Trong gần mười năm đầu tiên, stablecoin gần như chỉ hoạt động trong thế giới crypto, chủ yếu nằm yên trên các sàn giao dịch như nguồn vốn chờ cho các lệnh mua bán mới. Tổng nguồn cung stablecoin đã tăng mạnh từ 27 tỷ USD cuối năm 2020 lên hơn 300 tỷ USD ở thời điểm hiện tại.
Một phần lớn sự tăng trưởng này giờ diễn ra ngoài sổ lệnh giao dịch truyền thống. Chỉ riêng các dòng tiền xuyên biên giới đổ vào thị trường Mỹ đã đạt gần 127 tỷ USD mỗi tháng, còn doanh nghiệp cũng đã thanh toán 226 tỷ USD cho các khoản B2B bằng stablecoin trong năm ngoái, theo báo cáo của Artemis Analytics.
Việc bùng nổ stablecoin đã khiến các tổ chức tài chính mà stablecoin từng bị đe dọa phải chú ý. Các nhóm ngân hàng đã đề nghị Quốc hội Mỹ hạn chế các công ty crypto trả lãi suất cho số dư stablecoin, với lý do rằng một token trả lãi thực chất không khác gì khoản tiền gửi trá hình.
Sự can thiệp này không làm cản trở các tổ chức lớn mới tham gia thị trường. Những tên tuổi như Visa, BlackRock, Google, DoorDash cũng đã cùng tham gia dự án Open USD, một stablecoin dự kiến ra mắt trong năm nay, giữa bối cảnh Tether và Circle vẫn đang nắm phần lớn thị phần.
Chính vì thế, các ngân hàng đã bắt đầu tự hỏi: liệu họ có nên phát hành một loại coin riêng, ít nhất là để bảo vệ thị phần truyền thống mà mình đang nắm giữ?
BeInCrypto đã phỏng vấn các chuyên gia từ Triple-A, ChangeNOW, Infinia, StraitsX… để tìm hiểu điều gì đã khiến mọi thứ thay đổi vào năm 2026, và liệu việc có một coin ngân hàng thực sự mang lại lợi ích gì cho khách hàng hay không.
Các ngân hàng không còn đứng ngoài cuộc
Sự chuyển mình đã thể hiện rõ qua các sáng kiến gần đây. Vào ngày 01/09/2026, 21 ngân hàng lớn như Bank of America, Citi, Goldman Sachs, Deutsche Bank… đã cam kết thành lập một công ty mới trong nửa cuối năm 2026 để phát hành stablecoin.
Nhóm này dự kiến sẽ phát hành một dollar token trong nửa đầu năm 2027, và sau đó là phiên bản euro. Họ cũng khẳng định sản phẩm sẽ tuân thủ theo Đạo luật GENIUS và quy định MiCA.
Không chỉ họ, SoFi Bank cũng đã mở stablecoin riêng mang tên SoFiUSD cho gần 15 triệu người dùng trên ứng dụng vào tháng 05 vừa qua, chỉ sau 5 tháng triển khai cho khách hàng doanh nghiệp. JPMorgan cũng có token gửi tiền riêng là JPMD trên nền tảng Base.
Tại Hồng Kông, HSBC dự định giới thiệu stablecoin neo theo đô la Hồng Kông (HKD) vào nửa cuối 2026. Rõ ràng, năm nay đã có sự thay đổi khiến việc phát hành stablecoin trở nên hấp dẫn đối với các ngân hàng.
Ông Tianwei Liu, CEO và đồng sáng lập StraitsX (được cấp phép bởi MAS Singapore), cho biết 2026 là điểm bùng phát của stablecoin, bởi giờ đây đã có khung pháp lý rõ ràng và các tổ chức lớn cũng đang tham gia mạnh mẽ, khiến việc đứng ngoài cuộc ngày càng trở nên rủi ro với ngân hàng.
“Việc ngân hàng phát hành stablecoin sẽ giúp họ chủ động thích nghi với môi trường thanh toán đang thay đổi liên tục.”
