Chưa có công ty AI lớn nào ủng hộ bot giao dịch crypto. Chưa có phòng thí nghiệm lớn nào huấn luyện mô hình cho việc này. Tuy nhiên, ngày càng nhiều trader đang sử dụng Claude của Anthropic để xây dựng bot tự động giao dịch trên Polymarket và khẳng định kiếm được lợi nhuận hàng triệu USD. Những bài viết lan truyền trên mạng cho rằng ai cũng có thể làm như vậy.
Tuy nhiên, những người thắng lớn nhất lại đang sử dụng chiến lược mà bất kỳ quỹ đầu tư định lượng nào cũng có thể sao chép ngay trong đêm.
Ba giả định, không có đảm bảo
Những câu chuyện này dựa trên ba giả định. Một là các công ty công nghệ lớn rồi sẽ phát triển mô hình giao dịch chuyên dụng. Hai là trader cá nhân có thể duy trì lợi thế trước các tổ chức lớn. Ba là các AI tự động có thể kiếm tiền bền vững trong các thị trường mở.
Haseeb Qureshi, giám đốc Dragonfly Capital, không đồng tình với cả ba điểm trên. Trong buổi phỏng vấn với Bankless, ông nhấn mạnh đến rủi ro pháp lý, cấu trúc thị trường, và việc AI ngày càng phổ thông. Những yếu tố này khiến trào lưu này không hấp dẫn như mọi người tưởng.
Cái bẫy trách nhiệm
Theo Qureshi, xây dựng AI cho các tác vụ blockchain là việc rất đơn giản về mặt công nghệ. Giả lập EVM có thể dễ dàng kiểm tra các vòng lặp cho vay hoặc hoán đổi token. Các mô hình AI hiện tại đủ sức làm việc này, chỉ là chúng chưa được định hướng tập trung vào crypto mà thôi.
Lý do là do các vấn đề ở cấp tổ chức, chứ không phải kỹ thuật. Đầu tiên, lĩnh vực crypto mang theo khá nhiều tiếng xấu mà các phòng thí nghiệm AI không muốn liên quan. “Crypto hơi xấu hổ,” Qureshi chia sẻ.
Nhưng rào cản lớn nhất lại là trách nhiệm pháp lý. Hãy tưởng tượng Claude đánh nhầm một lệnh giao dịch có đòn bẩy và khiến tài khoản “bốc hơi” 2 triệu USD. Hoặc lỡ gửi 10,000 USD vào địa chỉ burn – một sai lầm không gì bù đắp nổi. Lời tuyên bố miễn trừ cỡ nào cũng khó xoa dịu hậu quả.
“Chắc chắn 100% sẽ xảy ra,” Qureshi nói. “Ai gặp trải nghiệm tệ như vậy đều sẽ chia sẻ rộng rãi khắp nơi.”
Ông ví việc quản lý ví crypto của người dùng như tiêm chất bổ sung không kiểm soát xuất xứ. Rủi ro tiềm ẩn lớn hơn doanh thu rất nhiều. Cho lời khuyên lập trình sai chỉ là xấu hổ. Nhưng nếu mất hết tiền trong ví thì sẽ bị kiện ngay lập tức.
Anthropic thực tế đã có các nghiên cứu về AI và blockchain. Nghiên cứu SCONE-bench của họ thử nghiệm xem các mô hình AI có thể khai thác lỗ hổng hợp đồng thông minh ra sao. Tuy nhiên, đây chỉ là nghiên cứu an ninh mạng chứ không phải định hướng phát triển sản phẩm.
Bước ngoặt chỉ xảy ra khi cạnh tranh xuất hiện. Khi một phòng lab nhận thấy thị phần crypto quá quan trọng để nhường cho đối thủ, quá trình huấn luyện sẽ bắt đầu. Còn đến lúc đó, mọi sự vẫn im lặng.
Vấn đề Jane Street
Ngay cả khi không có công nghệ lớn, câu chuyện giao dịch bằng AI vẫn gặp rào cản cấu trúc. Mọi chiến lược dựa trên mô hình công khai đều là thứ ai cũng tiếp cận được – kể cả các công ty định lượng lớn.
