Những thay đổi thực tế từ quy định tiền mã hóa mới của châu Âu

Ngành công nghiệp tiền mã hóa tại châu Âu bắt đầu cảm nhận rõ tác động từ những quy định trước đây chủ yếu chỉ tồn tại trên giấy tờ. Khung pháp lý Thị trường tài sản tiền mã hóa (MiCA) của Liên minh châu Âu – bộ luật đầu tiên thuộc loại này – hiện đang được triển khai ở các quốc gia thành viên.

Điều này diễn ra sau nhiều năm phát triển nhanh chóng cùng với một số vụ sụp đổ cho thấy sự cần thiết của các quy định rõ ràng và bảo vệ mạnh mẽ hơn. Khi MiCA có hiệu lực, tài sản tiền mã hóa không còn hoạt động trong “vùng xám” pháp lý tại phần lớn châu Âu mà chuyển sang khung luật rõ ràng, ổn định và dễ dự đoán hơn.

Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, MiCA hướng đến việc tăng cường bảo vệ và minh bạch hơn. Đối với các dự án crypto, sàn giao dịch và startup, MiCA đặt ra những tiêu chuẩn mới về cách phát hành, quản lý và đưa tài sản số ra thị trường.

MiCA có phạm vi áp dụng rất rộng. Hầu hết các tài sản tiền mã hóa không được quản lý như công cụ tài chính truyền thống theo luật Markets in Financial Instruments Directive (MiFID II) của EU sẽ thuộc phạm vi quản lý của MiCA. Đơn giản là, những token không mang tính chất hoặc không hoạt động như chứng khoán thì thường sẽ do MiCA điều chỉnh.

Stablecoin là đối tượng được chú ý đặc biệt trong MiCA. Các đơn vị phát hành stablecoin phải thực sự nắm giữ tài sản mà họ cam kết, cho phép người dùng dễ dàng quy đổi token thành tài sản gốc, đồng thời tuân thủ các quy tắc tài chính nghiêm ngặt hơn nhằm giảm thiểu nguy cơ sụp đổ đột ngột.

Vì sao tuân thủ bắt đầu trở nên quan trọng hơn

Nơi MiCA ngừng lại thì MiFID II có thể được áp dụng. Nói đơn giản, nếu hoạt động liên quan đến những tài sản giống công cụ tài chính truyền thống, các đơn vị có thể cần có giấy phép MiFID II và phải tuân thủ các quy định cũng như luật lệ thị trường như trong ngành tài chính truyền thống.

Khi các quy định này dần được thực hiện, việc tuân thủ pháp luật trở thành tiêu chí thực tế để đánh giá mức độ uy tín của nền tảng. Trong bối cảnh đó, các sàn giao dịch tập trung như Kraken (được quản lý dưới MiCA và MiFID II khi cần thiết) ngày càng được xem là thành phần chính thức của hệ thống tài chính được cấp phép tại châu Âu, thay vì chỉ là những tổ chức hoạt động ở biên ngoài pháp luật.

Xét rộng hơn, các quy định mới của châu Âu được thiết kế nhằm phòng tránh những vụ sụp đổ từng gây thiệt hại lớn cho người dùng trong quá khứ. Quy định cũng nâng cao kỳ vọng về hạ tầng crypto “nghiêm túc”, từ cách bảo vệ tài sản khách hàng cho đến cách nền tảng báo cáo, tự quản lý và kiểm soát rủi ro. Nhờ sự rõ ràng đó, các ngân hàng, nhà quản lý tài sản và các tổ chức khác (nhiều đơn vị cần quy trình tuân thủ quy định rõ ràng) có thể tự tin tham gia thị trường hơn.

Những biện pháp bảo vệ này thực sự thay đổi điều gì

MiCA cũng đặt ra những nguyên tắc cơ bản cho việc vận hành của các nền tảng crypto hàng ngày. Điều đó bao gồm minh bạch về mô hình hoạt động, tách biệt rõ ràng tài sản của khách hàng khỏi tài sản công ty, đồng thời đảm bảo có đủ quỹ dự phòng để bảo vệ người dùng nếu có sự cố xảy ra.

Theo quy định MiCA, coin của người dùng sẽ không bị trộn lẫn với tiền của sàn giao dịch và sẽ có kiểm tra độc lập để xác nhận tài sản của khách hàng được quản lý đầy đủ. Ý tưởng rất đơn giản: nếu sàn xảy ra vấn đề, người dùng không bị mất dấu tài sản của mình.

Đơn vị lưu ký được điều chỉnh bởi MiCA của Kraken tại châu Âu là ví dụ cụ thể cho cách áp dụng quy định này. Khi tuân thủ các quy định đó, các biện pháp bảo vệ quen thuộc từ tài chính truyền thống bắt đầu xuất hiện trong lĩnh vực crypto, đặc biệt về cách trữ giữ và giám sát tài sản, giúp duy trì ổn định kể cả khi thị trường biến động mạnh.

