Thị trường dự đoán ngày càng vượt trội hơn so với các cuộc khảo sát truyền thống trong vai trò là công cụ dự báo — và lý do cốt lõi chỉ đơn giản là vì một yếu tố: Cam kết tài chính. Khi mọi người đặt tiền thật vào một dự đoán, họ sẽ không gian dối.
Sự phát triển mạnh mẽ của những nền tảng như Polymarket và Kalshi đang thách thức vị thế thống trị của các phương pháp dự báo truyền thống. Các tổ chức khảo sát lâu nay là tiếng nói chính trong việc dự đoán các kết quả chính trị cũng như kinh tế. Tuy nhiên, sau một loạt thất bại nổi tiếng trong việc dự đoán từ cuộc bầu cử Mỹ 2016 đến Brexit, dư địa bắt đầu rộng mở cho một đối thủ mới – nơi mọi sự không chắc chắn đều phải trả giá bằng tiền thật.
Tại sao tiền đem lại dữ liệu tốt hơn
Lý do cơ bản cho thị trường dự đoán đến từ chính hành vi con người. Khảo sát bên ngoài và bình chọn thường gặp phải một vấn đề phổ biến: Người tham gia thường trả lời cho có, hoặc đơn giản là đưa ra ý kiến theo người mà họ mong muốn thắng chứ không phải người mà họ nghĩ sẽ thắng. Vì thế, việc trả lời sai trong khảo sát hoàn toàn không mất gì cả.
Trong khi đó, thị trường dự đoán xóa bỏ hoàn toàn khoảng cách này. Mỗi xác suất được thể hiện trong giá thị trường là kết quả của việc ai đó đã dám đặt tiền thật vào kết quả đó.
“Cần có sự tin chắc thực sự để đưa ra dự đoán hoặc đặt cược,” George Tung, nhà sáng lập ClashPicks và là chủ kênh CryptosRUs nổi tiếng chia sẻ với BeInCrypto. “Bạn phải thực sự tin vào một kết quả nào đó thì mới dám bỏ tiền thật ra.”
Sự cam kết này khiến dữ liệu từ thị trường dự đoán trở nên khác biệt hoàn toàn về chất lượng. Nó không còn đơn thuần là ý kiến, mà là sự dấn thân – “dám chơi dám chịu”.
Những con số thực tế cũng đã chứng minh điều đó. Nghiên cứu độc lập của nhà khoa học dữ liệu Alex McCullough, công bố qua dashboard Dune, cho thấy Polymarket có khả năng dự đoán đúng khoảng 86% một tháng trước khi kết quả được công bố, và đến sát giờ chót (4 tiếng cuối) thì tỷ lệ này tăng lên khoảng 91%. Nghiên cứu này đã phân tích dữ liệu lịch sử trên Polymarket và loại trừ những trường hợp có xác suất quá cao hoặc quá thấp để đảm bảo kết quả khách quan hơn.
Vấn đề trong khảo sát ý kiến
Các cuộc khảo sát truyền thống đang gặp khó khăn. Dù đã tiến hành điều chỉnh phương pháp sau các sự kiện năm 2016 và 2020, kết quả khảo sát vẫn đánh giá quá cao khả năng chiến thắng của Kamala Harris và đánh giá thấp khả năng của Donald Trump trong cuộc bầu cử Mỹ 2024, nhất là tại các bang dao động.
Trong khi đó, thị trường dự đoán lại đưa ra dự báo khác biệt từ trước đêm bầu cử. Theo ông Tung, lợi thế này là nhờ vào kỹ năng chứ không phải may rủi.
“Nếu bạn dự đoán kết quả của một cuộc bầu cử tổng thống, hoặc vét cược vàng lên giá tuần này hay không — đây là chuyện cần kiến thức và kỹ năng,” ông chia sẻ với BeInCrypto. “Có những người nghiên cứu cực kỳ kỹ lưỡng và tìm hiểu rất sâu về từng vấn đề.”
