Cuộc chiến ở Trung Đông đã trở nên nguy hiểm hơn vào ngày 18/03/2024 khi Iran tấn công vào trung tâm khí hóa lỏng Ras Laffan của Qatar – một trong những cơ sở năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Cú tấn công không chỉ nhằm vào mục tiêu trong khu vực mà còn tác động trực tiếp đến nguồn cung cấp khí đốt toàn cầu. Thị trường phản ứng lập tức: giá dầu giữ trên mốc 107 USD, giá khí đốt tăng vọt. Điều này có thể khiến mọi chuyện leo thang thành một cú sốc kinh tế trên diện rộng.
Đòn tấn công trực diện vào trung tâm năng lượng của thế giới
Iran đã phóng tên lửa vào Khu công nghiệp Ras Laffan, trung tâm xuất khẩu khí đốt lớn nhất của Qatar.
Cơ sở này là nơi xử lý, lưu trữ và vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi khắp thế giới. Theo các báo cáo, đã có thiệt hại nghiêm trọng, xảy ra cháy lớn và một phần trung tâm bị gián đoạn hoạt động.
Cuộc tấn công diễn ra chỉ vài giờ sau khi Israel tấn công vào hạ tầng khí đốt của chính Iran. Iran đã đáp trả bằng cách nhắm vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Tại sao Ras Laffan quan trọng hơn hầu hết các cơ sở khác
Ras Laffan không chỉ là một nhà máy bình thường mà còn là trung tâm của hệ thống khí LNG của Qatar.
Qatar là một trong những quốc gia xuất khẩu LNG lớn nhất toàn cầu, cung cấp cho:
- Châu Âu (đặc biệt sau khủng hoảng khí đốt Nga)
- Nhật Bản và Hàn Quốc
- Trung Quốc cùng các nền kinh tế Châu Á khác
Cứ mỗi 5 chuyến hàng LNG trên thế giới thì có 1 chuyến xuất phát từ Qatar. Điều này có nghĩa bất cứ gián đoạn nào tại đây cũng sẽ ảnh hưởng lớn tới sản xuất điện, hệ thống sưởi hoặc sản xuất công nghiệp ở nhiều châu lục cùng lúc.
Cơn bão hoàn hảo: cú sốc dầu mỏ và khí đốt xảy ra cùng lúc
Những căng thẳng này xảy ra khi tình hình vốn đã rất mong manh.
- Eo biển Hormuz bị gián đoạn, ảnh hưởng đến dòng chảy dầu mỏ
- Nhiều quốc gia như Saudi Arabia, UAE, Iraq cắt giảm nguồn cung
- Cơ sở hạ tầng khí đốt của Iran cũng gặp thiệt hại
- Và giờ là trung tâm LNG của Qatar bị tấn công
Điều này tạo ra một tình huống hiếm có khi cả nguồn cung dầu lẫn khí đốt đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng cùng lúc.
Vì thế, nhiều chuyên gia so sánh rủi ro hiện tại với khủng hoảng hệ thống năm 2008 – lần này không phải do ngân hàng mà là nguy cơ chuỗi cung ứng năng lượng sụp đổ.
Cổ phiếu Mỹ nào chịu ảnh hưởng nhiều nhất?
Mức độ ảnh hưởng sẽ không đều giữa các ngành. Một số lĩnh vực chịu áp lực trước mắt.
| Lĩnh vực | Vì sao chịu tác động | Cổ phiếu chủ chốt |
| Hàng không | Chi phí nhiên liệu tăng mạnh | DAL, UAL, AAL, LUV |
| Du thuyền | Phụ thuộc nhiều vào giá nhiên liệu | CCL, RCL |
| Vận tải & xe tải | Giá dầu diesel trên 5 USD/lít ảnh hưởng lợi nhuận | JBHT, FDX, UPS |
| Bán lẻ tiêu dùng | Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu | AMZN, NKE, HD |
| Hóa chất | Giá nguyên vật liệu đầu vào tăng | DOW, LYB |
Các hãng hàng không đã cảnh báo về việc chi phí vận hành tăng cao. Giá nhiên liệu máy bay đã nhảy vọt và dự báo giá vé sẽ tăng theo.
