Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), tổ chức từng góp phần ra mắt quỹ ETF vàng đầu tiên tại Mỹ vào năm 2004, đã đề xuất một khung cơ sở hạ tầng chung vào ngày 19/03/2024 nhằm chuẩn hóa thị trường vàng token hóa – hiện đang được dẫn dắt bởi Tether và Paxos.
Sáng kiến này, được trình bày chi tiết trong một báo cáo trắng đồng tác giả với Boston Consulting Group (BCG), đưa ra mô hình “Vàng dưới dạng Dịch vụ” – một nền tảng mở kết nối việc lưu ký vàng vật chất với hệ thống phát hành kỹ thuật số. Nếu được áp dụng, giải pháp này có thể làm thay đổi cục diện thị trường 4.9 tỷ USD mà các công ty gốc tiền mã hóa đã tự xây dựng từ ban đầu.
Lợi thế ban đầu của Tether Gold có thể không còn đủ nữa
Vàng token hóa phát triển hoàn toàn nhờ các đơn vị phát hành tự giải quyết vấn đề lưu ký của riêng mình.
- Tether lưu trữ dự trữ cho Tether Gold (XAUT) trong một hầm vàng ở Thụy Sĩ, từng được sử dụng như hầm trú ẩn hạt nhân thời Chiến tranh Lạnh.
- Paxos giữ vàng cho PAX Gold (PAXG) tại London thông qua các hầm lưu trữ do công ty bảo vệ Brink’s quản lý.
Những cách làm này tuy hiệu quả nhưng lại gây phân mảnh thị trường. Mỗi sản phẩm có quy trình lưu ký, quy trình kiểm toán và cơ chế đổi trả riêng biệt. Điều này hạn chế tính thay thế giữa các sản phẩm và tăng rào cản đối với các đơn vị phát hành mới.
Nền tảng của WGC sẽ chuẩn hóa các quy trình đó, bao gồm phối hợp lưu ký, đối soát, tuân thủ và đổi trả thành một hệ thống chung mà bất kỳ đơn vị phát hành nào cũng có thể sử dụng.
Nếu tiêu chuẩn của WGC xuất hiện trên một gold token, điều này sẽ gửi tín hiệu tới nhà đầu tư rằng token đó thực sự được bảo chứng bằng vàng vật chất.
Thành tích 163 tỷ USD đã đạt được
WGC không còn xa lạ với việc giúp vàng tiếp cận đại chúng. Tổ chức này từng hỗ trợ ra mắt SPDR Gold Shares (GLD) vào năm 2004, quỹ ETF đầu tiên tại Mỹ được bảo chứng bằng vàng vật chất. Hiện tại, GLD có vốn hóa 163 tỷ USD.
Vàng token hóa thì vẫn còn nhỏ bé. XAUT (2.6 tỷ USD) và PAXG (2.2 tỷ USD) hiện có tổng vốn hóa là 4.9 tỷ USD sau 5 năm phát triển trên thị trường, theo CoinGecko.
Sự chênh lệch giữa hai hình thức này phản ánh những rào cản mà WGC tin rằng nền tảng của họ có thể tháo gỡ.
Khác với tiền mặt hoặc trái phiếu Mỹ vốn sinh lời và làm cơ sở cho stablecoin, vàng khi lưu trữ không tạo ra lợi nhuận. Các chi phí như lưu kho, bảo hiểm, logistics khiến việc ra mắt mỗi sản phẩm vàng token mới độc lập trở nên tốn kém.
Theo WGC, nếu có chung một hạ tầng, bài toán trên sẽ đổi khác.
Ý nghĩa đối với Tether và Paxos
Khung hạ tầng của WGC không nhắm trực tiếp đến XAUT hay PAXG mà hướng tới hỗ trợ các đơn vị tham gia mới, như một hạ tầng bổ sung.
Dù vậy, việc chuẩn hóa chắc chắn sẽ tạo áp lực lên các bên tiên phong vốn nắm lợi thế nhờ hệ thống khép kín riêng.
Nếu hàng trăm đơn vị phát hành có thể ra mắt gold token nhờ kết nối với nền tảng WGC, lợi thế về lưu ký mà Tether và Paxos xây dựng sẽ giảm đáng kể.
Việc kiểm toán thường xuyên, khả năng tương tác giữa các nền tảng, và quyền đổi trả nhất quán được tích hợp vào cơ sở hạ tầng chung sẽ nâng tiêu chuẩn cho toàn thị trường.
WGC hiện có 29 thành viên đến từ ngành khai thác vàng và tự nhận là đơn vị trung lập.
Tổ chức cũng kêu gọi “các nhà đổi mới và các bên tham gia thị trường cả trong và ngoài ngành vàng” cùng hợp tác xây dựng nền tảng này.
Hiện tại vẫn chưa có lộ trình hay thời gian triển khai cụ thể nào được công bố. Đề xuất vẫn ở mức ý tưởng, và sự thành công sẽ phụ thuộc vào việc toàn ngành cùng tham gia cũng như thống nhất giữa nhiều khu vực pháp lý khác nhau.
Ông Matthias Tauber – Giám đốc Điều hành của BCG – đã đưa ra vấn đề một cách trực diện. Theo ông, câu hỏi hiện giờ không còn là liệu vàng có số hóa hay không.
“Câu hỏi không còn phải là vàng có số hóa hay không; mà là làm sao để vàng tham gia vào hệ thống tài chính hiện đại mà vẫn đảm bảo tính xác thực vật chất. Cùng với Hội đồng Vàng Thế giới, chúng tôi đã tìm hiểu các yếu tố để xây dựng một hệ thống giao dịch vàng số đáng tin cậy ở quy mô thị trường,” trích thông cáo báo chí dẫn lời ông Tauber.
Với Tether và Paxos, câu trả lời cho vấn đề này sẽ quyết định liệu lợi thế đi trước 5 năm có còn giúp họ duy trì vị trí dẫn đầu, hay sẽ trở thành quá khứ do thay đổi của thị trường.
