Những thay đổi thực tế từ quy định mới về crypto của châu Âu

Ngành công nghiệp tiền điện tử tại châu Âu đang bắt đầu cảm nhận rõ tác động của các quy định mà trước đây đa phần chỉ tồn tại trên giấy. Khung pháp lý Markets in Crypto-Assets (MiCA) của Liên minh châu Âu, lần đầu tiên xuất hiện với quy mô như vậy, hiện đang được triển khai tại tất cả các quốc gia thành viên.

Điều này diễn ra sau nhiều năm thị trường phát triển nhanh kèm theo một số sự cố lớn, cho thấy cần phải có quy định rõ ràng và bảo vệ mạnh mẽ hơn cho người dùng. Khi MiCA chính thức có hiệu lực, các tài sản tiền điện tử ở nhiều nước châu Âu không còn hoạt động trong vùng mù pháp lý nữa mà đã được đưa vào một bộ quy tắc ổn định, dễ dự đoán hơn.

Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, MiCA nhằm mục tiêu cung cấp sự bảo vệ và minh bạch tốt hơn. Với các dự án crypto, sàn giao dịch và công ty khởi nghiệp, MiCA đặt ra những kỳ vọng mới về cách phát hành, quản lý và đưa tài sản số ra thị trường.

Phạm vi của MiCA được thiết kế khá rộng. Quy định này áp dụng cho hầu hết các loại crypto-assets chưa được quản lý theo luật tài chính truyền thống như Markets in Financial Instruments Directive (MiFID II) của EU. Nói đơn giản, các loại token không giống hoặc không vận hành như chứng khoán sẽ thuộc phạm vi quản lý của MiCA.

Stablecoin được MiCA chú ý đặc biệt. Các bên phát hành stablecoin phải chứng minh thật sự sở hữu tài sản bảo chứng như đã cam kết, đảm bảo người dùng có thể đổi token dễ dàng, đồng thời tuân thủ quy định tài chính nghiêm ngặt hơn để hạn chế rủi ro sập sàn đột ngột.

Tại sao việc tuân thủ đang ngày càng trở nên quan trọng hơn

Nơi nào MiCA dừng lại thì MiFID II sẽ áp dụng. Nói dễ hiểu, nếu hoạt động nào liên quan đến tài sản giống với sản phẩm tài chính truyền thống, các công ty cần có giấy phép MiFID II và tuân thủ các quy tắc tương tự như khi làm tài chính cổ điển.

Khi các quy định này đi vào thực tế, việc tuân thủ sẽ là cách cụ thể để đánh giá mức độ tin cậy của một nền tảng. Trong bối cảnh này, các sàn giao dịch tập trung như Kraken (được quản lý theo MiCA và MiFID II nếu cần) ngày càng được xem là một phần của hạ tầng tài chính hợp pháp tại châu Âu, thay vì chỉ là các bên ngoài lề như trước.

Xét trên diện rộng, bộ quy tắc mới của châu Âu nhằm mục tiêu giảm thiểu các sự cố từng gây thiệt hại lớn cho người dùng. Khung pháp lý mới cũng nâng cao yêu cầu đối với các nền tảng crypto nghiêm túc: từ việc bảo quản tài sản của khách hàng, minh bạch báo cáo đến cách các công ty tự quản lý rủi ro. Nhờ sự rõ ràng này, ngân hàng, công ty quản lý tài sản và nhiều tổ chức khác (đòi hỏi quy định rõ ràng khi tham gia thị trường) sẽ tự tin hơn khi hoạt động trong lĩnh vực này.

Những thay đổi thực sự mà các biện pháp bảo vệ này mang lại

MiCA đưa ra các quy tắc cơ bản về cách vận hành hằng ngày của nền tảng crypto. Cụ thể, các sàn cần minh bạch về hoạt động, tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của công ty, và đảm bảo có đủ tài sản dự phòng để bảo vệ người dùng nếu phát sinh sự cố.

Dưới MiCA, tiền của người dùng không được phép trộn lẫn với tiền của sàn, và luôn có kiểm tra độc lập để xác minh tài sản khách hàng được quản lý đầy đủ. Ý tưởng rất rõ ràng: nếu nền tảng gặp rắc rối, khách hàng vẫn có thể yên tâm rằng tài sản của mình ở đâu và được bảo đảm.

Đơn cử, bộ phận lưu ký tài sản của Kraken tại châu Âu tuân thủ quy định MiCA là ví dụ dễ hiểu cho cách áp dụng thực tế. Thực hiện các quy tắc này, những tiêu chuẩn bảo vệ quen thuộc của tài chính truyền thống cũng xuất hiện trong thế giới crypto, nhất là về bảo quản và giám sát tài sản, góp phần đảm bảo thị trường ổn định kể cả khi biến động lớn.