Theo dõi dòng tiền

EU cũng đang siết chặt các quy định về theo dõi giao dịch crypto, nhất là đối với chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CTF). Các nhà chức trách đã mở rộng Quy tắc Travel Rule sang crypto, nghĩa là thông tin cơ bản về người gửi và người nhận phải được cung cấp trước khi chuyển khoản thực hiện, tương tự như chuyển khoản ngân hàng truyền thống.

Đồng thời, EU cũng thành lập Cơ quan Chống Rửa Tiền mới (AMLA) để giám sát việc thực thi trên toàn bộ các nước thành viên và đảm bảo chuẩn mực được thống nhất.

Trong thực tế, điều này có thể đồng nghĩa với việc người dùng phải xác nhận thêm thông tin khi thao tác. Trên các nền tảng như Kraken, khách hàng từ EU và Anh có thể phải cho biết rõ chuyển tiền đến sàn khác hay về ví cá nhân, và cung cấp thông tin cơ bản của người gửi hoặc nhận ở một số giao dịch nhất định. Tuy là thêm một bước xác nhận, nhưng nó phản ánh rõ việc các quy định pháp lý đã hiện diện trong trải nghiệm thực tế của người dùng.

Từ phân mảnh đến một thị trường thống nhất

MiCA cũng giới thiệu mô hình giấy phép chung trên toàn châu Âu. Các sàn giao dịch crypto vẫn phải được một đơn vị quản lý quốc gia phê duyệt, nhưng sau khi có phép, giấy phép này có thể sử dụng cho tất cả các quốc gia EU và EEA thay vì chỉ giới hạn trong từng thị trường đơn lẻ.

Thực tế, quy định này giúp thị trường crypto châu Âu bớt phân mảnh và bắt đầu được liên kết với nhau hơn. Điều kiện được phép hoạt động sẽ khắt khe hơn, không phải sàn nào cũng đáp ứng được. Nhưng với các nền tảng đáp ứng đủ điều kiện, phần thưởng sẽ là sự tin cậy lớn hơn cùng với khả năng hoạt động quy mô rộng toàn khu vực.

Với người dùng crypto bình thường tại châu Âu, sự thay đổi này giúp họ tự tin hơn khi lựa chọn nơi giao dịch. Nhờ vào các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng và sự giám sát từ MiCA, người dùng biết rằng một sàn đã được cấp phép EU sẽ phải tuân thủ những quy tắc cốt lõi như nhau ở tất cả các quốc gia. Điều này khiến khách hàng dễ dàng tin tưởng rằng nền tảng đang luôn hoạt động đúng quy định, dù ở bất kỳ đâu.

Kraken là một trong những sàn lớn đầu tiên nhận được giấy phép MiCA thông qua Ngân hàng Trung ương Ireland vào giữa năm 2025. Việc sớm được phê duyệt giúp Kraken triển khai dịch vụ trên toàn châu Âu chỉ dưới một khung quản lý duy nhất, mang lại cho người dùng châu Âu cái nhìn rõ ràng hơn về tiêu chuẩn hoạt động của sàn.

Quy định của EU so với Mỹ

Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ đang có cách tiếp cận khác nhau trong việc quản lý thị trường crypto. Ở châu Âu, ưu tiên hàng đầu là đặt ra quy định rõ ràng ngay từ đầu, còn Hoa Kỳ thì chủ yếu dựa vào những vụ kiện tụng và thực thi pháp luật để xác định các giới hạn cho phép.

Thực tế, điều này giúp các công ty châu Âu có hướng dẫn rõ ràng hơn trong cách vận hành, trong khi nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ phải tự suy diễn thuật luật sau khi đã thực hiện hoạt động.

Hoa Kỳ cũng bắt đầu chuyển sang cách tiếp cận có hệ thống hơn, nhất là về stablecoin, nhưng khung pháp lý vẫn đang được hoàn thiện. Hiện tại, mô hình “ưu tiên luật trước” của châu Âu mang lại sự rõ ràng và ổn định cao hơn.

Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ và các thành viên thị trường, quy định không còn là vấn đề nằm ở phía sau nữa. Quy định pháp lý đang trực tiếp định hình nơi thị trường crypto có thể phát triển, nền tảng nào có thể mở rộng quy mô, cũng như xây dựng niềm tin ra sao trong tương lai. Khi các quy tắc mới của châu Âu dần đi vào thực tiễn, thị trường bước sang giai đoạn sự rõ ràng, ổn định và khả năng chịu trách nhiệm trở nên quan trọng không kém sự đổi mới.