MSCI đang lấy ý kiến về đề xuất loại bỏ các “công ty không hoạt động” khỏi bộ chỉ số Thị trường Đầu tư Toàn cầu (GIMI), một thay đổi có thể khiến Strategy và Metaplanet bị loại khỏi chỉ số này theo mô phỏng vào tháng 05/2026. Công ty đầu tư uranium Yellow Cake PLC cũng sẽ bị loại bỏ.
MSCI, trước đây có tên là Morgan Stanley Capital International, được biết đến là đơn vị xây dựng các bộ chỉ số thị trường chứng khoán mà các nhà quản lý quỹ trên toàn thế giới sử dụng để quyết định mua/bán những cổ phiếu nào và với tỷ trọng ra sao. Mỗi khi có thay đổi trong quy tắc chọn cổ phiếu, các quỹ đầu tư theo bộ chỉ số này (trị giá hàng nghìn tỷ USD) buộc phải điều chỉnh danh mục đầu tư cho khớp với những gì MSCI đưa vào chỉ số.
Các tiêu chí sàng lọc nhằm vào điều gì
Quy tắc mới đề xuất thêm các bài kiểm tra về tỷ số tài chính để nhận diện những doanh nghiệp có cách hoạt động giống quỹ đầu tư hơn là doanh nghiệp vận hành kinh doanh thật sự. Đầu tiên, công ty sẽ bị kiểm tra xem tài sản hoạt động thực chiếm hơn một nửa tổng tài sản trên bảng cân đối kế toán hay không.
Nếu không đạt tiêu chí ban đầu, công ty sẽ phải kiểm tra tiếp 5 tỷ số khác, gồm mức độ tập trung vào tài sản hoạt động, lưu chuyển tiền mặt, và mức độ phụ thuộc vào vốn bên ngoài để phát triển. Nếu trượt 4 trên 5 tỷ số này thì công ty sẽ không đủ điều kiện tồn tại trong chỉ số.
Theo khung đánh giá này, mô hình mua Bitcoin của Strategy – chủ yếu huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu và vay nợ để tích trữ BTC, thay vì dùng vốn phát triển phần mềm – sẽ bị loại theo tiêu chí mới. Metaplanet, công ty niêm yết tại Tokyo, cũng rơi vào trường hợp tương tự khi họ xây dựng kho tài sản Bitcoin lớn thứ ba thế giới chủ yếu bằng hình thức phát hành thêm cổ phiếu.
Các quy định dự phòng và danh sách theo dõi công khai
MSCI muốn bảo vệ tính ổn định cho chỉ số nên sẽ áp dụng ngưỡng đánh giá dễ hơn cho các công ty đang có sẵn trong chỉ số, so với những công ty mới muốn gia nhập. Một công ty hiện hữu chỉ bị loại khỏi chỉ số nếu không đạt tiêu chí sàng lọc trong hai kỳ báo cáo thường niên liên tiếp (thay vì chỉ một lần trượt là bị loại ngay).
Có thêm ba công ty nữa, bao gồm cả doanh nghiệp nắm giữ Ethereum là SharpLink, sẽ nằm trong danh sách theo dõi công khai (theo mô phỏng tháng 05/2026). Những công ty này không vượt qua lần kiểm tra gần nhất, nên nếu lần tới cũng tiếp tục không đạt thì sẽ bị loại khỏi chỉ số.
Yellow Cake, công ty sở hữu vật chất uranium thay vì hoạt động kinh doanh thông thường, cũng bị loại vì cùng lý do loại bỏ như hai công ty nắm giữ Bitcoin, mặc dù hoạt động của họ không liên quan đến thị trường crypto.
Giai đoạn lấy ý kiến của MSCI kéo dài đến hết ngày 30/09/2024. Kết quả dự kiến được công bố vào ngày 16/10/2024 và mọi thay đổi sẽ có hiệu lực trong đợt rà soát chỉ số vào tháng 11/2026.
Kết quả cuối cùng từ việc thay đổi quy tắc này có thể trở thành tiền lệ cho cách các đơn vị xây dựng chỉ số nhìn nhận về làn sóng các công ty đại chúng nắm giữ tài sản số làm chiến lược chính cho nguồn quỹ dự trữ của mình.
