Tài chính chủ động (agentic finance) đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Các AI agent giờ đây không chỉ soạn thảo báo cáo hay gợi ý ý tưởng mà còn thực hiện giao dịch, thanh toán và xử lý các hoạt động tài chính thay cho người dùng và doanh nghiệp. Tốc độ ứng dụng tăng mạnh trong năm 2026.
Khi việc ứng dụng mở rộng, Jody Mettler, COO của BitGo, cho biết với góc nhìn của tổ chức, cần phải có bốn yếu tố kiểm soát đối với các giao dịch tài chính chủ động.
Tài chính chủ động phát triển từ mọi hướng
Những tuần gần đây chứng kiến làn sóng các sản phẩm AI chủ động triển khai, đưa các hệ thống tự động đến gần hơn với lĩnh vực tài chính thực tế. Gần đây nhất, x402 của Coinbase đã cho ra mắt Agentic.market.
Đây là một thị trường và lớp khám phá dành cho hệ sinh thái thương mại chủ động của x402, cho phép con người có thể tìm kiếm dịch vụ qua giao diện web và các AI agent có thể tự động phát hiện, tích hợp các dịch vụ đó thông qua giao diện MCP, với tìm kiếm ngữ nghĩa, số liệu thời gian thực và không cần tài khoản.
Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức nhanh nhất
Bên cạnh đó, công ty phần mềm doanh nghiệp Aptean giới thiệu AppCentral dành cho khách hàng Microsoft Dynamics 365, mang đến 10 AI agent phụ trách các lĩnh vực tài chính, chuỗi cung ứng, mua sắm và sản xuất.
Basware cũng đã đưa các AI agent vào nền tảng Quản lý vòng đời hóa đơn, tận dụng Agentic AI nhằm tự động hóa quy trình xử lý hóa đơn và tiến gần hơn tới mô hình tự động hóa toàn bộ khoản phải trả.
“Trong tương lai sẽ có tài chính chủ động, nơi các thực thể AI thực hiện giao dịch thay cho doanh nghiệp nhằm ra quyết định nhanh hơn, thông minh hơn và đạt hiệu quả thực tế cho doanh nghiệp. Đó chính là tương lai mà Basware đang tạo dựng và giúp khách hàng chuẩn bị từ hôm nay,” CEO của Basware, Jason Kurtz chia sẻ.
Tháng trước, Bybit đã phát hành Bybit AI Trading Skill Hub với 253 API, mang đến trải nghiệm giao dịch AI tất cả trong một bao gồm dữ liệu thị trường, giao dịch spot và phái sinh, quản lý tài khoản và tài sản.
Bản thân BitGo cũng đã ra mắt máy chủ Model Context Protocol (“MCP”) vào ngày 23/03, giúp các công cụ phát triển AI truy cập trực tiếp tài liệu và các API của mình.
Những sản phẩm này cho thấy sự chuyển biến rõ rệt: AI chủ động đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang xây dựng hạ tầng tài chính và thương mại thực tế, đưa các AI agent vào vị trí thực hiện giao dịch, vận hành và kinh doanh cho doanh nghiệp.
Song song đó, một khảo sát gần đây bổ sung những minh chứng quan trọng từ phía cầu cho trào lưu AI chủ động. Báo cáo State of AI in Financial Services 2026 năm thứ 6 của NVIDIA – khảo sát trên 800+ chuyên gia ngành tài chính – ghi nhận 65% doanh nghiệp đang sử dụng AI (tăng từ 45% của năm trước đó).
Hơn nữa, 42% đang sử dụng hoặc đánh giá AI chủ động, và 21% đã triển khai AI agent.
“Các hệ thống AI chủ động giờ đây có thể tự động điều hướng giao dịch qua mạng lưới thanh toán tối ưu nhất, điều chỉnh lại logic xử lý dựa trên tín hiệu phát hành thời gian thực, và ra quyết định chỉ trong vòng 200 mili giây, điều mà hệ thống truyền thống không thể theo kịp. Điều thú vị là bất kỳ cải thiện nào về tỷ lệ phê duyệt đều sẽ tác động trực tiếp đến doanh thu — không có sự mơ hồ trong cách đo lường,” Dwayne Gefferie, chiến lược gia thanh toán tại Gefferie Group, chia sẻ.
Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để xem các chuyên gia và phóng viên phân tích chuyên sâu
Những trụ cột quan trọng cho tài chính chủ động ở tổ chức
Trong buổi phỏng vấn với BeInCrypto, bà Mettler hoan nghênh làn sóng đổi mới này nhưng nhấn mạnh về mặt kiểm soát rủi ro. Theo quan điểm tổ chức, bà cho rằng các giao dịch tài chính chủ động phải có cơ chế kiểm soát nhất định, tránh trở thành “miền Tây hoang dã” trên thị trường.
“Dù chúng tôi rất háo hức với tương lai phía trước… nhưng không ai muốn một cuộc khủng hoảng tài chính xảy ra chỉ vì mọi thứ quá tự do. Bởi vậy, cần phải có các biện pháp kiểm soát,” bà chia sẻ.
Đầu tiên là nhận diện. Các tổ chức cần biết rõ ai hoặc thứ gì đang đứng sau mỗi AI agent hoạt động trên hệ thống của mình. Thứ hai là quyền truy cập, mỗi AI agent phải bị giới hạn về nội dung truy cập, phê duyệt hoặc thực hiện.
Tiếp theo là các quy tắc và logic phê duyệt. Luật lệ phải quy định rõ hành động nào được xử lý tự động và hành động nào phải có sự xác nhận đồng ý của con người. Cuối cùng là khả năng kiểm toán. Cần có bản ghi lại toàn bộ quyết định của AI agent để tổ chức và cơ quan chức năng có thể rà soát, truy vết khi xảy ra vấn đề.
“Mọi người đều bước vào kỷ nguyên này với sự lạc quan có kiểm soát mà đúng không? Cần nhìn nhận cả tiềm năng phát triển hạ tầng tài chính lẫn các cơ chế kiểm soát không thể thiếu phía sau,” bà nói thêm.
Khi tài chính agentic phát triển mạnh mẽ hơn, bốn yếu tố kiểm soát này có khả năng sẽ trở thành tiêu chuẩn để đánh giá các hệ thống mới.
