Tổng thống Donald Trump thông báo áp thuế 25% mới lên ô tô và xe tải của Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 01/05/2026, lý giải đây là biện pháp thực thi thỏa thuận thương mại đã ký tháng 07/2025. Một số ý kiến cho rằng lập trường của châu Âu về vấn đề Iran cũng góp phần tạo nên quyết định này.
Biện pháp áp thuế sẽ bắt đầu có hiệu lực vào tuần sau và không áp dụng cho các xe được sản xuất tại nhà máy ở Mỹ. Đức và Ý là hai quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, trong khi Brussels vẫn chưa xác nhận bất kỳ phản ứng trả đũa nào trước động thái của ông Trump.
Tranh cãi về thỏa thuận thương mại dẫn đến tăng thuế
Ông Trump cho biết lý do áp thuế là vì EU không tuân thủ đúng “thỏa thuận thương mại đã được thống nhất hoàn toàn”, đăng tải trên Truth Social. Điều này đề cập đến khuôn khổ Turnberry được ký kết vào tháng 07/2025, qua đó Mỹ đã giảm thuế nhập khẩu ô tô châu Âu xuống còn 15%.
“Thuế sẽ được tăng lên 25%. Đã có sự hiểu biết và đồng thuận rằng nếu họ sản xuất ô tô và xe tải tại các nhà máy ở Mỹ, sẽ không có thuế nào được áp dụng,” ông chia sẻ trong bài đăng.
Đức sẽ là nước thiệt hại nhiều nhất khi khoảng 24% lượng ô tô xuất khẩu của nước này được bán sang Mỹ. BMW, Mercedes-Benz và Volkswagen đều phụ thuộc lớn vào thị trường này. Những thương hiệu Ý như Ferrari hay Stellantis tuy bị ảnh hưởng ít hơn nhưng vẫn có rủi ro nhất định.
Ông Trump nhấn mạnh rằng hơn 100 tỷ USD đã được đầu tư xây dựng nhà máy mới tại Mỹ. Theo ông, việc tăng thuế sẽ thúc đẩy các hãng xe xây dựng nhà máy sản xuất trực tiếp tại Mỹ.
Đồn đoán về Iran làm tăng tính chính trị cho quyết định
Khi thị trường đang đánh giá tác động của quyết định tăng thuế của ông Trump, một số người cho rằng có liên quan tới việc Mỹ gây sức ép với châu Âu về vấn đề Iran.
“Châu Âu vừa quay lưng với nước Mỹ. Macron, Starmer & Đức hét lên ‘Không phải chiến tranh của chúng tôi!’ và từ chối ủng hộ Mỹ đối đầu với Iran — sau nhiều thập kỷ Mỹ gánh vác NATO. Họ vừa trao cho ông Trump cái cớ hoàn hảo để phá vỡ NATO và đặt nước Mỹ lên trên hết. Sự yếu đuối và vô ơn của châu Âu cuối cùng đã giết chết con ngỗng vàng. Không ai đáng trách ngoài bản thân chúng ta,” một người dùng bình luận.
EU và hầu hết các nước lớn ở châu Âu đều từ chối hoặc phớt lờ lời kêu gọi ủng hộ trực tiếp của ông Trump trong xung đột Iran, nhất là liên quan đến eo biển Hormuz.
- Đức: Chính thức từ chối tham gia quân sự. Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius khẳng định: “Đây không phải chiến tranh của chúng tôi, chúng tôi không bắt đầu nó.”
- Pháp: Tổng thống Emmanuel Macron cho rằng ý tưởng mở cửa lại bằng vũ lực là “không thực tế” và phản đối các lập trường thiếu thống nhất của Mỹ.
- Anh và các nước khác: Cũng tỏ thái độ lưỡng lự; chỉ xây dựng phương án hỗ trợ ngoại giao hoặc tham gia hậu chiến, không trực tiếp can dự khi xung đột đang diễn ra.
- EU/NATO: Không có động thái triển khai quân sự chung. Một số quốc gia còn hạn chế Mỹ sử dụng căn cứ hay quyền bay qua lãnh thổ phục vụ các hoạt động liên quan đến Iran.
Ban đầu, Tổng thống Trump còn cân nhắc kế hoạch rút quân Mỹ khỏi các nước NATO mà ông cho là “không giúp đỡ gì” trong căng thẳng với Iran.
Ngoại trưởng Marco Rubio nói chính quyền sẽ cần xem xét lại giá trị của NATO.
Bản thân ông Trump cũng từng công khai gọi một số đồng minh là “hèn nhát” và gọi liên minh này là một “con hổ giấy”.
Ông cũng từng đe dọa áp thuế 25% lên những quốc gia hợp tác với Tehran. Ngoài ra, ông còn nêu khả năng tăng thuế lên 50% với các nước cung cấp vũ khí cho Iran.
Tuy nhiên, trong bài đăng hôm thứ Sáu, ông Trump không nhắc tới vấn đề Iran khi nói về việc áp thuế lên ô tô châu Âu trên Truth Social. Nội dung bài viết chỉ đề cập đến thỏa thuận thương mại với EU và đầu tư sản xuất tại Mỹ.
Hiện các thị trường và lãnh đạo EU đang dõi theo để chờ tín hiệu hoặc lời giải thích thêm từ Nhà Trắng.
Brussels sẽ là bên đưa ra bước tiếp theo. Trước đây EU từng chuẩn bị sẵn danh sách trả đũa trong những tranh chấp tương tự. Việc các lãnh đạo châu Âu xem đây chỉ là chiến thuật đàm phán hay là lý do để leo thang căng thẳng sẽ quyết định tiến độ của thỏa thuận mới về ngành ô tô.