Nhật Bản đang đối mặt với vấn đề lớn hơn so với Mỹ
Nhật Bản là nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do phải nhập khẩu phần lớn năng lượng.
Nguồn LNG từ Qatar là nhân tố then chốt cho hệ thống điện của Nhật. Mọi sự cố gián đoạn sẽ tác động trực tiếp lên nguồn điện và làm tăng chi phí năng lượng.
Nhật Bản đã bắt đầu xả dự trữ khí. Tuy nhiên, nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, giá điện ở nước này chắc chắn sẽ tăng lên, đè nặng lên cả hộ gia đình lẫn sản xuất công nghiệp.
Điều này có ý nghĩa gì cho việc đi lại bằng máy bay, thực phẩm và cuộc sống hằng ngày
Ảnh hưởng không chỉ dừng lại ở thị trường tài chính mà còn lan sang mọi mặt cuộc sống.
Các hãng hàng không có thể sẽ tiếp tục nâng giá vé khi chi phí nhiên liệu tăng. Một số đường bay khó có lãi có thể bị cắt giảm khiến lựa chọn chuyến bay bị thu hẹp.
Cùng lúc đó, chi phí vận chuyển hàng hóa gia tăng do giá nhiên liệu tăng, làm kéo theo giá thực phẩm, hàng tiêu dùng và các nhu yếu phẩm đều tăng theo.
Giá xăng dầu ngoài thị trường cũng đã bắt đầu tăng. Nếu giá dầu tiếp tục đi lên, người dân sẽ cảm nhận rõ tác động qua hóa đơn điện, xăng xe, vận chuyển đều tăng.
Nói đơn giản, chi phí năng lượng cao sẽ lan rộng và đẩy mức sống toàn xã hội lên cao hơn.
Vì sao điều này có thể trở thành một cuộc khủng hoảng như năm 2008
Đây không phải là một cuộc khủng hoảng tài chính thông thường. Đây là cú sốc từ phía nguồn cung.
Tuy nhiên, hệ quả có thể sẽ khá giống nhau: giá năng lượng tăng sẽ đẩy lạm phát lên cao, người dân cắt giảm chi tiêu và doanh nghiệp chịu áp lực chi phí, lợi nhuận giảm.
Nếu giá dầu tăng lên mức 120–150 USD, nhu cầu có thể sụt giảm mạnh. Khi đó, rủi ro lớn không chỉ dừng ở lạm phát mà còn lan rộng thành nguy cơ tăng trưởng kinh tế chậm lại trên toàn cầu.
Ý nghĩa đối với thị trường crypto
Thị trường crypto có thể sẽ phản ứng theo từng giai đoạn.
Trong ngắn hạn, khi có bất ổn do chiến tranh, nhà đầu tư thường có xu hướng hạn chế rủi ro. Các nhà đầu tư sẽ giảm tỷ trọng ở cả cổ phiếu lẫn tài sản kỹ thuật số, khiến giá bị áp lực giảm.
Tuy nhiên, theo thời gian, câu chuyện có thể thay đổi. Nếu lạm phát tăng và bất ổn kinh tế nhiều hơn, Bitcoin có thể dần trở thành tài sản phòng hộ thay vì chỉ là tài sản rủi ro.
Điều này có thể tạo nên sự tách biệt bên trong thị trường crypto. Bitcoin có thể giữ giá tốt hơn, trong khi các altcoin vẫn chịu áp lực giảm do thanh khoản yếu.
Nếu xung đột kéo dài và khiến các chính sách như nới lỏng tiền tệ được áp dụng về sau, thị trường crypto có thể hưởng lợi. Tuy vậy, điều này thường xảy ra sau một giai đoạn biến động mạnh.
