Khi thị trường crypto ngày càng phát triển, nhiều nhà giao dịch bắt đầu đặt ra câu hỏi thực tế: Làm sao để giao dịch chủ động trên thị trường hoạt động liên tục mà không cần liên tục dõi theo màn hình? Ngày càng nhiều người nhận ra, giải pháp không phải là dự đoán tốt hơn hay phản ứng nhanh hơn, mà là giao dịch theo chiến lược với các quy tắc được đặt ra trước, thay vì quyết định theo từng khoảnh khắc. Trên nhiều nền tảng, sự thay đổi này thể hiện rõ qua việc dùng các bot giao dịch, giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ thực thi chiến lược một cách ổn định và kỷ luật hơn.
Trong buổi trò chuyện gần đây với BeInCrypto, Federico Variola, CEO của Phemex, đã chia sẻ về việc những thay đổi này ảnh hưởng như thế nào đến cách các nhà giao dịch thực hiện lệnh, và vì sao các công cụ hỗ trợ theo chiến lược, bao gồm cả bot giao dịch, ngày càng được sử dụng rộng rãi để tạo sự ổn định cho thị trường vận động không ngừng.
BeInCrypto: Thị trường crypto không bao giờ ngừng giao dịch. Theo ông, có đặc điểm nào của thị trường mà phần lớn các nhà giao dịch hay bỏ qua, và điều này tác động ra sao đến hành vi của họ về lâu dài?
Federico Variola: Rất nhiều nhà giao dịch đánh giá thấp sự khắc nghiệt của một thị trường hoạt động 24/7 đối với khả năng ra quyết định của con người. Thị trường crypto không có giờ mở hay đóng cửa, không có thời gian nghỉ. Trong khi đó, con người lại dễ mệt mỏi, phân tâm, bị chi phối cảm xúc – và sự lệch pha này rất quan trọng.
SponsoredPhần lớn mọi người thường giải quyết bằng cách cố gắng chăm chỉ hơn: theo dõi lâu hơn, phản ứng nhanh hơn, nghĩ rằng chỉ cần kiên trì là đủ. Nhưng về lâu dài, sự quá tải xuất hiện, cảm xúc xen vào, và việc giao dịch trở nên cảm tính. Đây không hẳn liên quan đến kinh nghiệm, mà là do đặc điểm của thị trường. Con người đang cố gắng tự xử lý trên thị trường không bao giờ ngừng nghỉ.
Vì vậy, việc tách biệt giữa quyết định và thao tác thực hiện rất quan trọng. Bạn chỉ cần đặt ra nguyên tắc một lần, và để việc thực hiện diễn ra nhất quán, thay vì phải quyết định tối ưu từng phút. Đó là lý do bot giao dịch, hay các công cụ theo chiến lược ra đời: giúp giảm sự ảnh hưởng của cảm xúc.
Nhà đầu tư nhỏ lẻ nếu chấp nhận sự thay đổi này sẽ thôi “đu trend” liên tục, chuyển sang tập trung vào quá trình và sự lặp lại, giúp duy trì được việc giao dịch mà không bị quá tải tinh thần.
BeInCrypto: Từ khi nào ông nhận ra những hạn chế của giao dịch thủ công trong crypto là do vấn đề cấu trúc của thị trường, không chỉ là kỹ năng cá nhân?
Federico Variola: Dành thời gian quan sát cách người dùng thực sự giao dịch, tôi nhận ra các mô thức rất rõ. Dù là người mới hay đã có kinh nghiệm, về lâu dài họ đều gặp khó khăn: người mới dễ lúng túng, người dày dạn thì dễ kiệt sức – triệu chứng khác nhau nhưng kết quả thường giống nhau.
Từ góc nhìn đặt người dùng lên trước, đây là tín hiệu rõ. Khi nhiều người dùng gặp cùng khó khăn mặc dù hiểu rõ rủi ro và nguyên tắc, vấn đề không phải ở năng lực từng người.
Điều chúng tôi thấy là nhiều nhà giao dịch không thiếu ý tưởng, mà họ thất bại ở khâu thực thi khi gặp áp lực. Họ biết cần làm gì, nhưng lại không thể liên tục thực hiện theo đúng kế hoạch. Chính khoảng cách giữa ý định và thực tế này mới dễ gây chán nản.
Đó là lý do chúng tôi tập trung vào các công cụ giúp giao dịch ổn định theo thời gian. Để nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia lâu dài, họ cần các giải pháp cho từng giai đoạn: từ rời bỏ thủ công sang tự động hóa ở quy mô lớn. Cốt lõi của giao dịch theo chiến lược là tạo cấu trúc ở nơi con người dễ bị yếu nhất, và trao cho người dùng những khung sườn có thể phát triển dần theo thời gian.
BeInCrypto: Giao dịch crypto vẫn đề cao dự đoán và thời điểm. Theo ông, sai lầm phổ biến nào giữa việc “dự đoán thị trường” và “thực hiện theo chiến lược”, và điều đó ảnh hưởng ra sao về lâu dài?
