Tối cao Pháp viện Mỹ gần đây đã ngăn Tổng thống Donald Trump sử dụng quyền khẩn cấp để áp dụng mức thuế toàn cầu rộng rãi.
Tuy nhiên, ông Trump đã phản ứng rất nhanh bằng cách công bố các mức thuế mới thông qua một căn cứ pháp lý khác. Việc này khiến nhiều người hoang mang rằng liệu thuế quan đang được giảm hay thực tế lại tăng lên. Dưới đây là những gì thực sự đang diễn ra.
Tòa án Tối cao thực sự đã cấm điều gì
Tối cao Pháp viện không cấm hoàn toàn các mức thuế. Thay vào đó, tòa án chỉ ra rằng ông Trump không được phép sử dụng International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) để áp thuế.
IEEPA là một đạo luật được thiết kế cho các tình huống khẩn cấp, cho phép tổng thống đóng băng tài sản, ngăn giao dịch hoặc hạn chế thương mại. Tuy nhiên, tòa án cho rằng IEEPA không cho phép áp dụng thuế quan, vì đây được coi là một loại thuế. Hiến pháp Mỹ chỉ trao quyền áp thuế cho Quốc hội.
Điều này có nghĩa là các mức thuế mà ông Trump ban hành dựa trên quyền khẩn cấp sẽ phải dừng lại.
Tuy nhiên, quyết định này không hủy bỏ các quyền áp thuế khác.
Phản ứng của Trump: Áp dụng các luật khác để duy trì thuế quan
Đáp lại, ông Trump tuyên bố các biện pháp thuế đang được áp dụng theo Section 232 và Section 301 vẫn sẽ được giữ nguyên. Đây là các biện pháp nhắm vào hàng nhập khẩu dựa trên các nguy cơ đối với an ninh quốc gia hoặc thương mại không công bằng. Tối cao Pháp viện không cản trở hai đạo luật này.
Quan trọng hơn nữa, ông Trump còn công bố mức thuế toàn cầu mới 10% theo Section 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Đây là một đạo luật riêng, cho phép tổng thống áp thuế tạm thời để điều chỉnh sự mất cân bằng thương mại.
Nói một cách đơn giản, ông Trump đang thay thế loại thuế vừa bị cấm bằng một loại thuế mới thông qua căn cứ pháp lý khác.
Ông cũng đang thực hiện các cuộc điều tra mới, có thể dẫn tới việc áp thêm nhiều mức thuế trong thời gian tới.
Tại sao Trump nói quyền lực của mình vẫn còn mạnh
Ông Trump cho rằng phán quyết này thực ra đã làm rõ quyền hạn của ông chứ không làm suy yếu nó. Tòa án chỉ giới hạn một công cụ, còn các quyền áp thuế khác vẫn được xác nhận là hợp pháp.
Điều này có nghĩa là tổng thống Mỹ vẫn có thể áp thuế nếu sử dụng đúng luật đã được Quốc hội thông qua.
Điểm thay đổi lớn ở đây không phải là việc có thuế quan hay không, mà là cách mà những mức thuế này được áp dụng.
Thị trường có thể bị ảnh hưởng như thế nào
Thị trường tài chính phản ứng tích cực ban đầu bởi vì phán quyết này giúp giảm lo lắng về sự bất ổn. Nhà đầu tư thích sự minh bạch về pháp lý hơn là những quyết định bất ngờ dựa trên quyền khẩn cấp.
Chứng khoán và cả crypto đều tăng nhẹ bởi quyết định này giúp xoa dịu lo lắng về gián đoạn thương mại đột ngột. Bitcoin vốn nhạy cảm với thanh khoản toàn cầu và tâm lý rủi ro, cũng ghi nhận tín hiệu phục hồi.
Tuy nhiên, thông báo về chính sách thuế mới của Trump có thể vẫn làm tăng áp lực lạm phát và căng thẳng thương mại. Việc tăng thuế sẽ làm chi phí doanh nghiệp tăng, từ đó có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế và giảm niềm tin nhà đầu tư.
Các mặt hàng như vàng, bạc có thể hưởng lợi nếu bất ổn kinh tế gia tăng do thuế quan. Những tài sản này thường tăng giá trong thời kỳ căng thẳng toàn cầu.
Hiện tại, các mức thuế không biến mất mà chỉ được thực hiện theo cơ chế pháp lý mới, điều này đồng nghĩa với việc căng thẳng thương mại và biến động thị trường vẫn có thể tiếp tục xảy ra.
