Giá hợp đồng tương lai dầu Brent hiện giao dịch quanh mức 113 USD sau khi tăng hơn 46% kể từ đầu năm đến nay, chủ yếu do cuộc chiến giữa Iran ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, khối lượng hợp đồng mở đã giảm gần 50% kể từ cuối tháng 02, đặt ra câu hỏi ai thật sự đang thúc đẩy đợt tăng giá này. Giá dầu WTI cũng đã có lúc vượt qua mốc 100 USD, cho thấy yếu tố “phí chiến tranh” đã lan sang cả các chỉ số dầu toàn cầu lẫn tại Mỹ.
Chỉ số US Dollar Index (DXY) đang ở mức gần 99.84, tận dụng lợi thế từ giá dầu tăng khi lợi suất trái phiếu đi lên kéo dòng vốn đổ vào tài sản định giá bằng đồng USD. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 45 điểm cơ bản kể từ khi chiến tranh bùng nổ ngày 28/02, lên 4.40%. Đây mới chính là áp lực lớn hơn đang âm thầm tác động đến thị trường.
Open Interest giảm khi giá tăng
Hợp đồng tương lai dầu Brent trên sàn ICE Europe đang cho thấy sự “lệch pha” lớn. Dù giá dầu tăng mạnh từ khoảng 65 USD cuối tháng 01 lên đến 113 USD hiện tại, song lượng hợp đồng mở đã giảm từ khoảng 770,000 hợp đồng cuối tháng 02 chỉ còn 380,000 hợp đồng. Đây là mức giảm gần 50%.
Việc giá tăng nhưng hợp đồng mở lại giảm thường là dấu hiệu cảnh báo kinh điển trên thị trường hợp đồng tương lai. Nó cho thấy đà tăng đang được thúc đẩy bởi việc đóng các vị thế bán (short), chứ không phải do dòng tiền mới vào mua. Hiện tượng “short squeeze” có thể đẩy giá lên rất mạnh, nhưng thường sẽ nguội dần khi các vị thế bán đã được đóng hết.
Rủi ro địa chính trị từ việc đóng cửa eo Hormuz đúng là gây ra cú sốc nguồn cung thật sự, có thể vượt qua các yếu tố thông thường của thị trường. Tuy nhiên, đà tăng hiện nay dựa trên nền tảng khá mong manh, chứ không thực sự vững như biểu đồ giá thể hiện. Xu hướng này có tiếp tục bền vững hay yếu đi sẽ phụ thuộc vào một chỉ báo khác được đề cập sau đây.
Chỉ số độc quyền cho thấy xu hướng vẫn còn tích cực
Chỉ số Xác nhận cổ phiếu dầu khí của BeInCrypto (OECI), là điểm Z-score đo độ lệch giữa lợi nhuận dầu Brent và lợi nhuận cổ phiếu dầu khí (XLE), giúp đánh giá sức khỏe của xu hướng. Nếu chỉ số này trên +2, nghĩa là giá dầu tăng nhanh hơn cổ phiếu, thể hiện động lực nhất thời do tâm lý sợ hãi. Khi chỉ số gần 0 thì hai yếu tố đi đều nhau, cho thấy xu hướng bền vững. Nếu dưới -2, cổ phiếu vượt trội hơn dầu, thể hiện kỳ vọng tăng trưởng tương lai.
Chỉ số OECI hiện ở mức 0.44, cho thấy giá dầu vẫn ở vùng an toàn. Khi chỉ số này đạt đỉnh 3.23 và 2.89 đầu tháng này, Brent cũng lập đỉnh gần 119 USD vào ngày 09/03 rồi lập tức điều chỉnh. Ngược lại, khi chỉ số xuống gần -2.75, giá dầu lại phục hồi từ đường xu hướng tăng. Hiện tại, chỉ số này cho thấy đợt tăng giá vẫn còn dư địa mà chưa quá nóng.
Thêm vào yếu tố tích cực là mức chênh lệch giữa BRN1 và BRN2 (hợp đồng Brent tháng trước và tháng sau) đang ở mức 4.55 USD – cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng trả thêm để nhận dầu ngay lập tức. Điều này xác nhận lực cầu thật sự về dầu thô vật lý vẫn mạnh, bất chấp giá có điều chỉnh nhẹ gần đây.
Tỷ lệ put-call trên quỹ ETF BNO – đại diện cho dầu Brent niêm yết tại Mỹ – cũng xác nhận xu hướng tăng. Tính đến ngày 20/03, tỷ lệ khối lượng là 0.15 và tỷ lệ hợp đồng mở là 0.36; nghĩa là đa số nhà đầu tư chọn quyền chọn mua thay vì phòng ngừa giá giảm.
Tuy nhiên, tình hình vĩ mô đang tạo ra rủi ro đối trọng với giá dầu. Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm đã trở thành “rào cản” thật sự. Ở mức 4.40% và liên tục tăng, lợi suất này đang dần tiến đến vùng 4.50% – 4.60%, mức từng khiến Mỹ phải tạm dừng áp thuế vào đầu tháng 04/2025.
Nếu thị trường trái phiếu tiếp tục thắt chặt, áp lực lên các tài sản rủi ro cùng chính sách của nhà nước có thể sẽ giới hạn đà tăng của giá dầu.
Giá dầu Brent đang đối mặt với kịch bản đi ngang
Biểu đồ ngày cho thấy giá dầu Brent đang giao dịch trong một kênh tăng giá kéo dài từ đầu tháng 02/2024. Vùng giá từ 119 USD đến 120 USD đóng vai trò là vùng kháng cự mạnh vào ngày 09/03/2024 và 19/03/2024. Nếu Brent vượt lên trên 120 USD, giá có thể tiến tới vùng 131 USD, mặc dù điều này có thể chỉ xảy ra khi tình hình tại eo biển Hormuz trở nên căng thẳng hơn. Đồng thời, áp lực từ thị trường trái phiếu cũng cần được giảm bớt.
Khả năng cao hơn, với chỉ số OECI đang ở mức tốt, backwardation duy trì và vị thế quyền chọn nghiêng về phe mua, là giá Brent sẽ đi ngang trong vùng 106 USD đến 120 USD. Nếu phá vỡ xuống dưới 106 USD, Brent có thể tiếp tục giảm đến vùng 100 USD.
Chỉ số OECI hiện tại ở mức 0.44, backwardation lớn hơn 3.63 USD, tỷ lệ put-call dưới 0.36 đều ủng hộ xu hướng tăng giá. Tuy nhiên, với lượng open interest đã giảm một nửa và lợi suất trái phiếu 10 năm tiệm cận vùng nguy hiểm, đà tăng giá dầu hiện tại thu hút ít nhà đầu tư nhỏ lẻ hơn so với những gì biểu đồ thể hiện.
Hiện tại, khu vực 106 USD ở đường xu hướng dưới sẽ quyết định liệu dầu Brent vẫn duy trì trong kênh tăng giá lành mạnh hay sẽ điều chỉnh về mức 100 USD, thậm chí thấp hơn là 92 USD.
