Mỹ chứng kiến “cuộc đấu khẩu” chính trị nảy lửa vào ngày thứ Sáu sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ tuyên bố bác bỏ các mức thuế quan toàn cầu quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump.
Phán quyết này đã khiến hai đảng Dân chủ và Cộng hòa phản ứng mạnh mẽ, và cho thấy sự chia rẽ ngày càng rõ rệt quanh vấn đề thương mại, quyền lực tổng thống và tương lai kinh tế của nước Mỹ.
Tranh cãi gay gắt khi các nhà lập pháp đấu đá về thương mại, quyền lực và thuế quan 150 tỷ USD
Với tỉ lệ 6–3, Tòa án kết luận rằng Trump đã vượt quá thẩm quyền theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) khi ông áp đặt các mức thuế “đáp trả” rộng lớn vào năm 2025 mà không có sự đồng thuận rõ ràng từ Quốc hội.
Phán quyết này khiến hầu hết các mức thuế quan trên toàn cầu đó trở nên không còn hiệu lực, được xem là cú đánh mạnh vào một trong những trụ cột lớn của chương trình kinh tế nhiệm kỳ hai của ông Trump.
Giống như phản ứng của thị trường chứng khoán và crypto, giới chính trị cũng lập tức tranh luận gay gắt không kém.
Đảng Dân chủ tuyên bố chiến thắng
Lãnh đạo phe Dân chủ Thượng viện Chuck Schumer cho rằng đây là một chiến thắng dành cho người tiêu dùng Mỹ.
“Đây là tin vui cho túi tiền của mọi người tiêu dùng tại Mỹ. Thuế quan hỗn loạn và bất hợp pháp của Trump chỉ khiến cuộc sống đắt đỏ hơn và nền kinh tế thêm bất ổn.”
Ông nói thêm:
“Thuế quan bất hợp pháp của Trump vừa sụp đổ — Ông ấy muốn điều hành đất nước kiểu ra lệnh và cuối cùng lại để các gia đình gánh chịu hậu quả. Đã đến lúc chấm dứt sự hỗn loạn này. Hãy kết thúc cuộc chiến thương mại.”
Tương tự, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren nhấn mạnh đến gánh nặng tài chính mà các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ phải chịu.
“Tòa án Tối cao không thể nào xóa bỏ được hết những tổn thất lớn mà các loại thuế hỗn loạn của Trump gây ra. Người dân Mỹ chính là những người bỏ tiền ra cho những khoản thuế này, vì vậy họ nên được nhận lại số tiền ấy,” bà phát biểu.
Trong một phát biểu rộng hơn, bà Warren cho rằng mọi khoản hoàn thuế phát sinh từ phán quyết này “cần được trả lại cho hàng triệu người Mỹ và các doanh nghiệp nhỏ vốn đã bị lấy mất tiền một cách bất hợp pháp.”
Thành viên cấp cao của Ủy ban Ngân sách Hạ viện Brendan Boyle cũng đồng tình:
“Phán quyết này là chiến thắng đối với mọi gia đình Mỹ đã phải trả giá cao hơn vì thuế quan của Trump. Tòa tối cao đã bác bỏ nỗ lực biến khoản thuế này thành ‘thuế bán hàng’ trên toàn quốc đối với những người lao động.”
Đảng Cộng hòa chia rẽ về quyền lực hành pháp
Tuy nhiên, phản ứng của phe Cộng hòa lại cho thấy đảng này đang chia rẽ giữa những người ủng hộ hiến pháp và nhóm theo xu hướng dân tộc kinh tế.
Thượng nghị sĩ Rand Paul ủng hộ phán quyết này vì xem đây là cách ngăn ngừa sự lạm quyền của Tổng thống.
“Để bảo vệ nền cộng hòa, Tòa án Tối cao đã bác bỏ việc dùng quyền khẩn cấp để áp đặt các loại thuế. Phán quyết này cũng sẽ ngăn Tổng thống nào đó trong tương lai như AOC dùng quyền khẩn cấp áp đặt chủ nghĩa xã hội,” ông chia sẻ.
Nhưng Thượng nghị sĩ Bernie Moreno lại lên án mạnh mẽ động thái này của Tòa:
“Phán quyết gây phẫn nộ của Tòa tối cao đã khiến chúng ta bị trói tay khi chống lại bất công thương mại đã đè nặng lên công nhân Mỹ suốt nhiều thập kỷ. Những mức thuế này đã bảo vệ việc làm, giúp hồi sinh ngành sản xuất và buộc những kẻ gian lận như Trung Quốc phải trả giá,” ông nhấn mạnh.
Ông Moreno cảnh báo rằng “những ai ủng hộ toàn cầu hóa” sẽ là bên hưởng lợi từ quyết định này, đồng thời kêu gọi đảng Cộng hòa hợp thức hóa các mức thuế này bằng các dự luật hòa giải.
Trump đáp trả
Bản thân ông Trump được cho là đã phản ứng duy nhất bằng một từ khi dùng bữa sáng ở Nhà Trắng với các thống đốc:
“Ô nhục.”
Tổng thống Mỹ cũng cho biết chính quyền của ông đã chuẩn bị “phương án dự phòng”, ám chỉ khả năng sẽ áp dụng trở lại các mức thuế theo những quy định pháp lý khác như Điều 301 hoặc Điều 232.
Một điểm nóng về hiến pháp và kinh tế
Vượt ra ngoài sân khấu chính trị trước mắt, quyết định này là lần hiếm hoi Tòa án có đa số bảo thủ lại bác bỏ quyền hành động về thương mại của Tổng thống.
Phán quyết càng củng cố quyền kiểm soát về thuế và quản lý thương mại thuộc về Quốc hội, đồng thời giới hạn quyền hành động khẩn cấp theo IEEPA của Tổng thống.
Đồng thời, nó cũng dấy lên những câu hỏi thực tế về khả năng hàng tỷ USD sẽ phải hoàn trả lại cho các khoản thuế trên, và liệu các nhà lập pháp sẽ tìm cách khôi phục chính sách thương mại của Trump bằng luật mới hay không.
Một tranh chấp pháp lý về thuế quan đã chuyển thành cuộc đối đầu rộng hơn liên quan đến quyền lực tổng thống, chủ nghĩa dân tộc kinh tế và câu hỏi ai là người thực sự kiểm soát chính sách thương mại của nước Mỹ.
“Tòa án Tối cao đã quyết định đúng. Nhưng họ cũng vô tình giúp Trump một việc lớn, bởi các mức thuế quan của ông ấy đang gây tổn hại cho kinh tế Mỹ và thực chất người dân Mỹ là người phải trả giá. Nhưng vì nay nguồn thu từ thuế quan sẽ dừng lại và thậm chí doanh thu thuế trước đây phải hoàn lại, thâm hụt ngân sách Mỹ vốn đã tăng nay sẽ còn leo thang. Bạn đã có vàng chưa?” Peter Schiff bình luận.
Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.