Theo dõi kênh YouTube của chúng tôi để cập nhật phân tích chuyên sâu từ các chuyên gia và nhà báo
Lý do then chốt khác là tốc độ. Để thực hiện khảo sát, thống kê và công bố kết quả thường mất vài ngày. Nhưng đối với thị trường dự đoán, chỉ cần vài phút là giá đã điều chỉnh lại ngay khi có thông tin mới xuất hiện.
Không phải là không có điểm yếu
Tuy nhiên, vẫn còn những điểm cần lưu ý về thị trường dự đoán. Một số ý kiến chỉ ra điểm yếu về cấu trúc: Nếu đa số người tham gia là một nhóm nhỏ, có cùng đặc điểm, thị trường hoàn toàn có thể bị tác động bởi một người chơi lớn — khiến giá chỉ phản ánh quan điểm cá nhân chứ không hẳn là trí tuệ tập thể chung.
Sự mất cân bằng về nhóm người dùng cũng là thực tế. Những người tham gia thị trường dự đoán thường là dân am hiểu về crypto, tài chính — chưa đại diện cho số đông xã hội nói chung. Nhiều người cho rằng điều này giới hạn tác dụng thực sự của “trí tuệ đám đông” khi mà khái niệm “đám đông” còn quá hẹp.
Ông Tung cũng thừa nhận điều này.
“Tôi đồng ý rằng nếu nền tảng càng đông người dùng thì độ chính xác sẽ càng cao,” ông chia sẻ. Tuy nhiên, ông cũng nói thêm: “Ngoài thị trường dự đoán ra, có dữ liệu nào có nhiều người dự đoán đến vậy không? Có loại thông tin nào có tập người tham gia dự báo đa dạng hơn không?”
Đó là một câu hỏi hợp lý – và ngành khảo sát truyền thống hiện vẫn chưa thể trả lời thuyết phục.
Nhiều nền tảng mới tin rằng mở rộng lượng người dùng là chìa khóa. ClashPicks — chính là thị trường dự đoán của ông Tung xây dựng trên Solana — áp dụng mô hình cho phép dự đoán miễn phí, giúp người mới dễ tiếp cận hơn, và hướng tới đối tượng không nghĩ tới việc mở tài khoản ở Polymarket.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Dù thị trường dự đoán có hoàn toàn thay thế khảo sát truyền thống hay không cũng không phải vấn đề quan trọng nhất. Thực tế, họ đã làm thay đổi cách nhìn nhận vấn đề. Ngày nay, các nhà đầu tư tổ chức, chiến lược gia tranh cử hay các tổ chức truyền thông đều đang cân nhắc dữ liệu từ thị trường dự đoán song song, thậm chí xem trọng hơn những kết quả khảo sát truyền thống.
Sự quan tâm từ các tổ chức lớn là điều không thể phủ nhận: Tháng 10/2025, Intercontinental Exchange (ICE) đã đầu tư 2 tỷ USD vào Polymarket, định giá công ty ở mức 9 tỷ USD. Đây không còn là canh bạc cho một thử nghiệm crypto nhỏ lẻ, mà là tín hiệu cho thấy tài chính chính thống đang thực sự coi trọng thị trường dự đoán như một nền tảng dữ liệu quan trọng trong tương lai.
Bài kiểm tra tiếp theo sẽ là liệu ngành này có thể mở rộng số lượng người tham gia mà vẫn giữ được yếu tố “dám chịu rủi ro”, điều đã làm cho dữ liệu trở nên giá trị ngay từ đầu hay không. Khi có nhiều người tham gia hơn thì thông tin cũng đa dạng hơn, nhưng chỉ khi những người đó thực sự am hiểu, không chỉ đơn giản là chơi theo kiểu đầu cơ. Việc cân bằng này vẫn đang được điều chỉnh.
Hiện tại, các sàn giao dịch dự đoán vẫn là tấm gương trung thực nhất phản ánh niềm tin thực sự của mọi người về những điều sẽ xảy ra, bởi vì nếu dự đoán sai, họ sẽ phải trả giá bằng chính tiền của mình.