Theo dõi dòng chảy của dòng tiền

EU cũng siết chặt quy định trong việc theo dõi các giao dịch crypto, đặc biệt về phòng chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CTF). Chính quyền đã mở rộng “Travel Rule” sang lĩnh vực crypto, nghĩa là thông tin cơ bản về người gửi và người nhận phải được cung cấp trước khi chuyển khoản, tương tự như khi chuyển tiền qua ngân hàng.

Đồng thời, EU sẽ thành lập Cơ quan chống rửa tiền (AMLA) mới để giám sát thực thi ở các quốc gia thành viên, đảm bảo tiêu chuẩn đồng nhất trong toàn khu vực.

Trong thực tế, người dùng có thể sẽ gặp thêm một vài bước xác nhận. Trên các nền tảng như Kraken, khách hàng tại EU và Anh có thể được hỏi xác nhận liệu giao dịch chuyển tiền tới một sàn khác hay ví tự lưu trữ, đồng thời yêu cầu cung cấp một số thông tin cơ bản về người gửi hoặc người nhận cho một số giao dịch nhất định. Tuy thêm một bước, nhưng như vậy có nghĩa là quy định đang hiện hữu rõ ràng trong trải nghiệm thực tế của người dùng.

Từ thị trường phân mảnh đến một thị trường thống nhất

MiCA cũng đưa ra mô hình cấp phép chung trên toàn khu vực. Các sàn giao dịch crypto vẫn phải được cơ quan quản lý quốc gia phê duyệt, nhưng sau khi được cấp phép sẽ có thể hoạt động ở tất cả các nước EU và EEA, thay vì chỉ trong một thị trường duy nhất.

Điều này tạo bước tiến giúp thị trường crypto châu Âu bớt phân mảnh hơn trước. Tuy rào cản gia nhập ngành tăng lên, không phải sàn nào cũng đáp ứng nổi yêu cầu, nhưng với những sàn làm được, họ sẽ có được sự tin tưởng lớn hơn và cơ hội mở rộng quy mô hoạt động khắp khu vực.

Với người dùng crypto tại châu Âu, thay đổi này mang lại sự yên tâm khi lựa chọn nền tảng giao dịch. Khi có sự bảo vệ người tiêu dùng và giám sát của MiCA, khách hàng biết rằng sàn đã được cấp phép tại EU sẽ phải tuân thủ cùng một chuẩn mực khắt khe ở bất kỳ quốc gia nào trong khu vực. Tiêu chuẩn chung này giúp khách hàng tin tưởng hơn khi sử dụng dịch vụ.

Kraken là một trong những sàn lớn đầu tiên nhận được giấy phép MiCA thông qua Ngân hàng Trung ương Ireland vào giữa năm 2025. Nhờ có giấy phép sớm, Kraken có thể mở rộng dịch vụ trên toàn châu Âu dưới một khuôn khổ quản lý đồng nhất, giúp người dùng tại đây hiểu rõ sàn đang vận hành theo tiêu chuẩn nào.

Quy định của EU so với Mỹ

Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ đang có hai con đường quản lý crypto khác nhau. Châu Âu nghiêng về việc đặt ra quy tắc rõ ràng từ đầu, còn Mỹ phần lớn dựa vào biện pháp xử lý vi phạm và các vụ kiện để xác định điều gì được phép, điều gì không.

Thực tế, nhờ vậy mà doanh nghiệp châu Âu có hướng dẫn cụ thể hơn khi hoạt động, trong khi nhiều công ty Mỹ phải tự suy đoán quy định hoặc chỉ biết sau khi bị xử phạt.

Mỹ cũng đang dần xây dựng lại cách quản lý, đặc biệt liên quan tới stablecoin, nhưng bộ khung quản lý còn đang hoàn thiện. Ở thời điểm này, mô hình ưu tiên xây dựng quy định trước của châu Âu vẫn mang lại sự rõ ràng và đồng bộ hơn.

Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ và các bên tham gia thị trường, quy định không còn là yếu tố phụ nữa mà đã trở thành yếu tố then chốt quyết định nơi nào thị trường crypto có thể phát triển, nền tảng nào có thể mở rộng và niềm tin sẽ được hình thành như thế nào trong tương lai. Khi các quy tắc của châu Âu chuyển từ lý thuyết sang thực tế, thị trường sẽ bước vào giai đoạn đề cao sự minh bạch, ổn định và trách nhiệm, không thua kém gì sự đổi mới.