Ray Dalio, nhà sáng lập Bridgewater Associates, vừa cảnh báo rằng nếu không giữ được quyền kiểm soát eo biển Hormuz, khả năng đồng USD mất vị thế là đồng tiền dự trữ toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể.
Dalio so sánh tình hình hiện tại với các thời khắc lịch sử khi những đế chế lớn dần suy yếu. Theo ông, việc Mỹ mất quyền kiểm soát eo biển Hormuz có thể nghiêm trọng không kém sự kiện Khủng hoảng kênh đào Suez năm 1956 với Anh quốc.
Ray Dalio nói về nguy cơ đồng USD mất vị thế tiền tệ dự trữ và căng thẳng tại Hormuz
Trong một phân tích gần đây, Dalio cho rằng xung đột giữa Mỹ và Iran về cơ bản đang xoay quanh câu hỏi: Ai kiểm soát eo biển Hormuz? Ông nhận định nếu Iran duy trì được quyền kiểm soát hoặc đe dọa tuyến đường này, nhiều khả năng điều đó sẽ được coi là một “thất bại” của Mỹ trên trường quốc tế. Từ đó, niềm tin vào sức mạnh và vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.
“Khi một quốc gia đứng đầu thế giới với đồng tiền dự trữ quốc tế nhưng lại bị chi tiêu quá mức và để lộ điểm yếu do mất kiểm soát cả về quân sự lẫn tài chính, hãy để ý, rất có thể đồng minh và chủ nợ sẽ đánh mất niềm tin, đồng thời đồng tiền này mất đi vị thế dự trữ, tài sản nợ bị bán tháo và đồng tiền đó suy yếu, nhất là khi so với vàng,” ông nhận định.
Bên cạnh đó, Balaji Srinivasan, nhà sáng lập The Network School, cũng nhận định rằng nếu Iran giành chiến thắng sẽ có thể đánh dấu sự chấm dứt của năm kỷ nguyên, trong đó có kỷ nguyên petrodollar.
“Cụ thể hơn, sự kết thúc của petrodollar (1974) cũng chính là chấm dứt thời kỳ đơn cực (1991) và trật tự hậu chiến (1945),” Srinivasan viết. “Cuối cùng, nếu đồng USD mất giá nhanh đi kèm một thất bại quân sự, điều này thậm chí có thể làm nước Mỹ tan rã (1776)… Hiện vẫn còn rất ít người thực sự hiểu Mỹ phụ thuộc thế nào vào việc in tiền. Nhưng khi petrodollar kết thúc, chủ nghĩa kinh tế Keynes như chúng ta biết cũng sẽ kết thúc.”
Eo biển Hormuz là nút thắt giao thông năng lượng cực kỳ quan trọng, khi mỗi ngày khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu đều đi qua đây. Một số thông tin cho thấy Iran đã đề xuất chỉ cho một số tàu dầu đi qua eo biển này nếu đáp ứng điều kiện nhất định.
Tuy nhiên, điều kiện ở đây là các giao dịch này phải được thanh toán bằng đồng nhân dân tệ (CNY) thay vì USD. Đây là động thái trực tiếp nhắm vào vị thế độc quyền của đồng USD trong giao dịch năng lượng.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran cũng làm tăng thêm áp lực lên bức tranh kinh tế thế giới vốn đã mong manh. Mark Zandi, chuyên gia kinh tế trưởng của Moody’s Analytics, cho biết nguy cơ suy thoái đã bắt đầu tăng lên ngay cả trước khi căng thẳng bùng phát.
Mô hình dự báo bằng trí tuệ nhân tạo của Moody’s đã đánh giá khả năng xảy ra suy thoái kinh tế trong vòng 12 tháng tới tại Mỹ là 49%. Với giá dầu ngày càng tăng do chiến sự, ông Zandi cho rằng xác suất này sẽ sớm vượt mốc 50%.
“Giá dầu là một yếu tố rất quan trọng trong mô hình dự báo này, bởi thực tế là kể từ Thế chiến thứ hai tới nay, tất cả các cuộc suy thoái (trừ đợt do đại dịch) đều xảy ra ngay sau khi giá dầu tăng mạnh. Dù hiện nay Mỹ sản xuất được lượng dầu gần bằng với tiêu thụ nên ảnh hưởng ít hơn xưa, nhưng người tiêu dùng vẫn chịu tác động lớn và nhanh, trong khi mức độ chi tiêu của họ vốn đã giảm sút rõ rệt,” ông bổ sung.
Tình hình hiện tại cho thấy chỉ một sự kiện căng thẳng địa chính trị cũng có thể ngay lập tức dẫn đến rủi ro cho đồng tiền quốc gia.