Ông Liu cho rằng mô hình “stablecoin sandwich” cho thấy rõ cơ hội này: Stablecoin hoạt động như lớp kết nối giữa hai hệ thống thanh toán fiat, giúp dòng tiền di chuyển dễ dàng hơn.
Người dùng hoặc doanh nghiệp không nhất thiết phải trực tiếp giữ hoặc giao dịch stablecoin – stablecoin có thể “chạy ngầm” dưới dạng tài sản thanh toán, giúp giao dịch nhanh hơn và rẻ hơn.
Tuy nhiên, điều này cũng tạo áp lực lên nguồn thu truyền thống của ngân hàng, đặc biệt là mảng chuyển tiền xuyên biên giới. Dù vậy, nó không nhất thiết là mối đe doạ làm “xóa sổ” ngân hàng.
Ông Ianai Urwicz, đồng sáng lập kiêm CEO Infinia, đã đưa ra những con số cụ thể về nguy cơ đối với ngân hàng.
“Trong năm 2025, thanh toán B2B toàn cầu bằng stablecoin đã tăng vọt 733% so với năm trước, đạt mức 226 tỷ USD. Điều này chứng tỏ các bộ phận tài chính doanh nghiệp đang dần ưu tiên stablecoin để thay thế mạng lưới ngân hàng truyền thống nhằm tránh các khoản phí chuyển đổi ngoại tệ cao và thời gian đối soát kéo dài nhiều ngày. Đây là mối đe dọa trực tiếp đến dòng tiền gửi ngân hàng: Số liệu mới cho thấy có thể lên tới 1,000 tỷ USD tiền gửi tại các ngân hàng thị trường mới nổi sẽ chuyển sang stablecoin trong ba năm tới.”
Theo ông Urwicz, các ngân hàng truyền thống đã nhận ra rằng nếu cứ đứng ngoài sân chơi stablecoin, họ sẽ mất dần nguồn vốn thanh khoản, quan hệ khách hàng doanh nghiệp và phí giao dịch – tất cả đều rơi vào tay các doanh nghiệp đổi mới ứng dụng công nghệ blockchain có pháp lý rõ ràng.
Hai chuyên gia khác lại cho rằng động lực bắt nguồn từ Đạo luật GENIUS.
Ông Vincent Chok, CEO và đồng sáng lập First Digital, chia sẻ rằng các ngân hàng từng chờ đợi các nhà làm luật “bật đèn xanh” cho hoạt động của mình.
“Luật đã thay đổi. Đạo luật GENIUS đã tạo ra một bộ quy tắc rõ ràng cho ngân hàng phát hành stablecoin, thay vì sự mơ hồ trước kia về khái niệm stablecoin và các yêu cầu pháp lý liên quan… Lý do thứ hai là về khối lượng giao dịch. Trong quý 1/2026, tổng giá trị giao dịch stablecoin đã vượt 28,000 tỷ USD – và tất cả diễn ra trên các mạng lưới mà ngân hàng xưa nay kiểm soát rất ít hoặc không tham gia được. Một khi tiền chảy ra khỏi vòng kiểm soát của hệ thống ngân hàng ở quy mô đó, rất khó để các ngân hàng làm ngơ.”
Ông Alex Witt, nhà sáng lập quỹ Verda Ventures, cũng đồng tình rằng đạo luật này đã mở đường cho ngân hàng tham gia thị trường stablecoin.
“GENIUS đã tạo một vành đai liên bang cho phép các ngân hàng phát hành trong phạm vi này, và thị trường đã cho họ thấy cái giá phải trả khi chậm chân… Mối đe dọa chính là biên lợi nhuận. Stablecoin đã chỉ rõ mức độ mong manh của mô hình tiền gửi không sinh lãi, và đó là lý do cuộc chiến LÃI SUẤT CLARITY thực chất chưa bao giờ vì bảo vệ người tiêu dùng.”
