OpenAI đang đề nghị các quỹ đầu tư tư nhân mức lợi nhuận tối thiểu đảm bảo là 17.5% cho các liên doanh mới. Điều này đã khiến nhiều lãnh đạo ngành crypto và các chuyên gia phố Wall so sánh với sự sụp đổ của Terra Luna trước đây.
CEO Nansen, Alex Svanevik và cựu quản lý danh mục đầu tư của BlackRock, Edward Dowd đều bày tỏ nghi ngại về tính bền vững của cách làm này.
Vì sao mức sàn 17.5% khiến nhiều người lo ngại
Reuters cho biết các thương vụ này đang nhắm tới các công ty như TPG, Advent International, Bain Capital và Brookfield Asset Management.
Mỗi bên sẽ nhận được cổ phần ưu đãi trong liên doanh trị giá khoảng 10 tỷ USD, trong đó các quỹ đầu tư tư nhân sẽ cam kết góp khoảng 4 tỷ USD.
OpenAI đã bổ sung cam kết mức sinh lời tối thiểu 17.5% và cho phép tiếp cận sớm các mô hình AI chưa công bố để thúc đẩy quá trình chốt deal. Mức lãi suất này cao hơn rất nhiều so với các khoản cổ phần ưu đãi thông thường.
Động thái này diễn ra vào lúc dự báo khoản lỗ của công ty năm 2026 có thể lên tới 14 tỷ USD, theo tài liệu nội bộ được The Information đưa tin.
Tuy doanh thu hàng năm của OpenAI được dự kiến đạt 20 tỷ USD vào cuối năm 2025, tăng 233% so với năm trước, nhưng tốc độ chi tiêu vẫn vượt xa tốc độ tăng trưởng doanh thu.
Sự hoài nghi không chỉ xuất hiện trên mạng xã hội. Ít nhất hai quỹ đầu tư tư nhân đã từ chối tham gia cả liên doanh của OpenAI và Anthropic, với lý do lo ngại về tính kinh tế và lợi nhuận của mô hình này.
Thoma Bravo, một trong những quỹ thâu tóm mảng phần mềm lớn nhất thế giới, đã rút lui sau khi quản lý cấp cao là Orlando Bravo đặt dấu hỏi về khả năng sinh lời dài hạn của các liên doanh AI. Họ cho rằng nhiều công ty trong danh mục của mình đã sử dụng công cụ AI mà không cần rót vốn vào các liên doanh như vậy.
So sánh Terra Luna
CEO Nansen, Alex Svanevik, đã so sánh mức 17.5% này với sự sụp đổ của hệ sinh thái Terra hồi tháng 05/2022.
“Chúng ta đang ở giai đoạn Terra Luna của OpenAI,” nhận xét Alex Svanevik.
Anchor Protocol, nền tảng tạo lợi nhuận của mạng Terra, từng trả cho người gửi UST mức lãi từ 19% đến 20% mỗi năm với stablecoin theo thuật toán.
“…một thị trường tiền tệ phi tập trung cung cấp mức lợi nhuận ổn định 20% APY cho các nhà gửi tiền…,” trích đoạn trong bài Medium của họ thời điểm đó viết.
Khi niềm tin sụt giảm và lượng rút tiền tăng mạnh, UST mất giá trị neo, LUNA bị lạm phát cực độ. Hơn 40 tỷ USD đã “bốc hơi” chỉ trong vài ngày.
Điểm giống nhau của hai trường hợp này khá rõ ràng.
- Cùng đưa ra mức lợi suất đảm bảo cao vượt trội so với thị trường
- Được cam kết bởi các đơn vị chi tiêu nhiều hơn doanh thu thực tế
- Phụ thuộc hoàn toàn vào dòng vốn mới tiếp tục chảy vào để duy trì hoạt động.
Trong lĩnh vực crypto, lợi suất “cam kết” cùng với khoản lỗ lớn thường báo hiệu căng thẳng hệ thống sắp xảy ra.
“Chi phí vốn cực cao… nghe như tuyệt vọng. Không gì cho thấy bong bóng nguy hiểm hơn điều này,” Edward Dowd, cựu quản lý danh mục tại BlackRock bình luận.
Khi so sánh không còn phù hợp
OpenAI hiện có doanh thu thực tế. Tỉ lệ doanh thu ước tính đạt 20 tỷ USD/năm vào cuối 2025 cho thấy ngày càng nhiều doanh nghiệp lớn đang ứng dụng AI.
“Doanh thu cũng tăng theo cấp số nhân, tăng gấp 3 lần mỗi năm, từ 2 tỷ USD năm 2023 lên 6 tỷ USD trong 2024, và dự kiến trên 20 tỷ USD vào năm 2025. Chưa từng có tốc độ phát triển nào tương tự ở quy mô này,” theo báo cáo mới nhất của công ty.
Terra thì không có nền tảng doanh thu như vậy. Các khoản lợi tức của họ hoàn toàn dựa vào dòng tiền đầu cơ và các thuật toán phát hành coin.
- OpenAI cũng hoạt động trong khuôn khổ tài chính doanh nghiệp truyền thống.
- Hợp tác liên doanh PE sử dụng cổ phần ưu tiên với quyền lợi sinh lời ưu đãi, đây là công cụ khá phổ biến trên thị trường tài chính tư nhân.
Mức sàn 17.5% là cao nhưng không phải lừa đảo.
Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt đã khiến tình hình trở nên phức tạp hơn. Anthropic cũng đang theo đuổi chiến lược kêu gọi vốn từ các quỹ PE như Blackstone, Hellman and Friedman, và Permira nhưng không đưa ra cam kết lợi nhuận tối thiểu như OpenAI.
Việc OpenAI buộc phải đưa ra mức cam kết, nhưng vẫn bị các tên tuổi lớn như Thoma Bravo rút lui, cho thấy cuộc cạnh tranh vốn đang diễn ra quyết liệt hơn tốc độ tăng trưởng doanh thu.
Điều này cho thấy một xu hướng mới rộng hơn: phát triển AI giờ đây không còn chỉ là chuyện chất lượng mô hình mà còn phải cạnh tranh về cách cấu trúc tài chính sáng tạo.
Liệu cam kết lợi nhuận 17.5% này sẽ là “nước cờ thông minh” giúp phân phối vốn hiệu quả, hay đây là dấu hiệu đầu tiên cho một chu kỳ nóng sốt có nguy cơ đổ vỡ?
Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật những tin tức mới nhất ngay khi chúng diễn ra
Mọi chuyện phụ thuộc vào việc OpenAI có thể chuyển quyền truy cập danh mục đầu tư PE thành các hợp đồng doanh nghiệp trả phí nhanh như thế nào, trước khi khoản lỗ dự kiến lên đến 14 tỷ USD vào năm 2026 khiến niềm tin của nhà đầu tư tiếp tục sụt giảm.
Những người chơi lâu năm trong lĩnh vực crypto, từng chứng kiến lợi suất 19% của Terra thu hút hàng tỷ USD rồi sau đó “bốc hơi”, cho biết mô hình này khá quen thuộc.
Chỉ là quy mô lần này lớn hơn. Câu hỏi là liệu cái kết có khác đi hay không.
Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để nghe các chuyên gia, nhà báo chia sẻ nhận định sâu sắc
