Sự chuyển hướng AI của crypto: Sự thổi phồng, hạ tầng và đếm ngược hai năm

Nếu Consensus Hong Kong 2026 có một chủ đề không chính thức, thì đó không phải là Bitcoin hay vấn đề pháp lý. Chủ đề nổi bật là trí tuệ nhân tạo (AI) – và mọi người đang cố gắng tìm hiểu AI thực sự có ý nghĩa gì với thế giới crypto.

AI xuất hiện ở hầu hết mọi nơi: từ các bài phát biểu chính, các buổi hội thảo bên lề, cuộc gặp với các quỹ đầu tư mạo hiểm, cho đến tâm trạng chung sau hội nghị. Tuy nhiên, những cuộc trò chuyện này lại rất đa dạng. Có người ủng hộ nền kinh tế máy móc như các quan chức chính phủ Hong Kong, có người lại cho rằng làn sóng AI trong crypto đã hết thời như các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Các AI agent cho doanh nghiệp đã được triển khai

Tại sự kiện bên lề của Gate, Sophia Jin – Giám đốc Kỹ thuật công nghệ Hong Kong của Byteplus (bộ phận công nghệ doanh nghiệp của ByteDance) – tiết lộ rằng đã có nhiều sàn giao dịch crypto lớn sử dụng sản phẩm AI agent của công ty này. Cô nêu ra ba trường hợp ứng dụng thực tế: dịch vụ chăm sóc khách hàng thông minh tích hợp nghiên cứu sâu và hỗ trợ giao dịch; hệ thống nghiên cứu gồm nhiều AI agent cùng thu thập dữ liệu song song; và tự động hóa quy trình AML (chống rửa tiền) với sự giám sát của con người ở các điểm quyết định.

Điểm nổi bật nhất là kiến trúc đảm bảo an toàn. Byteplus thiết lập rào chắn bên ngoài lớp điều phối các agent – có một nút bấm khẩn cấp giúp dừng ngay các agent nếu chúng vượt quá giới hạn quy định. Jin dự đoán rằng chỉ trong hai năm tới, mỗi nhân viên của sàn giao dịch sẽ có một trợ lý AI đạt tiêu chuẩn doanh nghiệp, và việc hướng dẫn người dùng mới sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều nhờ giáo dục cá nhân hóa bằng AI.

Hai năm nữa AI sẽ thông minh hơn bạn

Ben Goertzel, CEO của thị trường AI phi tập trung SingularityNET, đã đưa ra mốc thời gian gây nhiều tranh cãi nhất tại hội nghị. Ông cho rằng con người chỉ còn khoảng hai năm nữa trước khi AI vượt mặt trong khoản tư duy chiến lược.

“Não bộ con người vẫn giỏi hơn trong việc tưởng tượng hoặc sáng tạo ra những điều mới chưa biết,” Goertzel chia sẻ tại Consensus. Nhưng điều này sẽ không kéo dài được lâu. “Chúng ta hãy tận hưởng nó thêm vài năm nữa thôi.”

Dù dự án Quantium của ông đã có thể dự đoán biến động Bitcoin ngắn hạn khá chính xác, Goertzel cũng ghi nhận rằng việc tư duy chiến lược dài hạn vẫn còn là thế mạnh của con người – ít nhất là ở thời điểm hiện tại. Ông cho rằng chu kỳ bear market hiện nay chính là “thử thách sức bền” cho hạ tầng blockchain, nơi mà về lâu dài sẽ phục vụ AI tổng quát.

Gracy Chen – CEO của Bitget – thì có cái nhìn thực tế hơn. Trong một phiên thảo luận về AI trading, cô so sánh các bot giao dịch AI hiện nay giống như thực tập sinh – làm việc nhanh và tiết kiệm hơn, nhưng vẫn cần có người hướng dẫn. Cô cũng lưu ý, những mô hình chỉ dựa vào dữ liệu quá khứ chưa từng gặp các sự kiện hiếm lạ như việc bị thanh lý đột ngột ngày 10/10, nên sự can thiệp của con người là điều rất cần thiết khi thị trường bất thường. Tuy vậy, cô dự đoán trong 3–5 năm tới, AI hoàn toàn có thể thay thế nhiều vị trí làm việc của con người.

Saad Naj, CEO của startup giao dịch bằng AI – PiP World, lại cho rằng con người không phải chuẩn mực tốt nhất. “Chúng ta là con người nên quá cảm tính. Không thể nào cạnh tranh được với các giải pháp AI,” ông nói, đồng thời chỉ ra rằng 90% những người trade lướt sóng đều bị thua lỗ.

Xây dựng lớp thanh toán cho các agent

Nếu sân khấu chính đưa ra tầm nhìn, thì các sự kiện bên lề lại tập trung vào xây dựng nền tảng vận hành.

Tại sự kiện Stablecoin Odyssey ở Soho House, phiên thảo luận “Xây dựng blockchain thanh toán cho nền kinh tế AI agent” chú trọng vào việc AI agent thực sự cần những hạ tầng nào. Nellie Tan – phụ trách thanh toán tại Monad – đã giới thiệu giao thức X402 của Coinbase – một tiêu chuẩn thanh toán onchain gốc HTTP – và lập luận rằng giao dịch của các agent sẽ diễn ra “ở tốc độ như lưu chuyển dữ liệu”, đòi hỏi hệ thống xử lý hàng ngàn đến hàng triệu giao dịch mỗi giây.

