Thị trường tokenization lớn đến mức nào? Thực tế, nó đã đủ lớn để các tên tuổi lớn trên thị trường vốn truyền thống cũng đổ bộ vào. Một số thống kê nổi bật năm 2026 cho thấy quy mô tăng trưởng ấn tượng của tài sản được token hóa.
- Tính đến ngày 03/08, giá trị RWAs token hóa đạt 37.29 tỷ USD trên các blockchain công khai, chưa tính stablecoin.
- Các sản phẩm trái phiếu chính phủ và thị trường tiền tệ chiếm 16.16 tỷ USD, tương đương khoảng 43% tổng giá trị.
- Giá trị token hóa tài sản hàng hóa đạt 4.60 tỷ USD, còn cổ phiếu và ETF là 2.16 tỷ USD.
Không chỉ vậy, các cơ quan quản lý Mỹ cũng đang từng bước đưa ra quy định rõ ràng hơn. Tháng 01/2026, nhân viên của SEC đã phân loại chứng khoán được token hóa thành hai nhóm: sản phẩm do tổ chức phát hành hỗ trợ và sản phẩm do bên thứ ba tạo ra.
Một tổ chức phát hành có thể tích hợp công nghệ blockchain vào “hồ sơ chủ sở hữu chứng khoán gốc”, cho phép chuyển nhượng trên chuỗi được cập nhật ngay vào sổ đăng ký chính thức. Trong khi đó, các cấu trúc do bên thứ ba tạo ra có thể vẫn giữ hồ sơ sở hữu ở nơi khác, còn người sở hữu token chỉ được hưởng quyền lợi riêng biệt.
BeInCrypto đã trao đổi với Eva Meng (Giám đốc Matrixdock), Myles Harrison (Giám đốc sản phẩm tại AMINA Bank), Billy Miller (COO Securitize) và Roshan Robert (CEO OKX US) về cuộc “đối đầu thực sự” của tokenization.
Quyền sở hữu bắt đầu từ việc thanh toán
Eva Meng, Giám đốc Matrixdock, cho rằng việc thanh toán là cốt lõi để xác định quyền sở hữu.
“Sổ cái trên chuỗi có thể ghi nhận chính xác ai sở hữu token mà không xác thực liệu tài sản gốc thực sự có sẵn để thanh toán hay không. Bài kiểm tra thực sự là khi quyền đòi hỏi được thực thi: liệu quyền sở hữu được ghi nhận đó có chuyển thành việc thanh toán hay không?”
Dự án token hóa vàng (XAUm) của Matrixdock đã cho thấy cách quyền lợi chuyển từ số dư trên chuỗi sang việc nhận vàng vật lý thực tế.
Vào tháng 04/2025, một nhà đầu tư đã đốt 32.148 XAUm và nhận về một thỏi vàng LBMA nặng 1kg trong vòng T+3 ngày kể từ khi gửi yêu cầu, chứng minh việc đốt token đi đôi với việc giải ngân tài sản từ đơn vị lưu ký.
Tokenization càng có ý nghĩa hơn khi áp dụng cho chứng khoán, bởi quyền sở hữu còn quyết định tới quyền hưởng cổ tức, tham gia biểu quyết và hưởng các quyền lợi khác của doanh nghiệp.
Myles Harrison, Giám đốc sản phẩm tại AMINA Bank, cho rằng các nhà đầu tư tổ chức thường quan tâm trước tiên tới quyền lợi pháp lý và kinh tế, chứ không phải chain nào được dùng để phát hành token.
“Token không phải chính là tài sản, đó chỉ là đại diện cho quyền đòi hỏi. Và quyền này chỉ thực sự có ý nghĩa nếu được một tổ chức được quản lý cam kết bảo đảm và có nghĩa vụ pháp lý thực hiện. Khi tôi trao đổi với các khách hàng tổ chức, điều họ quan tâm không phải token ở trên blockchain nào mà là ai chịu trách nhiệm với họ, theo luật gì và nếu có rủi ro thì xử lý thế nào. Tất cả đều thể hiện ở hồ sơ quyền sở hữu chứ không nằm ở bản thân token.”
