Gần như tất cả cổ phiếu Mỹ đều không tạo ra sự giàu có bền vững trong thế kỷ qua, theo một nghiên cứu mới của Đại học Bang Arizona, sau khi theo dõi 29,754 công ty từ năm 1926 đến năm 2025.
Chỉ có 1,082 công ty, khoảng 3.7%, tạo ra toàn bộ lợi nhuận ròng của thị trường. Mỗi cổ phiếu còn lại, trung bình, không mang lại lợi nhuận cao hơn việc nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ. Trái phiếu này là các khoản vay ngắn hạn của chính phủ, được xem là nơi giữ tiền an toàn nhất.
Hầu hết cổ phiếu Mỹ kém hơn trái phiếu Kho bạc
Bài nghiên cứu mang tên “Một trăm năm trên thị trường chứng khoán Mỹ” sử dụng cơ sở dữ liệu CRSP của Đại học Chicago. Nghiên cứu này bao quát tất cả cổ phiếu được niêm yết trên sàn New York, sàn American và Nasdaq kể từ năm 1926.
Tác giả của nghiên cứu, giáo sư tài chính Hendrik Bessembinder, đã cập nhật kết quả từ nghiên cứu nổi bật của ông năm 2018 về cùng chủ đề. Nghiên cứu trước đó đã chỉ ra rằng chỉ có một số ít cổ phiếu chi phối toàn bộ thị trường.
Kết quả từ dữ liệu của một thế kỷ cho thấy gần 60% cổ phiếu khiến các nhà đầu tư thua lỗ nhiều hơn so với nếu chỉ mua trái phiếu Kho bạc. Chỉ khoảng 41% cổ phiếu thắng được kênh đầu tư an toàn này.
Con số trung bình có thể gây hiểu lầm. Cổ phiếu trung vị bị lỗ 6.9% trong suốt vòng đời của nó. Tuy nhiên, mức trung bình tổng thể lại vượt 30,000%, chủ yếu nhờ một số cổ phiếu “khổng lồ” xuất sắc.
Xu hướng lệch này vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay, khi chỉ một số rất ít công ty tiếp tục dẫn dắt đà tăng trưởng chung, hiện tượng mà các chuyên gia gọi là độ rộng thị trường hẹp.
Chỉ một số ít “gã khổng lồ” tạo ra toàn bộ tăng trưởng
Năm công ty đã tạo ra hơn 1/5 tổng tài sản trên thị trường chứng khoán Mỹ kể từ năm 1926. Apple dẫn đầu với 5.02 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 5.5% tổng giá trị. Nvidia đứng sau với 4.58 nghìn tỷ USD.
Microsoft, Alphabet và Amazon nằm trong nhóm năm công ty đứng đầu này. Tất cả đều thuộc nhóm Magnificent Seven, các cổ phiếu Big Tech hiện đang thống trị thị trường. Nhóm này tạo ra 24.2% tổng tài sản trong cả thế kỷ qua, là nguyên nhân khiến nhiều chuyên gia cảnh báo bong bóng Big Tech có thể xảy ra vào năm 2026.
Quá trình này diễn ra rất nhanh. Nvidia mới chỉ lên sàn vào năm 1999, nhưng hiện cùng Apple giữ gần 10% tổng giá trị thị trường. Xu hướng này cũng giúp lý giải vì sao cổ phiếu ngành bán dẫn vượt trội các đại gia Big Tech và cả thị trường crypto trong năm nay.
“Nhiều người liên tục nói rằng chỉ một số cổ phiếu AI đang kéo cả chỉ số S&P tăng trưởng, như thể điều này là mới mẻ. Thực ra không phải vậy. Thị trường từ xưa tới nay luôn dựa vào một số ít cổ phiếu thắng lớn. Điều khác biệt là số lượng những cổ phiếu đó ngày càng ít,” nhà phân tích Bull Theory nhận định.
Ngay cả các cổ phiếu cung cấp linh kiện nhỏ cho Nvidia cũng đang tham gia vào đà tăng này.
Độ tập trung của thị trường ngày càng gia tăng
Độ tập trung của thị trường đang tăng lên rất nhanh. Theo dữ liệu đến năm 2016, nghiên cứu năm 2018 cho thấy có 89 công ty tạo ra một nửa tổng giá trị trên thị trường.
Sau chín năm, chỉ còn 46 công ty chiếm một nửa tổng giá trị này. Trong cùng thời gian, tổng tài sản tăng vọt từ 43 nghìn tỷ USD lên 91 nghìn tỷ USD. Số ít công ty chiến thắng càng ngày càng ít, nhưng phần thưởng lại gấp đôi.
Chín năm này cũng chính là giai đoạn các tập đoàn công nghệ lớn và làn sóng AI bùng nổ mạnh mẽ. Sự trùng hợp này làm tăng rủi ro nếu có làn sóng bán tháo cổ phiếu ở các công ty đầu ngành.
Thông điệp của Bessembinder vẫn giữ nguyên trong suốt ba thập kỷ: chỉ một số cổ phiếu nâng đỡ toàn bộ thị trường, vì thế ông khuyên nhà đầu tư nên chọn các quỹ chỉ số rộng lớn thay vì cố gắng chọn cổ phiếu riêng lẻ để chiến thắng thị trường.
Bản nghiên cứu này hiện vẫn chưa được đánh giá ngang hàng bởi các chuyên gia độc lập.
