chính về rửa tiền, đồng thời ban hành cảnh báo về mạng lưới rửa tiền tiếng Trung.
Sponsored SponsoredTuy nhiên, dù gây gián đoạn, các mạng lưới cốt lõi vẫn tiếp tục tồn tại và chuyển sang các kênh thay thế khi bị truy quét.
Phân tích chuyên gia
Tom Keatinge, Giám đốc Trung tâm Tài chính & An ninh thuộc RUSI, cho biết các mạng lưới này đã phát triển cực kỳ nhanh thành các hoạt động xuyên biên giới trị giá hàng tỷ USD. Ông cho rằng các biện pháp kiểm soát vốn nghiêm ngặt của Trung Quốc là nguyên nhân chính, vì những người giàu muốn chuyển tiền ra nước ngoài đã cung cấp động lực và thanh khoản cho các tổ chức tội phạm quốc tế hoạt động tại châu Âu và Bắc Mỹ.
Chris Urben, Giám đốc điều hành tại Nardello & Co, nhận định thay đổi lớn nhất vài năm qua là sự chuyển đổi nhanh chóng từ hình thức chuyển tiền truyền thống sang sử dụng crypto. Ông giải thích rằng, crypto vừa giúp chuyển tiền xuyên biên giới hiệu quả, vừa ít ràng buộc về kiểm tra KYC hơn hệ thống ngân hàng, và cho phép mang hàng tỷ USD chỉ bằng một ví lạnh lưu trữ trên ổ cứng.
Cần sự hợp tác giữa khu vực công và tư nhân
Chainalysis nhấn mạnh rằng để xử lý các mạng lưới rửa tiền tích hợp tiền điện tử, cần phải thay đổi từ việc thực thi pháp luật một cách bị động đối với từng nền tảng riêng lẻ sang chủ động làm gián đoạn các mạng lưới phía sau.
Urben khuyên rằng việc phát hiện những mạng lưới rửa tiền này cần phải kết hợp thông tin từ nguồn mở, nguồn tình báo con người cùng với phân tích dữ liệu trên blockchain. “Chỉ khi những công cụ này phối hợp hiệu quả, tạo ra các đầu mối hỗ trợ lẫn nhau, bạn mới có thể kết nối các đối tượng với dòng di chuyển tiền tệ và vẽ ra được bản đồ của các mạng lưới đó,” ông chia sẻ.
