Vị thế “vàng kỹ thuật số” của Bitcoin sẽ được chứng minh bởi ai giữ nó khi đối mặt với lệnh trừng phạt, chứ không phải qua biểu đồ giá, theo ông Gordon Grant – trưởng bộ phận phái sinh của Bitwise. Ông cho rằng các quốc gia bị cấm vận đang âm thầm tích lũy Bitcoin, giống như cách Iran từng mua vàng.
Grant đã trao đổi quan điểm này với Iggy Ioppe, CIO của Theo, trong chương trình Hội đồng Chuyên gia Thị trường của BeInCrypto. Ioppe phản biện rằng Bitcoin (BTC) đã thất bại trong tất cả thử thách phòng ngừa rủi ro ngắn hạn năm nay. Tuy nhiên, cả hai đều nhận định đồng thuận về câu chuyện dài hạn của Bitcoin.
Vàng chưa bao giờ là nơi trú ẩn an toàn như các nhà đầu tư nhớ về nó
Chia sẻ trong buổi thảo luận chuyên gia của BeInCrypto, Grant bắt đầu bằng việc phản biện lại quan điểm phòng thủ truyền thống về vàng. Trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008, giá vàng cũng giảm mạnh. Chỉ đến khoảng năm 2010, xu hướng tăng bền vững của vàng mới thực sự bắt đầu.
Theo ông, tài sản phòng hộ vĩ mô không nhất thiết phải là tài sản chắc chắn tăng giá trong khủng hoảng. Thay vào đó, đó là tài sản mà khi thị trường căng thẳng, mối liên kết của nó với các tài sản lớn khác sẽ giảm đi. Grant gọi đây là “tách rời điều kiện”. Sự kiên cường và khả năng phòng hộ quan trọng hơn hiệu suất tăng giá.
Khái niệm này cũng thay đổi câu hỏi dành cho Bitcoin. Bitcoin không còn cần thiết phải tăng giá trong khủng hoảng mới xứng đáng được gọi là vàng kỹ thuật số. Điều quan trọng là khi thị trường biến động, mức liên kết của Bitcoin với cổ phiếu phải được giảm xuống.
Bài kiểm tra “tách rời” mà Bitcoin đang âm thầm vượt qua
Grant cho rằng quá trình này có thể đã bắt đầu, mặc dù Bitcoin vẫn gắn bó chặt chẽ với nhóm cổ phiếu Nasdaq trong vài năm gần đây.
“Cổ phiếu Micron giảm giá tới 30%, nhưng Bitcoin không có phản ứng gì. Cổ phiếu MicroStrategy cũng giảm rất mạnh, trong khi giá Bitcoin hiện lại cao hơn lúc MicroStrategy còn ở đỉnh. Vì thế, tôi chưa thể “bỏ cuộc” với kỳ vọng Bitcoin sẽ trở thành vàng kỹ thuật số, thể hiện rõ đặc tính tách rời so với các tài sản khác,” Gordon Grant, Quản lý danh mục và trưởng bộ phận phái sinh của Bitwise
Dữ liệu thực tế hiện tại đang phản ánh điều này. Cổ phiếu của Strategy gần đây lần đầu tiên giảm xuống dưới 100 USD kể từ tháng 03/2024 và họ cũng đã bán Bitcoin lần đầu sau nhiều năm. Trong khi đó, giá BTC vẫn duy trì quanh mức 60,347 USD, tăng 1.24% trong 24 giờ qua với vốn hóa đạt 1.21 nghìn tỷ USD.
Cần đánh giá số liệu một cách sòng phẳng. Chỉ số tương quan 200 ngày giữa Bitcoin và S&P 500 đã giảm mạnh từ đỉnh gần nhất trong năm 2025, gần về mức 0. Những đợt giảm tương tự cũng xuất hiện vào các năm 2015, 2018 và 2021. Điều này cho thấy biểu đồ đang ủng hộ quan điểm của Grant, dù chưa thể khẳng định Bitcoin đã thực sự “tách rời” hoàn toàn.
Tại sao lệnh trừng phạt mới là bài kiểm tra thực sự cho vị thế vàng kỹ thuật số của Bitcoin
Lập luận mạnh mẽ nhất của Grant không nằm ở giá cả. Ông chú ý đến những ai đang âm thầm tích lũy Bitcoin.
“Có ngày càng nhiều nhóm quốc gia trong BRICS dường như đang nắm giữ Bitcoin… Iran, Nga, Venezuela, có thể là UAE, có thể Ả Rập Saudi, chúng ta chưa rõ… có thể cả một số nước ở Đông Á, có thể Trung Quốc, Kazakhstan,” Gordon Grant, Bitwise
Lịch sử đã có tiền lệ. Doanh nhân người Thổ Nhĩ Kỳ gốc Iran, Reza Zarrab, bị bắt ở Miami năm 2016, đã tiết lộ cách Iran chuyển tiền trên toàn cầu nhờ vào vàng ngay cả khi chịu lệnh trừng phạt gắt gao từ Mỹ. Grant cho rằng kịch bản tương tự đang chuyển dần qua Bitcoin, và Iran hiện nay đã xem crypto là “cứu cánh” kinh tế.
