Cuộc tranh luận đang diễn ra sôi nổi trong cộng đồng crypto khi Justin Bons, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Đầu tư của Cyber Capital, cho rằng XRP Ledger (XRPL) của Ripple là “tập trung hóa”.
Trong khi đó, David Schwartz – cựu CTO của Ripple – đã lên tiếng bảo vệ cấu trúc của hệ thống này. Điều này đã làm dấy lên câu hỏi quan trọng: làm sao để một blockchain thực sự phi tập trung?
Justin Bons cho rằng XRP Ledger là “tập trung”
Gần đây, Bons đã đăng một bài viết trên X (trước đây là Twitter) để chỉ trích các blockchain mà ông cho là “tập trung”. Ông cho biết nhiều mạng lưới hiện vẫn dựa vào mô hình permissioned validator (người xác thực được phép), lấy ví dụ về Unique Node List (UNL) của XRP Ledger.
“Ripple: Có một ‘Unique Node List’, điều này khiến các validator về cơ bản là permissioned. Nếu có bất kỳ sự khác biệt nào với danh sách được công bố tập trung này thì sẽ dẫn đến chia tách chuỗi, đồng nghĩa với việc Ripple Foundation & công ty sẽ có quyền lực và kiểm soát tuyệt đối với chain,” ông viết.
Ông cũng nhắc đến Canton, Stellar, Hedera và Algorand trong bài viết. Bons cho rằng sự phi tập trung chỉ có thể là có hoặc không – một blockchain phải hoàn toàn permissionless (không giới hạn) hoặc ngược lại. Theo ông, bất cứ yếu tố permissioned nào cũng “đi ngược lại tinh thần của crypto”.
“Tương lai của tài chính là phi tập trung & permissionless,” ông viết. “Nhưng đừng tự lừa mình rằng các chuỗi này thật sự đóng vai trò trong cuộc cách mạng… Nếu bạn quan tâm đến crypto, hãy từ chối sử dụng các blockchain permissioned này & yêu cầu họ phải phi tập trung thực sự.”
Bons cũng nêu ra ba cơ chế đồng thuận duy nhất của blockchain là Proof of Stake, Proof of Work và Proof of Authority. Ông cho rằng hệ thống nào không hoạt động theo PoS hay PoW thì “theo định nghĩa là PoA”. Ông nhấn mạnh rằng “việc chọn ai mình tin tưởng không đồng nghĩa với sự không cần tin ai”, đặc biệt khi nói về XRP và XLM.
David Schwartz bảo vệ XRP Ledger
Bài đăng của Bons đã nhận được rất nhiều ý kiến phản hồi từ cộng đồng. Schwartz, một trong những kiến trúc sư trưởng của XRP Ledger, đã phủ nhận cáo buộc rằng Ripple có “quyền lực và kiểm soát tuyệt đối”.
Ông giải thích rằng XRP Ledger được xây dựng để Ripple không thể kiểm soát được mạng lưới. Schwartz cho biết quyết định này hoàn toàn có chủ ý, xuất phát từ các yếu tố pháp lý.
“Ripple, ví dụ, bắt buộc phải tuân theo lệnh của tòa án Mỹ. Họ không thể từ chối… Nhưng tòa án Mỹ có thể ưu tiên ngoại giao quốc tế thay vì bảo vệ XRPL hoặc Ripple không? Chúng tôi thực sự lo ngại rằng việc này có thể xảy ra. Vì vậy, chúng tôi đã quyết định rất rõ ràng là KHÔNG MUỐN kiểm soát và nhận thấy việc không kiểm soát đó là có lợi nhất cho chính mình,” ông trả lời.
Schwartz cũng bác bỏ các lập luận của Bons về rủi ro double-spending và kiểm duyệt giao dịch. Ông giải thích rằng các validator không thể ép buộc một node trung thực chấp nhận double-spend hoặc kiểm duyệt giao dịch được.
Mỗi node đều thực thi quy tắc của giao thức một cách độc lập và chỉ đếm số validator mà nó đã chọn trong Unique Node List (UNL) của mình. Nếu có validator làm sai, node trung thực đó đơn giản chỉ coi đây là validator bất đồng quan điểm.
Schwartz cũng thừa nhận rằng trên lý thuyết, các validator có thể phối hợp để khiến mạng lưới bị tạm dừng nếu nhìn từ các node trung thực. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều này tương đương với một cuộc tấn công chiếm đa số không trung thực và cũng không thể dẫn đến double-spending. Trong tình huống đó, giải pháp là chọn lại UNL mới.
“Trên BTC, giao dịch bị phân biệt đối xử liên tục. Trên ETH, nhiều giao dịch bị xếp lại thứ tự hoặc bị kiểm duyệt một cách ác ý. Nhưng điều đó *chưa bao giờ* xảy ra với giao dịch trên XRPL và rất khó tưởng tượng nó có thể xảy ra như thế nào,” ông bình luận.
Ông cũng lưu ý rằng XRPL giải quyết vấn đề double-spending thông qua các vòng đồng thuận diễn ra khoảng mỗi 5 giây. Trong mỗi vòng, các validator sẽ cùng bỏ phiếu xem những giao dịch nào nên được ghi vào ledger hiện tại.
Nếu phần lớn các validator được chọn đều nói rằng họ chưa nhìn thấy giao dịch trước thời điểm cutoff, các node trung thực có thể hoãn giao dịch hợp lệ sang vòng tiếp theo. Theo Schwartz, cơ chế này giúp đảm bảo đồng thuận mà không ai có quyền kiểm soát tuyệt đối.
“Có hai lý do duy nhất bạn cần UNL: 1) Nếu không, người xấu có thể tạo vô số validator khiến node phải làm việc quá tải để đồng thuận. 2) Nếu không, họ có thể tạo ra validator không tham gia vào đồng thuận, lúc này các node sẽ không biết mình đã đồng thuận với ai,” ông nói thêm.
Ông nhấn mạnh thêm rằng nếu Ripple có khả năng kiểm duyệt giao dịch hoặc tạo double-spend, việc sử dụng quyền lực đó sẽ làm mất niềm tin vào XRPL mãi mãi. Vì thế, hệ thống được thiết kế có chủ ý để bất kỳ một cá nhân, kể cả Ripple, cũng không có toàn quyền kiểm soát mạng lưới.
