Stablecoin có thể khiến việc vay mượn trở nên đắt đỏ hơn. Đó là cảnh báo của ông Pablo Hernández de Cos, lãnh đạo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vào ngày 28/08/2024, khi các ngân hàng ngày càng tham gia vào lĩnh vực tiền kỹ thuật số.
Các tài sản kỹ thuật số này đang trở thành một loại tài sản gây “khó xử” cho các ngân hàng. Bởi chúng gần như đang phá vỡ mô hình kinh doanh truyền thống và buộc ngân hàng phải ra mắt những sản phẩm mới.
Hiện tại, thị trường stablecoin có tổng quy mô khoảng 304 tỷ USD, trong đó Tether chiếm khoảng 183 tỷ USD còn USDC khoảng 74 tỷ USD. Các nhà nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve) nhận định những token này có thể là đối thủ cạnh tranh của các tài khoản giao dịch truyền thống tại ngân hàng.
Arthur Firstov, Giám đốc Kinh doanh tại Mercuryo, đã chia sẻ với BeInCrypto lý do vì sao điều này quan trọng.
“Stablecoin không còn đơn thuần là sản phẩm của thị trường crypto nữa mà đã trở thành sản phẩm thanh toán. Trước đây, các ngân hàng có thể xem nhẹ stablecoin như là ‘hạ tầng crypto’, nhưng giờ đây stablecoin đang được dùng cho thanh toán, quản lý quỹ, chuyển tiền quốc tế, thẻ, thanh toán cho nhà bán lẻ và giao dịch tổ chức. Khi đó, stablecoin đang cạnh tranh trực tiếp với một sản phẩm giá trị cốt lõi của ngân hàng: tài khoản giao dịch.”
Các ngân hàng bắt đầu có phản ứng. Một khảo sát của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ vào tháng 09/2025 cho thấy gần một nửa số ngân hàng tham gia khảo sát dự định phát triển ít nhất một mảng về stablecoin hoặc tài sản số trong vòng ba năm tới.
Điều gì xảy ra với khoản tiền gửi?
JPM Coin của J.P. Morgan đại diện cho khoản tiền gửi tại ngân hàng được đưa lên blockchain. Còn CoinVertible của Société Générale-FORGE là một stablecoin chịu sự quản lý theo MiCA, được đảm bảo bằng tài sản riêng biệt. Tuy dùng công nghệ tương tự, nhưng mỗi loại lại mang tới những cam kết khác biệt cho khách hàng.
Nitin Gaur, Giám đốc Khối Khách hàng Tổ chức tại Nethermind, đã giải thích sự khác biệt này.
“Câu hỏi quan trọng không còn là liệu một ngân hàng có thể phát hành hay không, mà là ngân hàng đang phát hành cái gì. Một khoản tiền gửi được token hóa và một stablecoin do ngân hàng phát hành là hai loại nghĩa vụ hoàn toàn khác nhau, có tính pháp lý khác nhau, cách quản lý vốn khác nhau, tình trạng bảo hiểm khác nhau và tính chất thanh toán cũng khác biệt.”
Tiền gửi được token hóa vẫn là nguồn vốn của ngân hàng. Theo Đạo luật GENIUS tại Mỹ, các stablecoin dùng cho thanh toán phải được bảo đảm 1:1 bằng tài sản dự trữ hợp lệ như tiền mặt hoặc trái phiếu kho bạc ngắn hạn. Ngày 17/08/2024, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa ra những hướng dẫn triển khai đạo luật này.
Gaur phân tích về tác động của điều này với cán cân tài chính của ngân hàng.
“Một stablecoin phát hành theo Đạo luật GENIUS không còn là khoản tiền gửi. Đó là phương tiện thanh toán được đảm bảo bằng dự trữ riêng biệt mà đơn vị phát hành không được phép cho vay. Khi một người quản lý quỹ chuyển 100 triệu USD từ tài khoản thanh toán sang stablecoin do chính ngân hàng phát hành, thì ngân hàng đã biến một nguồn vốn thành một khoản dự trữ tách biệt và không thể cho vay nữa”, Gaur chia sẻ.
