Tôi bắt đầu tham gia thị trường crypto vào thời điểm Bitcoin chỉ khoảng 6,000 USD – đúng rồi, đã lâu đến vậy. Lúc đó, thị trường còn khá mơ hồ, nằm giữa sự thử nghiệm và tài chính truyền thống; giá biến động mạnh chỉ vì những tin tức nóng hoặc các phát ngôn từ người nổi tiếng.
Không chỉ riêng tôi mới cảm nhận như vậy. Nhiều năm sau, một nghiên cứu phân tích Bitcoin và Dogecoin trong giai đoạn 2020–2021 đã chỉ ra rằng, vào những ngày Elon Musk nhắc tới crypto trên mạng xã hội, giá và khối lượng giao dịch đều tăng một cách đáng kể. Tác động này nổi bật ở Dogecoin khi phản ứng còn mạnh hơn Bitcoin đến hơn mười lần.
Quay lại hiện tại, mọi thứ có vẻ đã khác. Tin lớn vẫn xuất hiện, giá vẫn lên xuống. Nhưng cách thị trường phản ứng thì đã thay đổi rõ rệt. Ở bên dưới, tôi sẽ phân tích cụ thể điểm khác biệt là gì.
Tin tức từng chi phối thị trường
Trước đây, các chu kỳ crypto thường gắn liền với phản ứng tức thì. Thanh khoản mỏng, phái sinh chưa thực sự chi phối giá, và mọi diễn biến trên thị trường spot đều dễ nhận biết. Vì vậy, giá thường tập trung biến động mạnh ngay thời điểm tin tức xuất hiện.
Để đánh giá xem phản ứng của Bitcoin với tin tức là nhanh hay chậm, tôi đã so sánh biến động giá xung quanh các tin lớn ở các chu kỳ thị trường khác nhau. Tôi chọn hai sự kiện có sức ảnh hưởng lớn trong chu kỳ trước và hai sự kiện tương đương sau thời điểm halving năm 2024. Ở mỗi trường hợp, tôi theo dõi biến động giá trước và sau khi tin công bố, tập trung vào mô hình phản ứng thay vì mức giá tuyệt đối.
Tháng 02/2021, Tesla thông báo đã mua 1.5 tỷ USD Bitcoin khi giá khoảng 38,000 USD. Chỉ trong vài giờ sau tin này, giá đã tăng hơn 15% trong một phiên, lên vượt 44,000 USD. Không có sự mập mờ, thị trường phản ứng rất rõ ràng – tin tức chính là nguyên nhân thúc đẩy giá thẳng đứng.
Vài tháng sau, điều này lại diễn ra theo hướng ngược lại. Vào tháng 05/2021, khi Trung Quốc siết chặt việc khai thác Bitcoin, giá từ khoảng 40,000 USD rơi về gần 30,000 USD chỉ trong vài ngày. Những tin tức này kích hoạt làn sóng bán tháo, thanh lý cưỡng bức và giá giảm sâu không phanh. Giá không trượt nhẹ mà là sụp đổ thẳng đứng.
Ở những thời điểm đó, biến động mạnh không phải là ngoại lệ, mà là chuyện bình thường.
Cách chu kỳ hiện tại phản ứng với tin tức lớn
Chúng ta có thể nói Bitcoin đã không còn phản ứng với tin tức nữa không? Thực ra không phải vậy. Nhưng cách phản ứng rõ ràng đã thay đổi.
Lấy ví dụ về sự thay đổi liên quan đến việc Gary Gensler rời ghế Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) – một cột mốc quan trọng với toàn ngành crypto.
Tháng 11/2024, khi tin về việc ông chuẩn bị rời chức xuất hiện, Bitcoin đang dao động quanh mức 80,000 USD. Trong vài tuần tiếp theo, giá dần tăng lên vùng 100,000 USD. Nhưng xu hướng tăng diễn ra từ từ, phần lớn đà tăng đã diễn ra trước khi sự thay đổi lãnh đạo chính thức thành hiện thực vào tháng 01/2025.
