Bộ Tài chính Mỹ vừa thực hiện bước đi chưa từng có khi đưa vào danh sách đen hai sàn giao dịch tiền điện tử đăng ký tại Anh vì chuyển tiền liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Đây là lần đầu tiên toàn bộ nền tảng tài sản số bị xử phạt theo các biện pháp tài chính riêng đối với Iran.
SponsoredLần đầu tiên trong lịch sử: Toàn bộ sàn giao dịch crypto bị xử phạt do liên quan đến IRGC của Iran
Vào ngày 30/01/2026, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) đã liệt kê Zedcex Exchange Ltd. và Zedxion Exchange Ltd. vào danh sách trừng phạt, cho biết hai sàn này đã hỗ trợ gần 1 tỷ USD giao dịch có liên quan đến IRGC, chủ yếu thông qua Tether (USDT) trên mạng Tron.
Kể từ khi đăng ký vào tháng 08/2022, riêng Zedcex đã xử lý tổng giao dịch hơn 94 tỷ USD, cho thấy quy mô hoạt động rất lớn của sàn này.
Được biết, hai sàn này có liên quan đến ông Babak Morteza Zanjani, doanh nhân Iran từng bị kết án chiếm đoạt hàng tỷ USD từ Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Iran.
Giới chức Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc sau khi án tử hình của Zanjani được giảm vào năm 2024, ông này đã nối lại hoạt động tài chính để rửa tiền cho chính quyền Iran và hỗ trợ các dự án có liên quan đến IRGC.
“Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các mạng lưới Iran và các cá nhân tham nhũng làm giàu cho bản thân trên lưng người dân Iran,” Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết. “Điều này cũng bao gồm việc chính quyền Iran tìm cách lợi dụng tài sản số để né các lệnh trừng phạt và tài trợ cho các hoạt động tội phạm mạng.”
Các biện pháp trừng phạt mới là một phần của cuộc truy quét diện rộng với các quan chức Iran và các mạng lưới bị cáo buộc đàn áp người biểu tình bằng bạo lực. Một số nhân vật cấp cao bị nhắm đến bao gồm Bộ trưởng Nội vụ Eskandar Momeni Kalagari và nhiều chỉ huy của IRGC.
Nhiều nguồn thống kê độc lập ước tính đã có tới 30,000 người biểu tình thiệt mạng trong các đợt đàn áp gần đây. Chính quyền Iran được cho là sử dụng hình thức chôn cất tập thể và mạng lưới y tế bí mật để che giấu số người tử vong.
SponsoredTiền mã hóa được dùng để lách lệnh cấm vận: Mỹ nhắm vào toàn bộ sàn giao dịch và mạng lưới do nhà nước hậu thuẫn
Động thái của Bộ Tài chính Mỹ càng nhấn mạnh thực tế tiền điện tử ngày càng được dùng để né lệnh trừng phạt và tài trợ cho các hoạt động phi pháp.
Elliptic báo cáo rằng Ngân hàng Trung ương Iran đã mua hơn 507 triệu USD USDT trong năm 2025. Họ sử dụng stablecoin để hỗ trợ đồng rial sụt giá nghiêm trọng và duy trì giao thương với nước ngoài, vượt qua hạn chế từ hệ thống ngân hàng truyền thống.
Theo tờ Washington Post dẫn nghiên cứu từ công ty phân tích blockchain TRM Labs, hơn một nửa khối lượng giao dịch của các sàn này trong năm 2023 có liên quan đến các tổ chức được IRGC hậu thuẫn. Điều này cho thấy các tổ chức do nhà nước chống lưng ngày càng tận dụng tài sản số.
Bên cạnh việc đóng băng toàn bộ tài sản của các cá nhân, tổ chức bị xử phạt tại Mỹ, biện pháp này còn cấm công dân Mỹ thực hiện giao dịch với Zedcex, Zedxion, Zanjani và các cá nhân/tổ chức khác có tên trong danh sách.
Mức xử phạt dân sự và hình sự nếu vi phạm rất nghiêm khắc, thể hiện quyết tâm của Mỹ trong việc ngăn chặn tài chính phi pháp liên quan đến lĩnh vực tài sản số.
Các lệnh trừng phạt lần này cũng đánh dấu một thay đổi lớn trong chiến lược thực thi. Thay vì chỉ nhắm vào ví hoặc giao dịch đơn lẻ, giờ đây các nhà chức trách Mỹ xử phạt toàn bộ nền tảng tiền điện tử để làm gián đoạn các mạng lưới tài chính quy mô lớn được sử dụng cho hoạt động né lệnh trừng phạt và tài trợ khủng bố.
Với hơn 875 cá nhân, tàu thuyền, và máy bay Iran đã bị xử phạt trong năm 2025 do các hoạt động gây bất ổn, biện pháp mới nhất của OFAC cho thấy mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa tài sản số và chính sách an ninh toàn cầu.
Trong bối cảnh tiền điện tử ngày một gắn bó hơn với tài chính quốc tế, các cơ quan chức năng cũng tăng cường quản lý, khẳng định rằng những sàn hoạt động ngoài các khuôn khổ truyền thống sẽ không còn được “miễn dịch” nếu tiếp tay cho các dòng tiền phi pháp của các đối tượng hoặc nhà nước bị trừng phạt.