Federico Variola: Phần lớn nhà giao dịch nhầm lẫn giữa việc có nhận định và có chiến lược. Nhiều người cho rằng chỉ cần đoán đúng xu hướng tiếp theo là sẽ thành công, nhưng thực tế thường không như vậy.
Sponsored SponsoredVấn đề xuất hiện khi thị trường đi ngược lại dự đoán của họ. Họ thường sửa điểm cắt lỗ, vào lệnh một cách bốc đồng, hoặc bỏ luôn kế hoạch ban đầu. Nguyên nhân là thiếu hệ thống rõ ràng.
Một chiến lược đúng là phải xác định rõ sẽ làm gì sau khi có quan điểm. Với chiến lược bot, các quy tắc được cài sẵn trong hệ thống. Ví dụ, grid bot không dự đoán hướng đi, mà thực hiện chuỗi mua bán theo quy tắc đã đặt ra khi giá biến động. Bot DCA hay Martingale cũng vậy: logic nằm ở quy tắc vào lệnh và phân bổ vị thế. Lúc này, chiến lược không còn là ý kiến cá nhân mà là một hệ thống vận hành theo nguyên tắc.
Nhà đầu tư nhỏ lẻ dựa vào dự đoán thường bị “đánh đu” cảm xúc. Trong khi nếu dùng chiến lược rõ ràng, việc đánh giá kết quả trở nên đơn giản hơn: bạn nhìn vào hệ thống, không phải lo lắng bị cảm xúc tác động hay không.
Đó là lý do các sàn giao dịch hỗ trợ bot lại quan trọng đối với người dùng. Bot không thay thế tư duy, nhưng giúp nhà giao dịch nhỏ lẻ kiên trì bám sát kế hoạch, đặc biệt khi thị trường biến động liên tục.
BeInCrypto: Theo quan sát của ông, các công cụ như bot thực sự hỗ trợ ở thời điểm nào trong quá trình trưởng thành của nhà giao dịch, và có tình huống nào chúng không thể thay thế quyết định của con người?
Bot hỗ trợ nhà đầu tư nhỏ lẻ tốt nhất ở khía cạnh duy trì sự nhất quán, nhất là trong giai đoạn đầu. Nhiều người mới gia nhập còn lúng túng về khâu thực hiện. Copy trading thường là bước đầu tiên của họ với giao dịch theo chiến lược, giúp họ tham gia thị trường mà không cần tự quyết định mọi thứ, đồng thời học được sự kỷ luật trong thực hiện lệnh.
Khi dần có kinh nghiệm, các công cụ như grid bot sẽ phát huy vai trò. Grid strategy không dự đoán hướng đi, nó vận hành trong một phạm vi giá nhất định và tự động mua bán liên tục theo quy tắc, rất hiệu quả ở thị trường đi ngang. Trên Phemex, nhà giao dịch thường dùng grid bot cả ở spot lẫn futures để không phải bám sát từng biến động nhỏ, thay vào đó là tin vào hệ thống vận hành tự động.
Các chiến lược như DCA hay Martingale bot mang lại cấu trúc cho việc xây dựng vị thế phức tạp hơn. Dù dùng loại bot nào, ưu điểm lớn nhất vẫn là: thao tác được duy trì ổn định kể cả khi thị trường đầy biến động.
SponsoredViệc giáo dục và đơn giản hóa khâu thiết lập cũng rất quan trọng. Chúng tôi thường đứng trên góc nhìn của nhà giao dịch ở mọi cấp độ, xây dựng bài viết, hướng dẫn thực hành nhằm giúp mọi người hiểu rõ chiến lược. Chúng tôi cũng chú ý giảm bớt khó khăn khi thiết lập: tạo bot chỉ bằng một cú nhấp, sử dụng AI để gợi ý thông số; tất cả đều làm để hạ thấp rào cản, nhưng không làm mất quyền kiểm soát của người dùng.
BeInCrypto: Ông cho rằng nên xem bot là công cụ khởi đầu cho giao dịch theo chiến lược, thay vì chỉ dành cho nhà giao dịch dày dạn. Điều này đi ngược lại quan điểm nào về hành vi của nhà đầu tư nhỏ lẻ?
Federico Variola: Điều này thách thức suy nghĩ rằng nhà giao dịch phải “chịu đựng” sự hỗn loạn rồi mới “xứng đáng” để dùng các công cụ có hệ thống. Nhiều người nghĩ cần phải tự giao dịch tay, mắc sai lầm, phát triển sự nhạy bén, rồi mới chuyển sang dùng công cụ tự động. Nhưng thực tế, cách tiếp cận này đôi khi gây hại nhiều hơn lợi.
Ngay từ đầu, nhà đầu tư nhỏ lẻ đã phải đối mặt với những điều khó nhằn nhất: biến động giá liên tục, bất định, cảm xúc cá nhân… Nếu không có hệ thống, họ dễ sa vào giao dịch quá nhiều, phản ứng trước các tín hiệu nhiễu, hoặc đổi ý quá nhanh. Những thói quen này hình thành rất sớm và về sau khó thay đổi.
