Các nhà điều tra Ấn Độ đã có bước đột phá lớn trong một trong những vụ lừa đảo Bitcoin lớn nhất và sớm nhất. Cơ quan chức năng vừa bắt giữ Ayush Varshney, một doanh nhân bị cáo buộc góp phần xây dựng hệ thống lừa đảo GainBitcoin, nơi được cho là đã chiếm đoạt khoảng 800 triệu USD từ các nhà đầu tư trên toàn cầu.
Việc bắt giữ này diễn ra gần một thập kỷ sau khi vụ lừa đảo bắt đầu lan rộng trong giai đoạn bùng nổ tiền mã hóa đầu tiên.
Các nhà điều tra thuộc Cục Điều tra Trung ương Ấn Độ (CBI) đã bắt giữ Varshney tại sân bay Mumbai khi ông này đang cố gắng rời khỏi Ấn Độ sang Sri Lanka. Nhà chức trách đã phát lệnh truy tìm và ngăn chặn ông ta trong quá trình làm thủ tục xuất nhập cảnh.
Cơ quan chức năng cho biết, vụ bắt giữ này có thể giúp mở khoá nhiều thông tin quan trọng liên quan đến công nghệ vận hành hệ thống lừa đảo.
Làn sóng nổi lên của mô hình GainBitcoin
Chương trình GainBitcoin xuất hiện vào khoảng năm 2015, thời điểm Bitcoin vẫn còn khá xa lạ với nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Nền tảng này được Amit Bhardwaj khởi xướng và quảng bá như một cơ hội đầu tư khai thác Bitcoin qua điện toán đám mây.
Các nhà đầu tư được hứa hẹn với các hợp đồng khai thác và cam kết lợi nhuận lên tới 10% mỗi tháng bằng Bitcoin trong tối đa 18 tháng.
Những lời hứa này nhanh chóng lan rộng thông qua các buổi hội thảo, quảng cáo trực tuyến và hệ thống giới thiệu kết nối nhiều người với nhau.
Người tham gia được khuyến khích giới thiệu thêm người mới để nhận hoa hồng. Hệ thống tiếp thị đa tầng này khiến chương trình phát triển chóng mặt tại Ấn Độ, Đông Nam Á, một số nước châu Âu và Trung Đông.
Sau này, các cơ quan chức năng kết luận khoản lợi nhuận như vậy là không khả thi.
Các nhà điều tra tin rằng, tiền chi cho những người tham gia đầu chính là lấy từ khoản đầu tư của người mới, giống như hoạt động điển hình của mô hình Ponzi.
Sụp đổ và thay đổi MCAP token
Đến năm 2017, hoạt động của hệ thống này bắt đầu rối loạn và sụp đổ.
Thay vì trả Bitcoin như cam kết, các nhà điều hành bắt đầu phát hành một loại token có tên MCAP. Những người đã trông đợi phần thưởng bằng Bitcoin bỗng nhận được các token rất khó trao đổi và chưa rõ giá trị thực.
Theo điều tra, việc đưa ra token này đã giúp hệ thống kéo dài thêm thời gian hoạt động bằng cách thay thế Bitcoin phải trả cho nhà đầu tư bằng một tài sản số mới tạo ra.
Cơ quan chức năng cho biết, các lập trình viên liên quan đến Darwin Labs đã hỗ trợ xây dựng nhiều phần quan trọng cho hệ thống, bao gồm hạ tầng ví, nền tảng GainBitcoin và hợp đồng thông minh của token MCAP.
Các vụ bắt giữ, cái chết của kẻ chủ mưu và cuộc điều tra kéo dài
Đầu não của hệ thống, Amit Bhardwaj, từng bị bắt vào năm 2018 sau đó được tại ngoại.
Việc ông này qua đời vì đột quỵ vào năm 2022 khiến việc truy tố và điều tra trở nên phức tạp hơn, vì Bhardwaj bị xem là kiến trúc sư chính của mô hình lừa đảo này.
Cơ quan điều tra ước tính sự việc đã ảnh hưởng tới hàng nghìn nhà đầu tư, với số tiền liên quan khoảng 6,600 crore rupee (tương đương 800 triệu USD).
Nhiều người quảng bá và đồng phạm đã bị bắt giữ trong nhiều năm qua. Nhà chức trách cho biết ít nhất 8 người đã bị giam giữ qua các giai đoạn điều tra khác nhau.
Tuy nhiên, đây vẫn là một vụ án rất phức tạp.
Dòng tiền được luân chuyển qua các ví tiền mã hóa, sàn giao dịch nước ngoài và các mạng lưới quốc tế. Cơ quan chức năng đã tiến hành hàng chục cuộc khám xét để lần theo các dấu vết kỹ thuật số.
Tại sao Varshney bị bắt vào lúc này
Theo điều tra, vai trò của Varshney chủ yếu về mặt kỹ thuật.
Ông này đồng sáng lập Darwin Labs, công ty được cho là đã xây dựng nhiều hệ thống trọng yếu cho GainBitcoin. Khi mở rộng điều tra, cơ quan chức năng bắt đầu rà soát nhóm lập trình viên đằng sau nền tảng này.
Varshney trước đó chưa bị bắt giữ nhưng vẫn nằm trong diện theo dõi. Việc phát lệnh truy tìm cho thấy nhà chức trách từng lo sợ ông ta sẽ trốn khỏi đất nước.
Cố gắng rời khỏi Ấn Độ là lý do dẫn đến việc bị bắt giữ.
Nếu bị kết tội theo luật lừa đảo và âm mưu phạm tội ở Ấn Độ, Varshney có thể phải đối mặt với nhiều năm tù, thậm chí lên đến hàng chục năm tuỳ theo mức độ vi phạm và bằng chứng tại toà.
