Vitalik Buterin vừa công bố Lean Ethereum – một bản thiết kế lại toàn diện của Ethereum, được xem là bước tiến lớn thứ ba của mạng lưới này sau The Merge. Những nâng cấp này dự kiến sẽ diễn ra trong vòng ba đến bốn năm tới và gần như sẽ thay đổi mọi thành phần cốt lõi của giao thức.
Buterin đã chia sẻ kế hoạch này thông qua một lộ trình công khai có tên là strawmap, đây là một bản dự thảo của Ethereum Foundation. Ông nói rằng hầu như tất cả các thành phần quan trọng đều sẽ được thay thế, gọi đây là nỗ lực đầy tham vọng nhưng ít rủi ro.
Lean Ethereum thay đổi những gì?
Trọng tâm của bản nâng cấp là ứng dụng Recursive STARKs – một hệ thống bằng chứng mật mã sẽ xác thực chuỗi thay vì bắt buộc mỗi node phải thực thi lại toàn bộ giao dịch. Buterin mong muốn phương pháp này sẽ trở thành một phần cốt lõi trong giao thức.
Việc bảo vệ khỏi máy tính lượng tử cũng được ưu tiên hơn. Lộ trình mới thay thế các thuật toán mật mã cũ dễ bị tấn công bởi máy tính lượng tử bằng các giải pháp dựa trên hàm băm, được thiết kế để tồn tại lâu dài khi công nghệ mới xuất hiện. Sự thay đổi này cũng phù hợp với NIST, tổ chức tiêu chuẩn của Mỹ, khi cơ quan này đã phê duyệt các tiêu chuẩn mã hóa hậu lượng tử đầu tiên vào năm 2024.
Thay đổi gây chú ý nhất là cách Ethereum lưu trữ dữ liệu. Buterin dự định giữ nguyên kiến trúc lõi của giao thức như hiện tại, đồng thời bổ sung một loại trạng thái mới hạn chế, có thể mở rộng lên tới 100 TB vào năm 2030.
Nếu chuyển các ERC-20 token hoặc token NFT sang dạng mới này, phí giao dịch có thể giảm hơn 10 lần. Các ứng dụng phức tạp như sàn giao dịch phi tập trung (DEX) sẽ vẫn giữ nguyên cấu trúc cũ.
Bảo mật quyền riêng tư được đặt lên hàng đầu thay vì chỉ là yếu tố bổ sung, tiếp nối nỗ lực bảo mật quyền riêng tư của Buterin. Trong ngắn hạn, nâng cấp Glamsterdam sắp tới dự kiến sẽ tăng giới hạn gas cho mạng lưới.
Buterin có cơ sở để tự tin. Sự kiện The Merge vào năm 2022 đã giúp Ethereum chuyển sang mô hình proof of stake và giảm tiêu thụ điện năng hơn 99%, mà không gây xáo trộn đến người dùng hoặc các ứng dụng đang hoạt động.
“Nhưng hãy nhớ rằng, đây CHÍNH LÀ lần thay đổi lớn thứ ba của Ethereum, tương tự như The Merge là lần thay đổi lớn thứ hai,” Vitalik Buterin chia sẻ.
Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật những tin tức mới nhất!
Không phải ai cũng đồng ý về thời gian triển khai
Kế hoạch về thời gian đã gặp phải nhiều phản hồi trái chiều, đặc biệt là từ nội bộ dự án. Dankrad Feist đánh giá cao tầm nhìn này nhưng cho rằng ba đến bốn năm là quá lâu. Không chỉ là nhà nghiên cứu của Ethereum Foundation, Dankrad còn là người đã đặt tên cho thuật ngữ danksharding với các giải pháp mở rộng dữ liệu.
“Việc xác thực hoàn toàn STF và mở rộng lên Gigagas với thời gian xác nhận chỉ trong vài giây thật sự khiến tôi hào hứng! Nhưng 3-4 năm thì quá chậm… Tôi nghĩ chúng ta nên tham vọng hơn và hoàn thành trong khoảng 1 năm. Tôi tin rằng bây giờ điều này hoàn toàn khả thi nhờ vào LLMs,” Dankrad Feist đề xuất.
Niềm tin vào AI không còn là quan điểm thiểu số. Ngay cả strawmap cũng xác định phát triển tập trung vào con người, đồng thời thừa nhận rằng nếu tận dụng AI, thời gian hoàn thành có thể rút ngắn đáng kể.
Một số ý kiến khác lại thận trọng hơn, khuyên Ethereum Foundation nên công bố mức kỳ vọng vừa phải để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, phía Foundation phản hồi rằng nếu đặt kỳ vọng thấp, kết quả mang lại cũng sẽ không như mong đợi.
Thực tế, việc cải tổ lớn này vừa diễn ra sau khi Ethereum Foundation tinh gọn lại bộ máy, cắt giảm khoảng 20% nhân sự (tương đương 54 vị trí). Ngoài ra, quỹ cũng chuyển sang mô hình ngân sách chặt chẽ như quản lý quỹ đầu tư dài hạn.
Strawmap hiện vẫn chỉ là một bản thảo chứ chưa phải lịch trình chính thức. Buterin cho biết fork Hegotá dự kiến sắp tới sẽ là bản cập nhật cuối cùng trước khi bước vào kỷ nguyên Lean Ethereum.
Ether (ETH) đã giảm khoảng 41% trong năm 2026, hiện còn khoảng 1,760 USD. Tại thời điểm viết bài, giá trên thị trường phản ánh tâm lý của các nhà đầu tư đang chờ đợi kết quả, thay vì chỉ tin vào những lời hứa hẹn.