Xem bot như một công cụ khởi đầu sẽ đảo ngược vấn đề. Nhà đầu tư nhỏ lẻ được trải nghiệm giao dịch kỷ luật ngay từ đầu. Dù là làm theo chiến lược copy trading, khởi động grid đơn giản hay setup DCA cơ bản, điểm then chốt là giao dịch dựa trên quy tắc, không phải cảm xúc nhất thời.
Tại Phemex, chúng tôi xây dựng các công cụ giao dịch chiến lược với tư duy này. Một số người sẽ bắt đầu bằng copy trading để quan sát chiến lược hoạt động. Người khác có thể thử luôn tạo bot với thông số sẵn có. Nhà giao dịch kỳ cựu sẽ tùy chỉnh hoặc tự xây dựng chiến lược phức tạp hơn. Quan trọng là: nhà đầu tư nhỏ lẻ sớm có cấu trúc làm nền, còn phức tạp sẽ phát triển dần khi họ trưởng thành hơn.
Khi bạn làm theo cách đó, mọi người sẽ không còn cảm thấy giao dịch theo chiến lược là điều gì quá cao siêu dành cho chuyên gia. Nó trở thành một phần tự nhiên trong quá trình học của họ. Và theo thời gian, cách học này thường tạo ra những người giao dịch điềm tĩnh, ổn định hơn.
BeInCrypto: Sự kiện Lễ Hội Bot Giao Dịch của Phemex tập trung vào việc dùng bot giao dịch như một cách tiếp cận thực tế để bắt đầu học giao dịch chiến lược. Khi triển khai chiến dịch này, các bạn muốn thay đổi hành vi hoặc giải quyết khó khăn nào của nhà giao dịch?
Sponsored SponsoredFederico Variola: “Về phía người dùng, việc này thường dẫn tới cảm giác mệt mỏi chứ không hẳn là cải thiện. Mọi người giao dịch nhiều hơn nhưng lại không thật sự hiểu lý do tại sao. Họ dành thời gian và chú ý, nhưng không cảm thấy tự tin hay nhất quán hơn. Lâu dần, điều này khiến họ dễ nản lòng. Tại Phemex, chúng tôi thấy vấn đề này xuất hiện ở nhiều nhóm người dùng khác nhau. Có người mới tham gia, cảm thấy choáng ngợp với thị trường futures. Người nhiều kinh nghiệm thì lại hay can thiệp quá mức, liên tục điều chỉnh lệnh mà thiếu một phương pháp rõ ràng.
Và là một sàn giao dịch lấy người dùng làm trung tâm, chúng tôi cảm thấy có trách nhiệm cung cấp cho nhà giao dịch những công cụ cần thiết để giao dịch một cách chủ động, rõ ràng hơn.
Giao dịch theo chiến lược giúp cả hai nhóm này kiểm soát lại tốc độ, đặt ra nguyên tắc riêng và không còn phải ra quyết định liên tục mọi lúc.
Thật ra ý không phải là bảo người ta nên làm gì. Ngược lại, chúng tôi muốn hỗ trợ họ giao dịch theo cách mà bản thân có thể duy trì lâu dài, nhất là khi thị trường luôn tạo áp lực phải phản ứng lập tức.”
BeInCrypto: Giao dịch futures thường có tỷ lệ rời bỏ cao. Theo anh, việc thực hiện theo kế hoạch rõ ràng giúp nhà giao dịch duy trì sự tham gia trong nhiều chu kỳ thị trường như thế nào?
Federico Variola: “Rất nhiều lý do khiến nhà giao dịch bỏ cuộc trong thị trường futures là do họ cố phản ứng với mọi biến động. Thị trường di chuyển rất nhanh, ai cũng cố đoán chiều giá sẽ dẫn đến giao dịch liên tục, dễ bị kiệt sức.
Thực hiện theo kế hoạch rõ ràng sẽ là lựa chọn thay thế. Giao dịch lưới (grid trading) chẳng hạn, thay cho việc đoán xu hướng là quy định vùng giá nhất định cùng các mức mua bán có sẵn, giúp nhà giao dịch tự động chốt lời những biến động nhỏ mà không cần phải “đuổi” theo giá. Trong futures, cách này cũng có thể giữ trung lập, hoặc nghiêng về mua hay bán, nhưng vẫn dựa vào nguyên tắc cố định.”
Chính sự rõ ràng này sẽ giúp nhà giao dịch tham gia lâu dài trong nhiều giai đoạn thị trường, kể cả lúc thị trường biến động khó lường. Thay vì phản ứng với từng thay đổi nhỏ, họ làm theo kế hoạch của mình. Tại Phemex, chúng tôi nhận thấy nhà giao dịch gắn bó lâu hơn khi họ có phương pháp thực hiện cụ thể, thay vì phải phán đoán liên tục.”
Phemex hiện đang tổ chức chương trình Lễ Hội Bot Giao Dịch (Trading Bot Carnival) nhằm khuyến khích thêm nhiều người dùng thử bot giao dịch, với tổng phần thưởng lên tới 260,000 USDT. Người dùng mới có thể nhận tối đa 100 USDT khi tham gia. Thông tin chi tiết về chiến dịch, bạn xem thêm tại đây.