Qureshi nêu một khái niệm rõ ràng. Nếu một bot Claude cơ bản có thể tìm thấy lệnh lời trên Polymarket, thì Jane Street có thể vận hành cùng lúc 5,000 bot như vậy. Họ có hạ tầng nhanh hơn nhiều và nguồn vốn dồi dào hơn. Jane Street chỉ cần tăng quy mô là lợi thế nhỏ bé ấy biến mất trước khi bất kỳ nhà đầu tư nhỏ lẻ nào kịp đăng nhập. “Nếu nó nằm sẵn trong mô hình, Jane Street đã áp dụng rồi,” ông nói.
Cách duy nhất để bot của nhà đầu tư nhỏ lẻ thắng là tận dụng tín hiệu mới chưa có trong mô hình gốc. Một ứng dụng Claude kết nối API đơn thuần là không đủ.
Tại sao ‘Go Make Money’ lại không hiệu quả
Qureshi còn mở rộng lập luận này ra ngoài trading: giấc mơ AI tự động tạo dòng tiền cho chính mình cũng không thực tế.
Phương án đầu tiên là để AI đi làm thuê – bán sức lao động của mình. Nhưng điều này là bất khả thi về mặt kinh tế. Có hàng triệu phiên bản Claude giống hệt nhau ngoài kia. Không con AI nào có kỹ năng hay lợi thế địa lý gì đặc biệt. Thuê một AI về cơ bản chỉ là mua thêm tài nguyên của Anthropic – vòng vo mà kết quả như nhau. Không khách hàng nào chịu trả cao hơn giá API mà Anthropic đang bán cho cùng một sản phẩm đầu ra.
Phương án thứ hai là để AI tự kinh doanh. Nghe có vẻ khả thi hơn, nhưng Qureshi cho rằng điều này không ổn vì lý do tinh tế hơn. Mỗi AI đều lấy ý tưởng từ cùng một kho dữ liệu huấn luyện. Kết quả là tất cả các AI đều nghĩ ra những kế hoạch giống nhau, chung chung. Bạn hỏi 10 con Claude về ý tưởng khởi nghiệp, sẽ nhận lại 10 bản gần như cùng một nội dung.
Theo Qureshi, tinh thần khởi nghiệp thực sự cần điều mà Peter Thiel gọi là “bí mật tự trải nghiệm”. Đây là những hiểu biết đến từ trải nghiệm cá nhân, đúng nơi đúng thời điểm. Đội ngũ Bankless nổi tiếng vì họ hội tụ tất cả kiến thức crypto, khả năng kể chuyện và xây dựng cộng đồng, lại xuất hiện đúng lúc. Một Claude vừa khởi động chẳng có chút trải nghiệm nào, càng không có “bí mật bản thân” nào cả.
Từ đó dẫn đến một kết luận không mấy dễ chịu. AI agent không thể thắng trong trading. Không thể đi kiếm việc. Không thể tạo ra ý tưởng kinh doanh độc đáo. Vậy, đâu là điểm hơn người của chúng trước con người? Qureshi trả lời thẳng thắn: phạm pháp. Đây không phải là điều ông mong muốn, mà là hệ quả logic nếu loại bỏ hết rào chắn tổ chức.
Điều này có ý nghĩa gì
Những người đang xây bot Polymarket thực sự tồn tại. Một số lợi nhuận hiện tại cũng là thật – ít nhất là ở thời điểm này. Nhưng các quỹ đầu tư định lượng chuyên nghiệp sẽ nhanh chóng tận dụng mọi cơ hội kiếm lời có sẵn từ mô hình mở. Còn những công ty công nghệ lớn chỉ bắt đầu huấn luyện AI trên crypto nếu bị cạnh tranh thúc ép. Và nền kinh tế agent tự động có lẽ sẽ tìm được mô hình thực sự đầu tiên trong những lĩnh vực khó kiểm soát, ngoài tầm với của pháp luật.
Với những nhà đầu tư nhỏ lẻ đọc tin về bot AI kiếm hàng triệu USD, ngầm ý rút ra rất rõ ràng: sòng bạc luôn thắng. Trong giao dịch AI, sòng bạc sở hữu 5,000 bot siêu tốc với độ trễ tính bằng phần nghìn giây.