“Vàng từng được dùng như vậy – khi không còn giải pháp nào khác, mọi người đều quay lại vàng. Dù biến động giá có lớn, họ biết mình vẫn có thể mua bán, vận chuyển, thậm chí dùng làm phương án phòng hộ,” Gordon Grant, Bitwise
Các thống kê công khai về lượng Bitcoin do quốc gia nắm giữ thường không phản ánh hết nhu cầu này. Các trang theo dõi công khai chủ yếu liệt kê các khoản bị thu giữ, dẫn đầu là kho dự trữ của Mỹ với khoảng 328,000 BTC. Còn những nước bị trừng phạt thì không công khai thông tin nào. Việc tích lũy Bitcoin chủ yếu hé lộ thông qua việc khai thác, và VanEck thống kê có tới 13 chính phủ đang tham gia đào Bitcoin.
Nga biến lý thuyết thành chính sách chính thức
Những gì Grant nhắc đến như một suy luận thì thực ra đã trở thành luật vài tuần trước khi cuộc tranh luận diễn ra. Nga đã chính thức hợp pháp hóa việc sử dụng bitcoin và stablecoin cho các giao dịch thương mại quốc tế từ ngày 01/07/2024, nhằm vượt qua các lệnh trừng phạt tài chính từ phương Tây.
Chỉ vài tuần sau, Liên minh châu Âu (EU) cũng đã có động thái đáp trả. Gói trừng phạt mới nhất của EU nhắm vào 11 sàn giao dịch crypto liên quan tới Nga, đồng thời siết chặt kiểm tra trên các nền tảng này. Khác với năm 2022, khi các biện pháp trừng phạt khiến các quốc gia chuyển hướng sang vàng, thì hiện nay, lối đi vòng lại phần nào thông qua các giao dịch bitcoin.
Các lệnh trừng phạt giúp vàng phục hồi sau 12 năm ảm đạm
Những tác động thực tế từ nhu cầu mua vàng do các lệnh trừng phạt không chỉ là lý thuyết. Từ năm 2011 đến 2023, giá vàng gần như không tăng dù có hàng nghìn tỷ USD được bơm vào nền kinh tế toàn cầu. Theo phân tích của Ioppe, việc đóng băng dự trữ vàng của Nga vào tháng 02/2022 đã thay đổi cục diện này.
Các ngân hàng trung ương khác đều quan sát và rút ra bài học. Ioppe cho rằng họ xem việc mua vàng như một biện pháp dự phòng phòng xa cho những xung đột có thể xảy ra trong tương lai.
Lịch sử cho thấy làn sóng mua vàng này đã giúp lượng mua ròng hằng quý của các ngân hàng trung ương tăng gần gấp đôi so với thập kỷ trước, theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới.
Bitcoin “vàng kỹ thuật số”: Cán cân đối trọng từ phía bên mua
Ioppe, từng là trưởng bộ phận giao dịch tại Credit Suisse, không cho phép lập luận này đi qua một cách dễ dàng. Bài kiểm tra của ông khá đơn giản nhưng cũng rất nghiêm khắc.
“Bitcoin đã giảm gần 50%. Như vậy rõ ràng nó chưa thực sự phát huy tác dụng,” Iggy Ioppe, CIO tại Theo
Cách tiếp cận của ông chỉ ra rằng cả hai quan điểm đều có lý. Bitcoin có thêm yếu tố đầu cơ và yếu tố công nghệ bên cạnh nền tảng tiền tệ của nó. Trong các thời điểm khủng hoảng, yếu tố đầu cơ chiếm ưu thế, còn về lâu dài, nền tảng tiền tệ sẽ dần thể hiện giá trị của mình.
“Nền tảng đó… sẽ thắng thế trước những biến động lớn về lâu dài, nhưng trong ngắn hạn yếu tố đầu cơ vẫn là yếu tố quyết định,” Iggy Ioppe, Theo
Vậy cuộc tranh luận sẽ đi về đâu? Grant cho rằng Bitcoin vẫn có thể phòng ngừa rủi ro nhờ vào sự phát triển của các thị trường phái sinh lớn, bất kể giá tăng hay giảm. Ioppe vẫn gọi Bitcoin là “vàng kỹ thuật số” với mục đích đầu tư.
Biểu đồ sự tương quan giữa vàng và Bitcoin vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng, nhưng giờ đây xu hướng dùng Bitcoin để đối phó lệnh trừng phạt đã được viết thành luật tại cấp quốc gia. Bài kiểm tra mà Grant mô tả không còn chỉ nằm trên lý thuyết nữa.
