Giáo sư Jiang, một giảng viên và nhà bình luận tại Bắc Kinh từng gây sốt mạng xã hội với video nói về khả năng ông Trump quay lại và chiến tranh Mỹ-Iran, cũng từng đưa ra nhiều nhận định gây tranh cãi về Bitcoin.
Jiang Xueqin hiện giảng dạy tại Bắc Kinh, là cựu sinh viên Đại học Yale, và tạo được sự quan tâm lớn qua kênh YouTube “Predictive History” của mình. Gần đây, nhiều hãng truyền thông đã nhắc lại dự đoán về chiến tranh Iran của ông khi cuộc xung đột này leo thang, khiến tên tuổi ông càng nổi bật hơn.
Làn sóng chú ý mới này cũng kéo thêm nhiều người theo dõi về phía một trong những quan điểm gây tranh cãi nhất của ông: rằng Bitcoin thực chất không phải là một sáng kiến tự phát, mà là một dự án được liên kết với Lầu Năm Góc của Mỹ với mục đích giám sát và phục vụ tài chính bí mật.
Từ dự báo Iran đến cơn sốt Bitcoin
Trong một video cũ của mình, Jiang cho rằng Bitcoin là “sản phẩm được tạo ra bởi quân đội Mỹ, cụ thể là Lầu Năm Góc”.
Ông đi xa hơn khi khẳng định: “Bitcoin được thiết kế như một công nghệ giám sát tối thượng”, và còn gọi đây là “trò lừa đảo lớn nhất hiện nay”.
Lập luận của ông dựa trên bốn ý chính. Đầu tiên, ông cho rằng nguồn gốc bí ẩn của Bitcoin tự nó đã đặt ra câu hỏi: ai mới thực sự có đủ thời gian, tiền bạc, máy chủ cũng như kiến thức công nghệ để xây dựng nó?
Thứ hai, ông nhắc đến vai trò của DARPA trong việc phát triển Internet sơ khai, cho rằng quân đội Mỹ vốn có tiền lệ phổ biến các công nghệ thay đổi thế giới ra dân sự.
Thứ ba, ông nói việc sổ cái của Bitcoin hoàn toàn công khai khiến nó trở thành công cụ theo dõi hành vi lý tưởng. Cuối cùng, Jiang cho rằng CIA có thể sử dụng Bitcoin cho các hoạt động tài chính bí mật quy mô toàn cầu.
Lý thuyết Bitcoin của giáo sư Jiang đang ở đâu
Một phần lập luận của Jiang được xây dựng dựa trên lịch sử có thật: DARPA từng giúp đặt nền móng cho Internet hiện đại với dự án ARPANET.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc kết luận của ông về Bitcoin là hợp lý.
Whitepaper đầu tiên của Bitcoin ra mắt năm 2008 dưới tên Satoshi Nakamoto, mô tả một hệ thống tiền điện tử ngang hàng nhằm loại bỏ sự phụ thuộc vào bên trung gian.
Cho đến nay, không có bằng chứng công khai nào liên kết sự ra đời của Bitcoin với DARPA, Lầu Năm Góc hay CIA cả.
Jiang đặt lại vấn đề theo cách khác. Trong video, ông đặt câu hỏi để người xem tự suy nghĩ về nguồn gốc Bitcoin: “Ai đã bỏ công sức và tài nguyên để tạo ra blockchain? Ai đang trả phí máy chủ? Ai có kiến thức về công nghệ như vậy?”
Ý về khả năng giám sát cũng khá phức tạp. Bitcoin không mặc định là riêng tư. Blockchain của nó hoàn toàn công khai, và nhờ sự minh bạch đó mà Bitcoin trở thành công cụ hỗ trợ điều tra tội phạm khá hữu hiệu.
Chính vì vậy, nhiều cơ quan thực thi pháp luật và các công ty phân tích dữ liệu có thể lần vết dòng tiền chảy qua các ví liên quan.
Tuy nhiên, điều này rất khác so với việc khẳng định Bitcoin được thiết kế ngay từ đầu như một “công cụ giám sát” của Lầu Năm Góc.
Lập luận của Winklevoss chưa thuyết phục
Jiang cũng nhắc đến việc cặp song sinh Winklevoss đã đầu tư một khoản lớn vào Bitcoin sau khi dàn xếp với Facebook. Theo ông, đây là bằng chứng cho thấy “người trong cuộc” biết Bitcoin được thiết kế để làm gì.
Ông cho rằng khoản đầu tư này rất đáng ngờ, và đặt câu hỏi: “Ai lại dồn tất cả tiền mình có vào một khoản đầu tư vậy?”
Nói công bằng, đây chỉ là suy đoán. Việc đầu tư mạnh tay từ sớm không chứng minh rằng họ có thông tin nội bộ hay biết trước có “cú lừa quốc gia”, mà chỉ cho thấy quyết tâm hoặc chấp nhận rủi ro cao.
Chi tiết này quan trọng vì thuyết âm mưu về Bitcoin của Jiang chủ yếu dựa vào suy diễn, không phải dẫn chứng cụ thể.
Ông đã đặt ra những câu hỏi hoài nghi hợp lý: Ai được lợi nếu có một mạng lưới tài chính minh bạch như vậy? Nhưng sau đó Jiang lại đưa ra câu trả lời mà chưa có bằng chứng xác thực.
Phân biệt giữa thực tế và ý kiến
Jiang trở nên nổi tiếng vì một dự đoán địa chính trị có vẻ chính xác. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi nhận định khác của ông đều đúng.
Nhận định về Bitcoin của Jiang khá sốc và dễ lan truyền trên mạng xã hội. Tuy nhiên, xét trên những dữ liệu hiện có, ý tưởng này giống câu chuyện thuyết âm mưu hơn là một phân tích được xác minh về nguồn gốc thực sự của Bitcoin.
