Trung Quốc lặng lẽ xóa sổ các ngân hàng yếu kém nhất. Theo Fitch Ratings, kỷ lục 670 ngân hàng đã đóng cửa trong năm gần nhất, hầu hết bị sáp nhập vào các ngân hàng lớn hơn, khiến tổng số chỉ còn 3,139 ngân hàng – giảm 23% trong 4 năm qua.
Rủi ro của ngân hàng hiếm khi chỉ ảnh hưởng ở quy mô địa phương. Khi Silicon Valley Bank sụp đổ năm 2023, cổ phiếu First Republic giảm hơn 60% chỉ trong một ngày. Bitcoin đã tăng tới 10%.
Tại sao các ngân hàng nhỏ ở Trung Quốc đang biến mất?
Phần lớn các ngân hàng bị đóng cửa là những ngân hàng nông thôn quy mô nhỏ. Fitch cho rằng đây là phần yếu nhất trong hệ thống tài chính của Trung Quốc.
Tỷ lệ nợ xấu – tức là các khoản vay không còn được khách hàng trả đúng hạn – đã tăng lên 2.8% trong nửa đầu năm, theo số liệu của Fitch báo cáo. Trung bình toàn hệ thống ngân hàng, con số này là 1.5%.
Phần lớn khoản vay đó chảy vào các công ty bất động sản. Ngoài ra, một phần tiền được cho các doanh nghiệp địa phương – các công ty ngoài ngân sách – vay để xây đường sá, nhà ở cho các thành phố Trung Quốc.
Nền kinh tế nói chung cũng đang dần giảm tốc. Tăng trưởng chỉ đạt 4.3% trong quý II, mức thấp nhất kể từ năm 2022. Số khoản vay mới bằng đồng Nhân dân tệ cũng đã giảm trong tháng 4 và tháng 7.
“Chúng tôi chưa từng thấy làn sóng sáp nhập lớn như vậy trước đây,” Jason Bedford, nghiên cứu viên cao cấp tại Đại học Quốc gia Singapore, chia sẻ với Financial Times.
Fitch cho rằng rủi ro lây lan là thấp, nhưng một ngân hàng thành phố đã sụp đổ vào tháng 07
Fitch đánh giá khả năng rủi ro lan rộng là khó xảy ra. Những ngân hàng này chủ yếu cho vay ở khu vực địa phương và ít vay mượn từ các ngân hàng khác.
Tuy nhiên, sức ép đã lan tới cả khu vực thành thị. Tháng 07/2024, chính quyền Vũ Hán tiếp quản Z-Bank, ngân hàng có tổng tài sản khoảng 124 tỷ Nhân dân tệ. Đây là trường hợp đầu tiên Trung Quốc buộc phải tiếp quản một ngân hàng kể từ vụ Baoshang Bank năm 2019.
“Cần phải tránh mọi xáo trộn có thể làm ảnh hưởng đến thị trường tài chính và niềm tin của người gửi tiền,” theo bà Karen Wu, chuyên gia phân tích của tổ chức xếp hạng tín nhiệm CreditSights.
Theo bà Wu, Trung Quốc cần hành động rất cẩn trọng.
Những cú sốc ngân hàng trước đây đã ảnh hưởng thị trường thế nào?
Các sự cố lớn trước đây đã tác động tới nhiều ngõ ngách của thị trường. Việc Baoshang Bank bị tiếp quản từng khiến chi phí vay vốn của các ngân hàng khu vực tăng mạnh. Sự kiện một số ngân hàng nông thôn ở Hà Nam đóng băng tài khoản năm 2022 từng làm bùng phát các cuộc biểu tình trên đường phố.
Bitcoin (BTC) đã tăng giá trong tuần sau ba trên bốn cú sốc kể trên. Tại thời điểm viết bài, dữ liệu từ BeInCrypto cho thấy Bitcoin giao dịch quanh mức 85,340 USD.
Hiện tại, thị trường crypto gần như không bị ảnh hưởng trực tiếp vì Trung Quốc đã cấm giao dịch crypto từ năm 2021, và các ngân hàng nước này cũng không được phép xử lý các giao dịch liên quan đến crypto.
Dù vậy, quá trình “dọn dẹp” vẫn chưa kết thúc. Moody’s dự báo sẽ còn nhiều thương vụ sáp nhập nữa khi cơ quan quản lý muốn xử lý triệt để rủi ro ở các tổ chức khu vực nhỏ và yếu.