Eddie – CEO của nền tảng thanh toán AEON – thì cho rằng đây là bước chuyển giao lớn về giao diện trải nghiệm. Khi người dùng giao tiếp thông qua AI agent thay vì ứng dụng, mọi giao dịch đều được xử lý qua một điểm duy nhất – mà cuối cùng vẫn là thanh toán. Công ty của Eddie hiện đang xử lý khoảng 80% lượng thanh toán crypto nhờ hợp tác với các sàn như OKX, Bybit…

Câu hỏi liệu các AI agent sẽ chọn blockchain nào vẫn chưa có lời giải. Mate Tokay – Giám đốc Marketing của OP_CAT Layer – cho biết hiện chưa ai biết liệu các agent sẽ chọn blockchain dựa vào dữ liệu được đào tạo, vào trải nghiệm, tốc độ hay tiêu chí bảo mật. Điều này tùy thuộc vào loại giao dịch – nếu chuyển số lượng lớn tài sản thì ưu tiên bảo mật còn mua bán hàng tiêu dùng thì ưu tiên tốc độ xử lý.

Crypto như tiền tệ cho AI — hay chỉ là một chu kỳ thổi phồng nữa?

Ấn tượng nhất là quan điểm đến từ bên ngoài ngành crypto. Paul Chan Mo-po – Bộ trưởng tài chính Hong Kong – đã xem AI agent là một lực lượng kinh tế mới mà crypto có lợi thế độc nhất để phục vụ.

“Khi các AI agent có thể tự mình ra quyết định và thực thi, chúng ta sẽ dần nhìn thấy hình thái nền kinh tế máy móc: nơi các AI agent có thể nắm giữ, chuyển giao tài sản số, thanh toán dịch vụ và giao dịch với nhau trực tiếp trên blockchain,” ông Chan nói.

Richard Teng – CEO Binance – còn nhấn mạnh hơn: “Nếu bạn nghĩ về AI agent, chuyện đặt khách sạn, mua vé máy bay, hay bất cứ giao dịch nào… thì tất cả những giao dịch này sẽ được thanh toán bằng crypto và stablecoin. Nói một cách đơn giản, crypto chính là đồng tiền của AI.”

Tuy nhiên, các quỹ đầu tư mạo hiểm lại thận trọng trước làn sóng “AI + crypto”. Anand Iyer của Canonical Crypto nhận định giai đoạn hiện tại không còn quá sôi động mà đã đi vào thực chất: “Chúng ta vừa trải qua một làn sóng đầu cơ mạnh mẽ. Bây giờ là thời điểm để xác định đâu thực sự là giá trị cốt lõi.” Cả Iyer và Kelvin Koh của Spartan Group đều cho rằng đầu tư quá nhiều vào các chợ GPU hay thử làm đối thủ phi tập trung với OpenAI, Anthropic là không hiệu quả, vì những dự án này đòi hỏi rất nhiều vốn vượt xa khả năng lĩnh vực crypto hiện có.

Thay vào đó, cả hai khuyến khích việc xây dựng giải pháp cho từng vấn đề cụ thể. Dữ liệu độc quyền, lợi thế pháp lý, đặc điểm riêng khi mang sản phẩm ra thị trường là yếu tố quyết định, thay vì chỉ dựa vào công nghệ mới lạ. Lời khuyên của Koh dành cho các nhà sáng lập rất thẳng thắn: “12 tháng trước chỉ cần xây lớp bao (wrapper) cho ChatGPT là đủ, giờ thì không còn chuyện đó nữa.”

Điều gì đang hình thành

Những cuộc trao đổi giữa những người trong ngành cho thấy một bức tranh chung đang dần hình thành: stablecoin đóng vai trò hạ tầng chuyển giá trị cho giao dịch của AI agent, prediction market (thị trường dự đoán) giúp định giá thông tin, hệ thống AI tự động thực hiện các lệnh giao dịch và vận hành, còn robot vật lý sẽ mở rộng vòng lặp này ra thế giới thực. Đây không phải là một dự án hay giao thức đơn lẻ – mà là luận điểm về nơi mà AI và crypto kết nối thực chất với nhau, tránh phụ thuộc vào sự đầu cơ từng xuất hiện trong các sóng tăng giá trước đây.

Một dòng ý kiến song song còn nhấn mạnh AI phi tập trung. Những hệ thống hiện nay vẫn tập trung và thiếu minh bạch. Ý tưởng xây dựng mạng lưới AI minh bạch, có thể xác thực, do cộng đồng quản lý hoàn toàn phù hợp với lý tưởng gốc của crypto – và Goertzel cùng nhiều người khác nhận định sự phát triển của những dự án này tại sự kiện là bằng chứng cho thấy AI và crypto đang hội tụ rõ rệt.

Chu kỳ đầu cơ thuần túy có thể sẽ không quay trở lại. Tuy nhiên, tại sự kiện Consensus Hong Kong, ý kiến cho rằng AI mang lại cho tiền mã hóa lý do tồn tại vượt ra ngoài hoạt động mua bán đã được nêu ra đồng thời từ các đại diện chính phủ, sàn giao dịch và các cuộc họp quỹ đầu tư mạo hiểm. Đây là sự đồng thuận khác biệt.