Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, kêu gọi phát triển các công cụ số đặt quyền tự chủ và quyền riêng tư của người dùng lên hàng đầu.
Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X vào ngày 10/01/2024, Buterin cho rằng các nhà phát triển cần hướng tới xây dựng một “mạng internet tự chủ” nhằm bảo vệ người dùng khỏi sự thao túng tâm lý và trục lợi dữ liệu từ các tập đoàn lớn.
SponsoredVitalik Buterin trình bày kế hoạch về ‘Sovereign Web’ không phụ thuộc vào các ông lớn công nghệ
Buterin đã chỉ trích mạnh mẽ hệ sinh thái internet hiện nay, gọi đây là “corposlop”.
Ông giải thích rằng đây là hiện tượng kết hợp giữa xây dựng thương hiệu bóng bẩy, chuyên nghiệp nhưng lại sử dụng các phương thức tối ưu hóa vì lợi nhuận, có phần thiếu lành mạnh, làm mất quyền quyết định của người dùng.
Theo Buterin, môi trường như vậy khiến internet trở nên “vô hồn” và đồng nhất một cách nhàm chán. Các công ty công nghệ lớn chỉ chú trọng vào các chỉ số tương tác ngắn hạn, như hướng người dùng chạy theo những thuật toán gây nghiện hoặc cảm xúc tiêu cực, mà bỏ qua giá trị thực sự lâu dài.
Ông cũng đặc biệt lưu ý đến việc thu thập dữ liệu diện rộng không cần thiết và các “vườn kín” – nơi các nền tảng lớn tính phí độc quyền và gây cản trở khả năng kết nối với bên ngoài.
Theo ông, những cơ chế này khiến người dùng tưởng rằng mình đang được phục vụ nhưng thực ra lại bị tước đi quyền kiểm soát một cách kín đáo.
SponsoredĐể đối lập với mô hình thương mại này, đồng sáng lập Ethereum đề xuất một khái niệm chủ quyền số mới cho thời đại kỹ thuật số.
Từng có thời, “chủ quyền” thường chỉ gắn với tránh kiểm duyệt của chính phủ (từ những năm 2000), nhưng Buterin cho rằng giờ đây, chủ quyền số cần được mở rộng hơn – đó là bảo vệ quyền tự do tư duy, không để bị thao túng tâm lý.
“[Chủ quyền] nghĩa là bạn làm những điều mình tin tưởng, và độc lập với các thế lực đồng hóa hoặc những trào lưu ‘hút cạn năng lượng tâm hồn’,” Buterin chia sẻ.
Theo ông, chủ quyền số thực sự chỉ đạt được khi có các công cụ mã hóa giúp người dùng tránh khỏi nguy cơ bị các tập đoàn “moi móc” sự chú ý và tiền bạc.
“Tôi phải thừa nhận rằng những người ủng hộ bitcoin đã nhìn ra điều này rất sớm: họ kiên quyết phản đối ICOs, các token khác ngoài bitcoin, các ứng dụng tài chính tùy tiện… vì mong muốn giữ cho bitcoin luôn ‘tự chủ’, không rơi vào cảnh ‘corposlop’,” ông viết.
Để xây dựng một mạng internet tự chủ, Buterin đưa ra lộ trình cụ thể: Ông kêu gọi các nhà phát triển hãy tạo ra những ứng dụng ưu tiên quyền riêng tư, vận hành tại máy cục bộ, giảm phụ thuộc vào bên trung gian thứ ba tối đa có thể.
Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh cần phát triển các công cụ tài chính giúp người dùng tích lũy tài sản bền vững. Tuy nhiên, Buterin phản đối các nền tảng có tính chất đầu cơ đòn bẩy cao hay khuyến khích hành vi “cá cược thể thao” có rủi ro lớn.
Bài viết kết lại bằng lời kêu gọi nên xây dựng hệ thống AI mở, kết nối hiệu quả giữa trí tuệ con người và máy móc, thay vì phát triển phần mềm khiến người dùng trở nên thụ động.