Billy Miller, COO của Securitize cũng cho biết có ranh giới rõ ràng giữa các token phát hành từ chứng khoán do đơn vị khác nắm giữ và token phát hành trực tiếp, có ghi nhận quyền sở hữu trên hệ thống của tổ chức phát hành.
“Theo mô hình tổ chức phát hành, bên phát hành sẽ chịu trách nhiệm và ủy quyền token hóa, token lúc này đại diện cho cả chứng khoán gốc cũng như quyền sở hữu – giống như hình thức ghi nhận số dư điện tử của cổ phiếu tại trung tâm lưu ký.”
Securitize đã áp dụng mô hình này khi cổ phiếu phổ thông của họ bắt đầu giao dịch trên NYSE với mã SECZ vào ngày 02/07. Nhà đầu tư đủ điều kiện tại Mỹ cũng có thể mua SECZ dạng token hóa qua Securitize.
Token này được phát hành trên cả Avalanche và Solana, đại diện cùng một loại cổ phiếu phổ thông giao dịch trên NYSE, tức là một chứng khoán vừa ở dạng truyền thống vừa được sở hữu trên chuỗi khối.
💡 Bạn có biết? Vào năm 2025, “SpaceX stock tokens” trên Robinhood cho nhà đầu tư tiếp cận giá SpaceX theo dạng phái sinh thay vì sở hữu trực tiếp cổ phần. Vụ việc đã phơi bày rủi ro trọng yếu trong tokenization: việc sở hữu token không đồng nghĩa với việc bạn có tên trong sổ đăng ký cổ đông hay hưởng đầy đủ các quyền của cổ đông thực sự.
Vai trò của đơn vị chuyển nhượng chứng khoán
Những đơn vị chuyển nhượng vốn đã có vai trò truyền thống trong việc ghi nhận chủ sở hữu chứng khoán, thực hiện chuyển nhượng quyền sở hữu và phân phối lợi ích. Với chứng khoán token hóa, việc lưu trữ và cập nhật hồ sơ càng gắn liền trực tiếp với giao dịch, bởi mọi chuyển nhượng trên blockchain đều có thể tự động cập nhật vào sổ đăng ký chính thức, giúp cải thiện tốc độ và độ chính xác khi giao dịch.
Các sàn giao dịch truyền thống hiện cũng đang xây dựng hệ sinh thái xung quanh vai trò này.
Vào tháng 03/2026, Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) đã chọn Securitize là đơn vị chuyển giao kỹ thuật số đầu tiên đủ điều kiện phát hành các chứng khoán bản địa blockchain dành cho các doanh nghiệp và tổ chức phát hành ETF trên nền tảng giao dịch kỹ thuật số đang được phát triển. Hai công ty này cũng đồng ý hợp tác xây dựng bộ tiêu chuẩn cho các đại lý chuyển giao và đại lý token hóa.
Roshan Robert, CEO của OKX US cho rằng đại lý chuyển giao và blockchain là hai yếu tố phụ trợ cho nhau.
“Token hóa sẽ hiệu quả nhất khi tài sản gắn liền trực tiếp với hồ sơ sở hữu chính thức. Đại lý chuyển giao kỹ thuật số sẽ duy trì hồ sơ đó và quản lý quá trình chuyển nhượng, chi trả cổ tức và các hoạt động doanh nghiệp khác. Hạ tầng blockchain đem đến tốc độ, sự minh bạch và khả năng mở rộng toàn cầu, khiến các tài sản này trở nên hữu ích hơn nhiều. Để thị trường token phát triển tốt, cần có hồ sơ sở hữu đáng tin cậy cùng hạ tầng blockchain mạnh mẽ. Kết hợp hai yếu tố này sẽ giúp tài sản token hóa giao dịch an toàn, thậm chí có thể giao dịch 24/7.”
