Thuật ngữ “SaaSpocalypse” đang trở thành chủ đề nóng trên thị trường tài chính, truyền thông công nghệ và trong giới nhà đầu tư. Nó dùng để mô tả sự mất niềm tin đột ngột vào các công ty phần mềm dạng dịch vụ (SaaS) sau khi xuất hiện các AI agent tiên tiến có khả năng tự động hóa những công việc mà trước đây vốn phải dùng phần mềm cho doanh nghiệp.
Thuật ngữ này bắt đầu phổ biến sau khi Anthropic ra mắt nền tảng Claude Cowork AI vào cuối tháng 01/2024. Ngay sau sự kiện này, gần 300 tỷ USD giá trị thị trường phần mềm toàn cầu đã bốc hơi. Cổ phiếu của các công ty SaaS lớn như Salesforce, Workday, Atlassian, và ServiceNow đều giảm mạnh khi các nhà đầu tư nhỏ lẻ lo ngại AI agent có thể thay thế phần lớn hoạt động kinh doanh của họ.
Các AI agent gây hoảng loạn trên thị trường
Nỗi lo lớn nhất đằng sau SaaSpocalypse rất dễ hiểu: AI agent hiện nay đã có thể tự động xử lý toàn bộ quy trình công việc mà không cần can thiệp của con người.
Các công cụ như Claude Cowork có thể xem xét hợp đồng, phân tích dữ liệu bán hàng, tự tạo báo cáo và thực hiện các tác vụ nhiều bước, qua nhiều ứng dụng khác nhau.
Khi đó, thay vì nhân viên phải sử dụng 5 phần mềm SaaS riêng biệt, chỉ cần một AI agent là đã hoàn thành được toàn bộ công việc.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình thu phí của SaaS, vốn tính giá theo mỗi người dùng (seat). Nếu doanh nghiệp không còn cần nhiều nhân viên để sử dụng phần mềm nữa, tổng số giấy phép sử dụng cũng sẽ giảm. Nhà đầu tư đã nhanh chóng nhận ra rủi ro này.
Chỉ số S&P 500 Software and Services đã giảm gần 19% vào đầu tháng 02/2024, ghi nhận chuỗi giảm mạnh nhất trong nhiều năm.
Sponsored SponsoredĐồng thời, dòng vốn chảy mạnh sang các công ty hạ tầng AI như Nvidia, Microsoft và Amazon – những tập đoàn cung cấp sức mạnh tính toán cho AI agent.
Tại sao SaaSpocalypse có ý nghĩa vượt ra ngoài lĩnh vực phần mềm
SaaSpocalypse còn phản ánh một thay đổi lớn hơn trong cách phần mềm tạo ra giá trị. Thay vì bán công cụ cho con người sử dụng, các doanh nghiệp bây giờ chuyển sang bán kết quả mà AI mang lại.
Các chuyên gia gọi đây là sự chuyển đổi từ “phần mềm dạng dịch vụ (SaaS)” sang “AI dạng dịch vụ (AI-as-a-service)”. Sự thay đổi này buộc các công ty phần mềm phải điều chỉnh lại mô hình kinh doanh, chiến lược giá cả, giấy phép, và sản phẩm đã tồn tại nhiều thập kỷ qua.
SponsoredDù vậy, SaaS chưa hẳn sẽ chấm dứt. Rất nhiều doanh nghiệp vẫn cần những nền tảng truyền thống cho bảo mật, tuân thủ và quản lý dữ liệu.
Tuy nhiên, ngành phần mềm chắc chắn sẽ thay đổi. Các công ty phần mềm sẽ phải tích hợp AI ngày càng sâu vào các sản phẩm của mình.
Sự kiện SaaSpocalypse có thể ảnh hưởng đến thị trường crypto như thế nào
SaaSpocalypse cũng đang ảnh hưởng gián tiếp đến thị trường crypto. Cả crypto lẫn SaaS đều là lĩnh vực tăng trưởng cao và nhạy cảm với rủi ro.
Sponsored SponsoredKhi nhà đầu tư nhỏ lẻ bán tháo cổ phiếu lĩnh vực phần mềm, họ thường sẽ giảm bớt tỷ trọng đầu tư vào crypto. Đầu tháng 02/2024, giá Bitcoin đã giảm khá mạnh, trùng với thời điểm cổ phiếu phần mềm sụt giảm nặng nề.
Đáng chú ý hơn, dòng vốn đang dịch chuyển mạnh sang AI. Năm 2025, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã giải ngân hơn 200 tỷ USD cho các startup AI – con số này vượt xa so với đầu tư vào lĩnh vực crypto.
Điều này có thể khiến nguồn lực đầu tư cho các dự án crypto mới bị hạn chế, làm chậm lại tốc độ đổi mới sáng tạo ở một số mảng.
Song song đó, lĩnh vực crypto có thể hưởng lợi ở những ngách như điện toán phi tập trung và hạ tầng cho AI.
Tổng thể, SaaSpocalypse là dấu hiệu rõ rệt cho sự dịch chuyển dòng tiền đầu tư. AI đang trở thành chủ đề đầu tư lớn nhất hiện nay, và thị trường crypto sẽ phải cạnh tranh rất gắt để thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư nhỏ lẻ trong bối cảnh mới.
