Tâm lý tiêu dùng tại Mỹ đã rơi xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn 47.6 điểm trong tháng 04/2024. Đây là mức thấp nhất trong lịch sử 74 năm khảo sát của Đại học Michigan, thậm chí còn thấp hơn so với giai đoạn khủng hoảng 2008 hay thời kỳ đại dịch COVID.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng nguyên nhân chủ yếu là do chiến sự với Iran kéo dài, giá năng lượng tăng mạnh và lạm phát vẫn neo cao. Số liệu sơ bộ giảm 10.7% so với tháng 03/2024, trong đó mọi nhóm thu nhập, lứa tuổi và xu hướng chính trị đều ghi nhận mức giảm ở tất cả các chỉ số thành phần.
Lạm phát dự kiến tăng vọt do giá dầu leo thang
Các kỳ vọng lạm phát trong một năm tới đã nhảy lên 4.8% trong tháng 04/2024, cao hơn 1 điểm phần trăm so với tháng 03/2024. Đây là mức dự báo cao nhất kể từ tháng 08/2025, theo nhóm khảo sát của Đại học Michigan.
Kỳ vọng lạm phát dài hạn cũng đã tăng lên 3.5%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2025. Nhóm chuyên gia của Vanguard mô tả sự thay đổi này là cú sốc stagflation kinh điển, chủ yếu đến từ việc giá năng lượng tăng đột biến khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang.
Giá dầu tăng khiến chi phí vận chuyển và thực phẩm đều leo thang. Ngân sách gia đình ngày càng bị áp lực lớn khi các khoản chi cho ăn uống và xăng dầu tiếp tục đội lên.
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã phản ứng rất nhanh với thông tin này. Các nhà đầu tư nhận định Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ chậm cắt giảm lãi suất trong mùa hè tới vì rủi ro lạm phát gia tăng và nền kinh tế bất ổn.
Người dân cắt giảm chi tiêu đe dọa nền kinh tế rộng lớn
Gần 27% người dân Mỹ đã hạn chế các khoản chi tiêu không thiết yếu. Theo khảo sát của Ernst & Young Parthenon được chia sẻ bởi Kobeissi Letter, các gia đình hiện tập trung vào các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm, thuốc men và tiền thuê nhà, thay vì mua sắm các mặt hàng không cần thiết.
Sự sụt giảm tâm lý này trải dài ở mọi tầng lớp thu nhập, mọi nhóm tuổi, trình độ học vấn cũng như xu hướng chính trị. Điều này khiến các chuyên gia lo ngại khi coi tâm lý tiêu dùng là chỉ báo sớm cho hành vi chi tiêu của các hộ gia đình.
Lịch sử cho thấy, tâm lý yếu kém thường báo hiệu chi tiêu tiêu dùng sẽ sụt giảm – mà chi tiêu tiêu dùng chiếm khoảng 70% tổng hoạt động kinh tế Mỹ. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ giờ đây chịu nhiều áp lực cân đối giữa rủi ro lạm phát với tốc độ tăng trưởng đang chậm lại.
Thị trường crypto cũng bị ảnh hưởng gián tiếp. Giá Bitcoin từng rơi xuống dưới 66,000 USD khi căng thẳng chiến sự tăng cao, nhưng sau đó đã dần phục hồi khi xuất hiện hy vọng ngừng bắn, làm nền tảng cho khẩu vị rủi ro quay lại.
Tổng thống Donald Trump đã công bố một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời với Iran ngay sau khi hầu hết ý kiến khảo sát được ghi nhận. Việc thỏa thuận này có giữ vững hay không sẽ quyết định tâm lý người dân Mỹ trong khảo sát tháng 05/2024 sẽ hồi phục hay còn yếu hơn nữa.
Những tuần tới sẽ là phép thử xem liệu thị trường tài sản, bao gồm cả thị trường crypto vốn đi lên hình chữ K, có thể tách rời khỏi tâm lý bi quan của các hộ gia đình hay không.