Tác động rộng hơn sẽ phụ thuộc vào việc nguồn dự trữ này được đưa đi đâu. Nếu tiền vẫn được gửi về các ngân hàng thì chúng vẫn cung cấp nguồn vốn, nhưng có thể tập trung hơn và cũng rút ra nhanh hơn.
Adrian Wall, Giám đốc Điều hành Liên minh Chủ quyền Số, chỉ ra rủi ro tiềm ẩn.
“Nếu stablecoin được sử dụng rộng rãi và khiến nguồn vốn chuyển hẳn khỏi hệ thống tiền gửi ngân hàng (thay vì được quay lại hệ thống), các ngân hàng sẽ đối diện với chi phí huy động vốn cao hơn và có thể giảm khả năng cấp tín dụng.”
Thanh toán vượt ngoài giờ giao dịch ngân hàng
Khách hàng đã có nhiều lý do để sử dụng những sản phẩm này. Tháng 07/2024, Citi thực hiện thành công một giao dịch chuyển USD từ London sang Thái Lan vào cuối tuần nghỉ lễ của Mỹ nhờ dịch vụ tiền gửi token hóa cùng hệ thống thanh toán liên tục 24/7.
Western Union ra mắt USDPT vào tháng 05/2024, với stablecoin này được phát hành trên Solana bởi Anchorage Digital Bank.
Các mô hình hoạt động đang phát triển với những quy mô khác nhau. J.P. Morgan báo cáo rằng sản phẩm Kinexys của họ ghi nhận khối lượng giao dịch lên tới 7 tỷ USD mỗi ngày. CoinVertible thì ghi nhận vào ngày 31/08/2024 đang lưu hành 156.6 triệu euro token và 12.55 triệu USD token.
Tuy nhiên, các số liệu này đang đo các tiêu chí khác nhau như khối lượng giao dịch và số lượng token lưu hành nên chưa thể kết luận mô hình nào đang “thắng thế”.
37 ngân hàng, một đồng coin
Khi càng nhiều ngân hàng tham gia, việc phát hành riêng khiến các loại coin bị chia nhỏ thành nhiều pool thanh khoản cực kỳ mỏng, buộc người dùng phải đổi từ token của ngân hàng này sang ngân hàng khác. Dù công nghệ có liên kết với nhau thì vẫn không chắc việc quy đổi theo đúng giá trị sẽ ổn định khi thị trường gặp sóng gió.
Dự án Qivalis tại châu Âu đã tập hợp 37 ngân hàng đến từ 15 quốc gia cùng hợp tác xây dựng một đồng stablecoin euro chung. Dự kiến, nó sẽ chính thức ra mắt vào nửa cuối năm 2026 nếu được cơ quan quản lý phê duyệt.
Ernesto Olmedo Pereira, Giám đốc Chiến lược & DeFi của Qivalis, cho biết việc cùng chia sẻ một đồng tiền là chủ đích rõ ràng.
“Nếu mỗi ngân hàng tự phát hành token riêng, thì thị trường sẽ xuất hiện hàng chục pool nhỏ lẻ và không tương thích, thay vì có một công cụ euro thống nhất và thanh khoản sâu rộng. Qivalis, với sự hậu thuẫn của 37 ngân hàng, được xây dựng vì các ngân hàng này lựa chọn hợp lực cho ra đời một hạ tầng euro chung, có thể liên thông, thay vì cạnh tranh bằng 37 hệ thống riêng biệt.”
Các ngân hàng sau đó có thể cạnh tranh với nhau bằng các dịch vụ liên quan tới đồng tiền này, như giao dịch ngoại tệ hay cho vay doanh nghiệp. Đồng coin chung này sẽ đóng vai trò chuyển tiền giữa các ngân hàng.
Việc ra mắt Qivalis sẽ là phép thử xem sự hợp tác này có thể thu hút thêm khách hàng ngoài những ngân hàng sáng lập ban đầu hay không.
Khách hàng luôn cần tiền mà họ có thể sử dụng linh hoạt giữa các ngân hàng khác nhau. Vì vậy, các ngân hàng sẽ cần chứng minh rằng các dịch vụ đi kèm việc thanh toán này thực sự xứng đáng với chi phí phát sinh có thể cao hơn để duy trì nguồn vốn cho các khoản vay.
