Một cuộc khủng hoảng về bộ nhớ do AI dẫn dắt đang làm thay đổi thị trường điện thoại toàn cầu, trong khi cổ phiếu Apple đạt mức cao kỷ lục. Dù lượng smartphone toàn cầu giảm 6.7% trong quý vừa qua, Apple lại tăng trưởng 15.3% và đạt mức giao hàng kỷ lục.
Lý do chính là chi phí. Giá chip nhớ hiện nay đã gần gấp ba lần so với năm ngoái, khiến các hãng điện thoại giá rẻ buộc phải tăng giá và dần mất khách, trong khi các thương hiệu cao cấp có nguồn cung ổn định lại vượt lên dẫn đầu.
Cách AI làm thiếu hụt bộ nhớ và ảnh hưởng đến điện thoại
Sự thiếu hụt bắt nguồn từ các trung tâm dữ liệu AI. Những đơn vị vận hành quy mô lớn đang mua vào lượng lớn bộ nhớ để huấn luyện và vận hành các mô hình AI, điều này khiến nguồn cung cho điện thoại và máy tính trở nên khan hiếm.
Bạn muốn đọc thêm những thông tin như thế này? Đăng ký nhận bản tin hàng ngày của biên tập viên Harsh Notariya tại đây.
Trong khi đó, các nhà sản xuất chip lớn lại tập trung vào lợi nhuận. Samsung, SK Hynix, và Micron chuyển hướng sản xuất sang các dòng bộ nhớ phục vụ AI có lợi nhuận cao, khiến nguồn cung cho thiết bị tiêu dùng trở nên ít đi.
Theo IDC (International Data Corporation), giá bộ nhớ đã tăng gần 300% trong vòng một năm qua. Hiện nay, chi phí bộ nhớ đã chiếm hơn 65% tổng giá thành linh kiện của một chiếc điện thoại bình dân.
Thay đổi này tác động mạnh nhất đến các nhà sản xuất giá rẻ. Apple đã chuyển phần nào chi phí này cho người dùng, bằng cách tăng giá Mac và iPad vào tháng 06/2024, nhưng vẫn giữ giá iPhone không đổi.
Thị trường smartphone bị chia làm hai nhóm
Sự suy giảm không diễn ra đồng đều. IDC cho biết khủng hoảng bộ nhớ đã khiến thị trường chia thành hai: ưu ái cho các thương hiệu quy mô lớn, sở hữu nguồn cung cao cấp và gây áp lực lên các hãng chuyên bán điện thoại giá rẻ, số lượng lớn.
Sự khác biệt dễ nhận thấy. Apple và Samsung là hai trong số năm hãng lớn duy nhất tăng trưởng, lần lượt 15.3% và 8.1%. Trong khi đó, Xiaomi giảm 26.3%, vivo giảm 19.4%, và OPPO tụt 17.5%.
Tại Trung Quốc, chỉ có Huawei và Apple là nổi bật với mức tăng trưởng khoảng 15% trở lên, trong khi đối thủ phải tăng giá và mất khách vì người mua phân vân. Các thương hiệu giá rẻ buộc phải bán các mẫu 4G cũ để giữ giá rẻ khi chính sách trợ giá của nhà nước giảm dần.
Xu hướng này rất rõ ràng: khi giá điện thoại giữa các thương hiệu không còn quá chênh lệch, người dùng thường chọn mua những nhãn hiệu lớn, thay vì nâng cấp một chiếc giá rẻ.
Tại sao sự thiếu hụt lại đẩy giá cổ phiếu Apple tăng cao
Đối với Apple, một thị trường nhỏ đi lại mang nghĩa dẫn đầu lớn hơn. Họ đang trên đà đạt thị phần 22% hàng năm, mức kỷ lục mới. Giá cổ phiếu Apple cũng chạm đỉnh mọi thời đại vào ngày 13/07/2026, đóng cửa ở mức 317.31 USD, sau khi đạt đỉnh trong ngày là 323.45 USD, tổng giá trị vốn hóa khoảng 4,700 tỷ USD.
Các nhà đầu tư lớn đã vào vị thế sớm. Các tổ chức hiện đang nắm giữ khoảng 81% cổ phần Apple và chỉ riêng quý trước, họ đã mua ròng thêm khoảng 1.24 tỷ cổ phiếu, trước khi các dữ liệu cho thấy sự phục hồi tại Trung Quốc.
Apple cũng đang chủ động kiểm soát biên lợi nhuận từ nguồn cung. Hãng này đang đàm phán với các nhà cung ứng Trung Quốc là CXMT và YMTC để mua chip nhớ cho iPhone bán tại Trung Quốc, giúp giảm bớt áp lực chi phí ở thị trường nội địa.
Dù vậy, lợi thế này chỉ mang tính tương đối. Cuộc khủng hoảng chip nhớ giúp Apple mạnh hơn so với các đối thủ yếu hơn, nhưng đồng thời cũng khiến chi phí chip của chính Apple tăng lên. Đến nay, công ty đã bù lại điều này bằng cách tăng giá, từ giá Mac và iPad cao hơn đến dự kiến sẽ tăng giá iPhone sắp tới.
Nhưng sự bảo vệ này cũng có giới hạn. Nếu Apple tiếp tục tăng giá sản phẩm, ngay cả những khách hàng trung thành cũng có thể do dự không mua, điều này có thể làm chậm lại đà tăng trưởng đang giúp cổ phiếu Apple đi lên. Tình trạng thiếu hụt chip nhớ có thể kéo dài đến năm 2028, vì vậy áp lực chi phí có lẽ sẽ chưa sớm hạ nhiệt.
Bài kiểm tra lớn tiếp theo sắp đến gần. Apple sẽ công bố báo cáo tài chính vào ngày 30/07/2026. Kết quả này sẽ cho thấy liệu nhu cầu với các sản phẩm cao cấp có tiếp tục vững mạnh khi tình trạng thiếu hụt vẫn kéo dài hay không.
