Hiện nay, cứ hơn 1 trong 5 USD thuế tại Mỹ được dùng để trả lãi cho khoản nợ quốc gia, trong bối cảnh lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đang duy trì ở mức cao nhất trong 24 năm qua. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn chưa tác động hoàn toàn đến ngân sách liên bang.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính rằng tổng chi phí lãi vay đã vượt 1,100 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc vào ngày 30/09, tăng thêm 115 tỷ USD, tương đương 11%. Tuy nhiên, phần lớn mức tăng lợi suất trái phiếu năm nay vẫn chưa phản ánh hết vào con số này, theo The Wall Street Journal đưa tin.
Tại sao lợi suất trái phiếu tăng mạnh nhưng chưa ảnh hưởng ngay tới ngân sách?
Lợi suất trái phiếu là yếu tố quyết định số tiền mà chính phủ Mỹ phải trả khi vay mới. Theo CNBC, vào ngày 07/10, lợi suất trái phiếu 10 năm đã lên tới 5.35%, mức cao nhất kể từ năm 2002, và đã tăng khoảng 60 điểm cơ bản kể từ cuối tháng 7. Một điểm cơ bản tương đương 0.01 điểm phần trăm.
Tuy nhiên, theo báo cáo cập nhật nợ của Ủy ban Kinh tế Hỗn hợp Quốc hội Mỹ (JEC), lãi suất trung bình của tất cả các khoản trái phiếu lưu hành vào tháng 8 chỉ là 3.475%, tăng nhẹ so với mức 3.415% một năm trước.
Mức này còn thấp hơn nhiều so với mức 5.3% mà Bộ Tài chính Mỹ phải trả cho cuộc đấu giá trái phiếu kỳ hạn 10 năm với trị giá 39 tỷ USD vào thứ Tư vừa qua, đây là mức lợi suất đấu giá cao nhất kể từ năm 2000. Sau đó, lợi suất giảm nhẹ còn 5.29% do nhu cầu mua tăng cao.
Khoảng 33% số trái phiếu lưu hành sẽ đáo hạn trong vòng 12 tháng tới, theo JEC, có nghĩa là chi phí vay trung bình sẽ tăng lên khi các khoản nợ này được tái phát hành với lãi suất cao hơn hiện tại.
Washington có thể làm gì để hạn chế chi phí tăng cao?
Lãi suất trung bình chỉ tăng 0.06 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, cho thấy mức tăng 11% trong chi phí lãi vay phần lớn là do tổng số nợ tăng, chứ không chỉ bởi lãi suất tăng.
Các nhà hoạch định chính sách gần như không thể can thiệp trực tiếp chi phí lãi vay. CBO dự báo thâm hụt ngân sách tài khóa 2026 sẽ lên tới 1,993 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước đó, do chi tiêu tăng 6% còn nguồn thu ngân sách chỉ tăng 3%.
Thị trường đang theo dõi sát diễn biến về lợi suất trái phiếu tăng ảnh hưởng ra sao tới thị trường cổ phiếu, trong khi báo cáo việc làm yếu trong tháng 9 cũng đã làm dịu bớt lo ngại về một đợt tăng lãi suất mới của Fed.
Cả hai đảng đều chưa ưu tiên giảm thâm hụt trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tổng thống Donald Trump đã hứa sẽ phát 5,000 USD cho mỗi người lớn nếu Đảng Cộng hòa tiếp tục kiểm soát Quốc hội, một kế hoạch dự kiến tiêu tốn hơn 1,000 tỷ USD, chủ yếu vay thêm để thực hiện.
Khi thâm hụt chiếm gần 6% GDP trong bối cảnh nền kinh tế vẫn tăng trưởng, khoảng cách giữa chi phí vay cũ và mới có thể hạn chế sự lựa chọn của Quốc hội tiếp theo.