Dấu ấn của các tổ chức trong lĩnh vực token hóa tuân thủ quy định ngày càng lớn khi nhiều kế hoạch phát triển được công bố. Securitize báo cáo đạt 3.4 tỷ USD tổng tài sản quản lý vào cuối tháng 03/2026 và ghi nhận 1.9 tỷ USD khối lượng giao dịch trong quý I, những con số này được công bố trước khi Securitize lên sàn NYSE vào tháng 07.
Giao dịch 24/7 len lỏi vào đồng hồ thị trường truyền thống
NYSE đang xây dựng một nền tảng giao dịch kỹ thuật số tuân thủ quy định, được thiết kế để hỗ trợ giao dịch chứng khoán token 24/7, thanh toán ngay lập tức và cấp vốn bằng stablecoin, kết hợp động cơ khớp lệnh Pillar của NYSE với hệ thống xử lý sau giao dịch dựa trên blockchain.
Harrison nhận định những thách thức thực sự sẽ phát sinh bên ngoài sàn giao dịch, nơi các bên đối tác, bộ phận tuân thủ và hệ thống thanh toán vẫn đang hoạt động dựa trên khung giờ truyền thống đã được tối ưu hóa suốt nhiều thập kỷ.
“Tại AMINA Bank, bọn tôi thanh toán 24/7, 365 ngày trong năm. Luôn luôn trực tuyến. Nhưng bạn thử chuyển khoản vào tối thứ Bảy qua một tổ chức tài chính truyền thống xem – sẽ không thể hoàn tất. Đó không phải là vấn đề về công nghệ. Cả hệ thống tài chính, từ quy trình, nhân sự tới bộ máy kiểm soát tuân thủ đều xây dựng xoay quanh giờ mở cửa thị trường, và đã được tối ưu trong hàng thập niên. Việc phá vỡ nếp cũ này chẳng khác gì quay đầu một con tàu lớn, chắc chắn sẽ xảy ra nhưng ai nghĩ chỉ 12 tháng nữa là hoàn thành thì đã đánh giá thấp mọi thử thách rồi.”
Meng cũng quan sát thấy căng thẳng tương tự đối với vàng, một loại tài sản mà giá của nó có thể biến động bởi các sự kiện địa chính trị hay tin tức kinh tế vĩ mô, trong khi các hoạt động then chốt trên thị trường truyền thống vẫn bị giới hạn trong khung giờ cố định.
“Vấn đề là chỉ một phần của chuỗi hoạt động luôn sẵn sàng. Giao dịch thứ cấp và chuyển nhượng có thể tiếp tục trên blockchain, còn các thị trường cơ sở, ngân hàng, dịch vụ lưu ký, phòng ngừa rủi ro và phát hành trên thị trường sơ cấp thì vẫn chỉ hoạt động vào giờ cố định như cũ.”
Vì vậy, vàng token hóa vẫn có thể tiếp tục hình thành giá ngay cả khi các kênh truyền thống tạm ngưng, giúp thị trường onchain tiếp nhận sớm các thông tin mới.
“Thử thách lớn hơn sẽ xuất hiện khi giá token hóa khác biệt quá xa so với thị trường truyền thống, trong khi các cơ chế điều chỉnh như kinh doanh chênh lệch giá, phòng ngừa rủi ro, phát hành và mua lại đều không sẵn. Lúc này, các nhà cung cấp thanh khoản phải chấp nhận rủi ro tạm thời về vị thế, cơ sở và khoảng cách giá cho đến khi thị trường truyền thống mở cửa lại,” Meng chia sẻ.
Giao dịch liên tục chỉ thực sự bền vững về kinh tế khi các nhà cung cấp thanh khoản kiểm soát tốt rủi ro trên nhiều khung giờ khác nhau, đồng thời có đủ năng lực thanh toán, lưu ký và đổi token sang tiền mặt để giữ giá ổn định xuyên suốt cả cuối tuần và đêm khuya.
