Cú sốc lãi suất tại Nhật Bản tiếp tục leo thang vào thứ Ba vừa qua. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm của Nhật gần chạm mức cao nhất mọi thời đại là 4.205%, mức từng được thử nghiệm vào tháng 05 trước đó. Trong khi đó, lợi suất kỳ hạn 10 năm đã chạm mốc 3% lần đầu tiên kể từ năm 1996.
Việc tăng lãi suất không phải là điều bất ngờ. Các thị trường đã gần như dự đoán chắc chắn rằng sẽ có một động thái vào tháng 09. Điều khiến mọi người bất ngờ chính là việc Washington công khai yêu cầu động thái này, và thị trường trái phiếu vẫn lao dốc bất chấp tất cả.
Tại sao cú sốc lãi suất Nhật Bản lại lan ra thị trường toàn cầu
Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent đã gặp Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) Kazuo Ueda tại hội nghị tài chính G20 diễn ra ở Asheville, Bắc Carolina. Ông đã thúc ép phía Nhật tăng lãi suất và đưa ra kế hoạch tài khóa rõ ràng hơn.
“Tôi có những thông tin mà thị trường không có, và tôi tin rằng chính phủ Nhật Bản cùng BOJ sẽ thực hiện những điều cần thiết để đồng yên mạnh hơn,” Bessent nói.
Toàn bộ đường cong lợi suất của Nhật đã phải nhượng bộ, với lợi suất kỳ hạn 2 năm chạm mức cao nhất trong 31 năm, kéo theo chi phí giao dịch carry trade đồng yên vốn gần như bằng 0 suốt một thế hệ qua giờ tăng vọt.
Dự toán ngân sách của chính phủ Nhật vốn lấy mức lãi suất dài hạn 3% để tính chi phí trả nợ, nên chi phí vay đang tăng làm cho bài toán này trở nên khó khăn.
Các thị trường trái phiếu dài hạn khác cũng tăng mạnh theo. Lợi suất trái phiếu 10 năm của Anh lên tới 5.23%, mức cao nhất từ năm 2008; lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm đạt 4.78%, và giá dầu Brent vượt mức 92 USD/thùng.
Không phải ai cũng cho rằng đợt bán tháo lần này bắt nguồn từ chính sách tiền tệ. Ông Takahide Kiuchi, cựu thành viên Ban quản trị BOJ và hiện là chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Nomura, cho rằng mức lãi suất 3% là phản ứng trước các chính sách chi tiêu dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi.
“Việc tăng lên 3% là thông điệp từ thị trường, ít nhiều sẽ khiến bà Takaichi phải điều chỉnh phần nào chính sách tài khóa mở rộng của mình,” theo báo cáo của Financial Times dẫn lời ông Kiuchi.
Đồng yên mạnh lên sẽ ảnh hưởng gì đến Bitcoin?
Nhiều năm vay mượn với lãi suất đồng yên gần như miễn phí đã giúp hình thành các khoản đầu tư đòn bẩy ở cổ phiếu, trái phiếu và cả crypto. Khi lãi suất tăng lên, chi phí vay đồng yên cũng trở nên đắt đỏ hơn.
Báo cáo của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho biết, tổng các khoản vay đồng yên của các tổ chức phi ngân hàng ngoài Nhật gần 250 tỷ USD vào tháng 03/2024. Các khoản huy động ngoại biên liên quan đến đồng yên vào khoảng 500 tỷ USD. Tuy nhiên, BIS cũng cảnh báo con số thực tế rất khó đo lường chính xác.
Khi đợt biến động mạnh xảy ra vào tháng 08/2024, Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) đã giảm giá tới 20%, do các nhà giao dịch bị margin call phải bán tháo tài sản trên tất cả các thị trường.
Tuy nhiên, đồng yên hiện vẫn chưa hồi phục mạnh mẽ. Chỉ số USD/JPY đứng quanh mức 159.75 vào thứ Hai, ngay dưới mốc 160 mà nếu vượt qua có thể khiến chính phủ Nhật can thiệp để mua vào đồng yên.
Các nỗ lực bảo vệ đồng yên của Nhật kể từ đợt can thiệp chung với Washington ngày 31/07 đến nay vẫn chưa cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Với giới chức trách, ngưỡng quan trọng là 160. Nhưng đối với Bitcoin, yếu tố quyết định là tốc độ biến động chứ không hẳn là mốc tỷ giá, bởi chính tốc độ tăng giá mạnh trong năm 2024 – biên độ tăng trong một ngày mà BIS ghi nhận là mạnh nhất lịch sử – đã khiến toàn bộ giao dịch bị đảo chiều.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ họp vào ngày 18/09, thị trường đang dự đoán khả năng tăng lãi suất thêm 0.25% lên mức 1.25%. Những gì ông Ueda phát biểu sau đó có thể mang ý nghĩa lớn với thị trường crypto hơn cả việc tăng lãi suất.
