Việc Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) được cho là sẽ rời khỏi OPEC sẽ đánh dấu một rạn nứt lớn trong hệ thống dầu mỏ toàn cầu.
OPEC là tổ chức gồm các quốc gia sản xuất dầu, phối hợp với nhau để kiểm soát sản lượng nhằm gây ảnh hưởng đến giá dầu. Đơn giản hiểu, các thành viên sẽ thỏa thuận về lượng dầu được phép khai thác. Khi nguồn cung giảm, giá thường tăng. Ngược lại, nguồn cung tăng thì giá thường bị đẩy xuống thấp.
Với UAE, việc rút khỏi OPEC sẽ mang lại nhiều tự do hơn. Họ có thể bơm nhiều dầu mà không phải tuân thủ hạn ngạch từ OPEC. Điều này rất quan trọng vì Abu Dhabi đã đầu tư mạnh mẽ để nâng công suất sản xuất, được cho là lên tới khoảng 5 triệu thùng/ngày.
1. Giá dầu có thể biến động mạnh hơn
Tác động trước mắt là sự bất ổn trên thị trường. Các nhà giao dịch sẽ chú ý xem UAE sẽ tăng sản lượng nhanh hay chậm.
Trong ngắn hạn, giá dầu có thể vẫn ở mức cao nếu thị trường còn lo ngại về xung đột ở Iran và nguy cơ nguồn cung trong khu vực. Khu vực gần eo biển Hormuz rất quan trọng vì phần lớn giao dịch dầu mỏ toàn cầu đi qua tuyến này.
Nhìn về lâu dài, động thái này thiên về chiều giảm giá dầu. Nếu UAE tăng khai thác, tổng nguồn cung toàn cầu sẽ tăng lên. Điều này có thể khiến giá dầu giảm, đặc biệt nếu nhu cầu yếu đi tại Trung Quốc, châu Âu hoặc Mỹ.
2. OPEC mất dần kiểm soát thị trường
Vấn đề lớn hơn là kỷ luật của OPEC đang suy yếu. OPEC chỉ hiệu quả khi các thành viên cùng đồng thuận về giới hạn sản xuất. Nếu một nước sản xuất lớn ở Vùng Vịnh rời đi, sức mạnh kiểm soát giá dầu của nhóm sẽ giảm rõ rệt.
Điều này sẽ làm thị trường dầu mỏ trở nên cạnh tranh hơn. Ả Rập Xê-út sẽ phải quyết định cắt giảm sản lượng để giữ giá, hoặc tăng sản lượng để giữ thị phần.
Dù chọn phương án nào cũng sẽ gây áp lực lên thị trường. Nếu giá giảm, các nước xuất khẩu dầu sẽ chịu thiệt. Nếu sản lượng tiếp tục tăng, sức ảnh hưởng của OPEC về lâu dài sẽ giảm.
3. Kinh tế Mỹ có thể hưởng lợi, dù có một đánh đổi rõ ràng
Đối với kinh tế Mỹ, giá dầu giảm thường là tin tốt. Dầu thô rẻ giúp giảm giá xăng dầu, chi phí vận chuyển và làm giảm áp lực lạm phát.
Điều này sẽ có lợi cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Ngoài ra, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ có thêm dư địa để giảm lãi suất nếu lạm phát tiếp tục hạ nhiệt.
Tuy nhiên, mặt trái là ngành năng lượng Mỹ. Các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ hưởng lợi nhiều khi giá dầu cao. Nếu giá quá thấp, hoạt động khai thác và đầu tư vào lĩnh vực dầu khí có thể chậm lại.
Dẫu vậy, với kinh tế Mỹ nói chung, giá năng lượng rẻ thường là điểm cộng.
4. Thị trường crypto và tài sản rủi ro có thể được hỗ trợ sau này
Thị trường crypto sẽ không biến động chỉ vì chính sách của UAE. Tác động sẽ thông qua lạm phát và lãi suất.
Nếu nguồn cung dầu tăng làm giảm áp lực lạm phát, thị trường có thể kỳ vọng Fed sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ hơn. Điều này thường có lợi cho Bitcoin, crypto, cổ phiếu công nghệ và các tài sản rủi ro khác.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn diễn biến có thể khó đoán. Nếu sự kiện này làm dấy lên lo ngại bất ổn sâu rộng hơn ở Trung Đông, nhà đầu tư có thể ưu tiên giảm rủi ro trước khi đánh giá lại tình hình.
5. Các nền kinh tế Trung Đông bước vào giai đoạn cạnh tranh mới
Khu vực Trung Đông sẽ chịu tác động rõ nhất. Động thái của UAE thể hiện sự thay đổi từ việc phối hợp cùng vùng Vịnh chuyển sang chiến lược quốc gia riêng biệt.
Với UAE, nếu bán được nhiều dầu hơn khi giá vẫn tốt, họ có thể tăng nguồn thu. Tuy nhiên, với các nước láng giềng phụ thuộc vào dầu mỏ, rủi ro cũng xuất hiện. Cạnh tranh mạnh hơn sẽ gây áp lực lên giá và làm giảm dư địa tài chính quốc gia.
Thông điệp dài hạn rất rõ: Các nền kinh tế Vùng Vịnh cần đa dạng hóa nhanh hơn. Nguồn thu từ dầu vẫn lớn, nhưng ngày càng khó dự đoán trước.