Không có một cây nến breakout mạnh nào, cũng không có đợt tăng giá bất ngờ khi xác nhận thông tin đó. Thay vào đó, thị trường đón nhận sự kiện như một bước chuyển dịch đã được dự đoán, nằm trong bức tranh điều chỉnh quy định toàn ngành.
Một mô hình tương tự cũng diễn ra vào đợt bán tháo theo xu hướng vĩ mô hồi tháng 02/2025. Khi Mỹ công bố chính sách thuế mới và rủi ro toàn cầu tăng lên, thị trường chuyển sang trạng thái hạn chế rủi ro, Bitcoin giảm từ trên 100,000 USD về khoảng 90,000 USD. Đợt giảm này rõ ràng, nhưng giá đi xuống từ từ qua nhiều phiên, không bị sốc mạnh như thời điểm Trung Quốc cấm năm 2021. Không có cảnh tháo chạy, không có cảm giác bất ổn sâu rộng; giá vẫn giảm, nhưng mọi thứ diễn ra bình tĩnh.
Biến động được phân bổ theo thời gian
Sự đối lập này rất rõ rệt. Năm 2021, chỉ cần một tin lớn là giá biến động hai con số chỉ trong chớp mắt quanh thời điểm tin ra. Ở chu kỳ hiện nay, dù tầm quan trọng tương đương, xu hướng lại kéo dài nhiều ngày, giá còn thường đi trước diễn biến chính thức.
Bitcoin không hề mất đi sự tăng giảm, nhưng mô hình biến động cũng thay đổi – giá vận động mượt mà hơn, ít còn những đỉnh/đáy bất thường do tin tức. Thị trường không còn phản ứng “mạnh tay” vì bất ngờ, mà bắt đầu dựa nhiều hơn vào vị thế, thanh khoản và kỳ vọng của nhà đầu tư.
Tóm lại, Bitcoin vẫn phản ứng với tin nhưng không còn phản ứng thái quá nữa.
Phản ứng đã diễn ra ở đâu
Nhiều thay đổi hiện tại diễn ra ngoài biểu đồ giá spot mà mọi người nhìn thấy. Các tổ chức lớn giờ đây chủ yếu dùng hợp đồng tương lai hoặc quyền chọn để gia tăng hoặc bảo vệ khoản đầu tư. Dòng tiền ra vào chủ yếu qua các ETF Bitcoin spot, trong khi giao dịch lớn lại diễn ra ở các sàn OTC, không trực tiếp tác động ngay đến giá spot. Tất cả những điều này làm giảm bớt những pha phản ứng mạnh từng là đặc trưng của các chu kỳ crypto trước đây.
Các cá mập và tổ chức vẫn hoạt động, nhưng tác động không còn lộ liễu qua các cú sốc trên thị trường spot. Giờ họ có thể điều chỉnh vị thế âm thầm, thay đổi lượng nắm giữ mà không cần phải kéo giá chạy theo ngay lập tức.
Cảm giác như thị trường đã tạm biệt cách phản ứng cảm tính, chạy theo tin tức nóng hổi; thay vào đó là một quá trình đánh giá lại rủi ro một cách bình tĩnh và trưởng thành hơn.
Sự chuyển mình này diễn ra khi bối cảnh vĩ mô đã rất khác: thanh khoản toàn cầu siết chặt hơn, ít kỳ vọng được “cứu trợ tự động”, chính sách tiền tệ cũng thiên về thắt chặt thay vì thúc đẩy tăng trưởng. Bitcoin giờ đây càng được xem là tài sản vĩ mô, tiếp cận qua các kênh hợp pháp như ETF, và giá chịu ảnh hưởng bởi dòng vốn/quản lý thanh khoản hơn là bởi những tin tức riêng lẻ.
Nếu bạn vẫn kỳ vọng một tin lớn sẽ kéo giá lên mạnh hoặc đổi chiều tức thì, có thể bạn sẽ thấy thị trường “im ắng” quá mức. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, bạn sẽ thấy một bức tranh khác: sự ồn ào vẫn còn đó, chỉ là nó không chi phối câu chuyện nữa. Những gì còn lại là một thị trường đang học cách định giá rủi ro một cách kiên nhẫn hơn.