Hồ sơ sở hữu quan trọng hơn blockchain
Lựa chọn blockchain vẫn ảnh hưởng đến chi phí giao dịch, tốc độ xử lý và khả năng tiếp cận, tuy nhiên, Harrison cho rằng thiết kế pháp lý và vận hành mới là yếu tố quan trọng hơn cho các tổ chức tài chính khi quyết định tài sản nào có thể được đưa vào danh mục đầu tư.
“Dữ liệu onchain ít quan trọng hơn mọi người nghĩ. Tôi thấy nhiều tổ chức mất hàng tháng để cân đo xem nên dùng blockchain nào, trong khi câu hỏi quan trọng nhất là liệu họ đã chuẩn bị đầy đủ nền tảng pháp lý và vận hành xung quanh tài sản đó hay chưa. Họ có thể thanh toán ổn không? Có đảm bảo tuân thủ tại nhiều nước không? Đối tác của họ có thể tiếp cận token này không? Ngành này từng mất đến hai năm để tranh cãi chuyện khác nhau giữa token hóa tiền gửi, CBDC và stablecoin, trong khi thực tế công nghệ thì gần như giống nhau. Cái cấu trúc hạ tầng xung quanh token mới là thứ quyết định nhà đầu tư tổ chức có dùng được hay không,” Harrison từ AMINA Bank nhận định.
Đơn cử như SECZ minh họa cho trường hợp này. Cổ phiếu phổ thông do chính đơn vị phát hành được niêm yết đồng thời trên Avalanche và Solana, giúp quyền kinh tế gắn chặt với cổ phần, còn lựa chọn blockchain chỉ quyết định nhà đầu tư đủ điều kiện có thể lưu giữ, chuyển nhượng token hóa ở mạng nào.
Hướng dẫn của SEC từ tháng 01/2026 cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hồ sơ sở hữu, tập trung vào mối liên hệ giữa việc token hóa do doanh nghiệp phát hành và hồ sơ danh sách cổ đông chính thức cũng như mỗi giao dịch onchain với quyền sở hữu hợp pháp.
Những giới hạn của token hóa
Giao dịch liên tục sẽ trở nên phức tạp hơn khi token tiếp tục được mua bán, chuyển nhượng, còn thị trường tham chiếu lại đóng cửa, tạo ra việc phát hiện giá tập trung quanh tài sản token hóa cho đến khi giao dịch truyền thống mở lại.
Harrison ví dụ bằng các token hóa cổ phiếu.
“Bạn có thể giao dịch token bất cứ lúc nào, nhưng giá trị tham chiếu của loại cổ phiếu thật lại không cập nhật ngoài giờ giao dịch truyền thống. Bạn thực chất chỉ mua một ‘lớp bọc’ mà giá trị này sẽ giữ nguyên cho đến khi thị trường truyền thống hoạt động lại.”
Token hóa trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ lại nảy sinh vấn đề khác. Đây hiện là danh mục tài sản thực lớn nhất theo dõi bởi RWA.xyz, với 16.16 tỷ USD phân bổ trên 85 sản phẩm tính đến 03/08, trong khi khách hàng của AMINA đã có thể mua trái phiếu T-bill qua giấy phép môi giới chứng khoán sẵn của ngân hàng.
Với trường hợp này, việc bao bọc thành token sẽ không mang lại nhiều giá trị cộng thêm nếu không giúp nâng cao khả năng tiếp cận, thanh toán hay sử dụng token ở các hệ sinh thái khác trên blockchain.
“Phiên bản token hóa đang giải quyết một vấn đề về phân phối mà thực ra họ không gặp phải.”
Token hóa có giá trị về mặt kinh tế khi việc đại diện trên blockchain giúp cải thiện khả năng tiếp cận, thanh toán, chuyển nhượng hoặc dùng làm tài sản thế chấp, trong khi hồ sơ sở hữu vẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nắm giữ trong suốt quá trình.
Thị trường đã đủ lớn để sự khác biệt này trở nên quan trọng về mặt thương mại, đặc biệt khi các chứng khoán được token hóa bắt đầu xuất hiện trên các sàn giao dịch công khai có quản lý.
