Bộ Tài chính Nam Phi vừa công bố dự thảo quy định mới, sẽ đưa tiền mã hóa vào khung kiểm soát dòng vốn của nước này. Theo đó, nếu sở hữu tài sản tiền mã hóa vượt quá mức quy định, người dân sẽ phải khai báo và có thể bị yêu cầu giao nộp private key cho cơ quan chức năng bất cứ lúc nào.
Dự thảo Quy định Quản lý Dòng vốn 2026, công bố trong tuần này, sẽ thay thế các quy định kiểm soát ngoại hối năm 1961 của Nam Phi. Người vi phạm có thể bị phạt tới 1 triệu Rand (R1 triệu) hoặc ngồi tù lên tới 5 năm.
Công khai tài sản, tiết lộ private key và quyền tịch thu
Theo Điều 25(5) trong dự thảo, cơ quan chức năng có thể yêu cầu bất kỳ ai giao nộp mật khẩu, mã PIN hoặc private key để truy cập vào tài sản tiền mã hóa. Từ chối cung cấp sẽ bị xem là phạm tội hình sự.
Cư dân Nam Phi nắm giữ Bitcoin (BTC) hoặc các loại tiền mã hóa khác vượt ngưỡng do Bộ trưởng Tài chính quy định sẽ phải khai báo trong vòng 30 ngày. Đối với giao dịch lớn, chỉ được thực hiện thông qua đơn vị được cấp phép.
Dự thảo còn cấm người dùng mang tiền mã hóa ra khỏi Nam Phi nếu không có sự đồng ý của Bộ Tài chính, đồng thời cho phép cán bộ kiểm tra, tịch thu tài sản khi qua cửa khẩu xuất nhập cảnh.
Quy định mới của Nam Phi nghiêm ngặt hơn luật hiện tại
Đề xuất lần này còn siết chặt hơn quy định trước đó của Cơ quan Quản lý Hành vi Tài chính (FSCA), vốn đã yêu cầu các sàn giao dịch crypto phải được cấp phép theo Đạo luật Dịch vụ Tư vấn và Môi giới Tài chính của Nam Phi.
Động thái này đến sau hàng loạt cảnh báo về rủi ro stablecoin đối với đồng rand, cùng chính sách siết thuế tiền mã hóa trong bối cảnh người dân ngày càng chuộng crypto, nhất là ở khu vực châu Phi hạ Sahara.
Thời gian lấy ý kiến và lo ngại về hiến pháp
Theo thông báo của Bộ Tài chính, hạn chót nộp ý kiến bằng văn bản là ngày 10/06/2026.
Một thông báo khác trên Công báo Chính phủ lại ghi thời hạn đóng góp ý kiến là 18/05/2026, điều này khiến nhiều người bối rối không rõ nên theo ngày nào.
“Đây là công cụ kiểm soát nhằm ngăn chúng ta sử dụng tiền phi tập trung,” Gareth Jenkinson chia sẻ, cho rằng các đề xuất này đang nhắm đến tiền mã hóa có khả năng chống kiểm duyệt.
Nhiều người phản đối cho rằng quy định buộc tiết lộ private key đi ngược lại Điều 35 của Hiến pháp Nam Phi về quyền không tự buộc tội mình, cũng như quyền về tài sản theo Điều 25.
Quy định này tương tự quyền buộc tiết lộ thông tin mà cảnh sát Anh vừa được phép áp dụng theo luật mới, nhưng một số ý kiến cho rằng Nam Phi còn đi xa hơn khi trao quyền này cho cả cán bộ biên phòng.
Bộ Tài chính Nam Phi hiện vẫn chưa công bố mức tài sản tiền mã hóa cụ thể cần phải khai báo.
Trong vài tuần tới, ý kiến đóng góp của cộng đồng sẽ ảnh hưởng lớn đến mức độ siết chặt các quy định đối với tài sản crypto của các nhà đầu tư nhỏ lẻ.