Việc phát hành coin giúp các ngân hàng giữ lại khoản tiền nhàn rỗi. Trong khi đó, dữ liệu từ Stablescape – chỉ số trực tiếp theo dõi các công ty stablecoin do Verda Ventures vận hành – cho thấy họ đang dần bước vào giai đoạn củng cố. Việc hình thành các nhà phát hành mới đã giảm 7% trong năm 2025 và giảm 34% tính đến thời điểm hiện tại của năm nay.
Quan điểm từ phía khách hàng
Lợi ích dành cho ngân hàng thì đã khá rõ. Họ phát hành stablecoin giúp giữ lại khoản tiền nhàn rỗi, duy trì khách hàng doanh nghiệp, dù phải hoạt động trên hạ tầng mà họ không còn kiểm soát. Còn về phía khách hàng, lý do sử dụng thì không thực sự rõ ràng như vậy.
Doanh nghiệp chuyển từ tài khoản ngân hàng sang dùng token do ngân hàng phát hành không chỉ đơn giản để giao dịch nhanh hơn. Họ thực chất đang đánh đổi một lớp bảo vệ lấy một lớp bảo vệ mới, và số tiền tham gia giao dịch thường không hề nhỏ.
Đối với một doanh nghiệp giữ 1 triệu USD trong tài khoản ngân hàng để thanh toán cho nhà cung cấp, thì điều họ cân nhắc chỉ còn hai vấn đề chính: Token giúp tiết kiệm được bao nhiêu chi phí khi chuyển tiền đi và liệu những bảo đảm nào sẽ không còn nữa khi tiền vừa rời khỏi tài khoản ngân hàng?
Witt đặt ra ranh giới ngay tại biên giới quốc gia.
“Chỉ nên dùng khi nhà cung cấp là đối tác nước ngoài và thời gian thanh toán làm chiếm dụng vốn lưu động; trên blockchain, 1 triệu USD này có thể quay vòng nhiều lần trong một ngày thay vì bị chôn ba ngày như trước. Nếu nhà cung cấp giao dịch nội địa qua ACH, thì chẳng cần làm gì. Điều mà doanh nghiệp đánh đổi là stablecoin của ngân hàng không phải tiền gửi: không có bảo hiểm FDIC, không được hưởng lãi theo quy định hiện tại, và ngân hàng có thể đóng băng hoặc huỷ token bất cứ lúc nào. Doanh nghiệp đang đánh đổi lãi suất và bảo hiểm lấy tốc độ xoay vòng, và chỉ nên áp dụng với phần tiền cần di chuyển, không phải toàn bộ số dư nằm yên.”
Mức tiết kiệm được bao nhiêu sẽ phụ thuộc vào điểm đến của dòng tiền. Khi được đề nghị mô tả một giao dịch thực tế xuyên biên giới, Eric Barbier, CEO Triple-A – một tổ chức thanh toán toàn cầu – đã chọn dẫn chứng từ chính khách hàng của mình.
“Hãy lấy ví dụ một đại lý ô tô châu Phi trả tiền cho nhà xuất khẩu Nhật. Đây là ca thực tế của một khách hàng chúng tôi. Nếu chuyển khoản quốc tế truyền thống, tổng chi phí gồm cả phí chuyển tiền, chênh lệch tỷ giá,… có thể lên tới 3–5%, và tiền cũng mất vài ngày làm việc để tới nơi. Nếu dùng stablecoin, dòng tiền bằng stablecoin neo giá USD có thể tới trong vài phút, còn nhà xuất khẩu vẫn nhận JPY tại Nhật. Với giao dịch 100,000 USD, nếu kéo tổng chi phí xuống dưới 1%, doanh nghiệp tiết kiệm được vài nghìn đô la.”
Tiết kiệm là hoàn toàn có thật. Nhưng tiền thực sự “rơi vào túi ai” mới là vấn đề đáng nói. Bernardo Brites, đồng sáng lập & CEO Trace Finance cho rằng, phát hành token mới chỉ giải quyết được một nửa câu chuyện.
“Phát hành token thì dễ; cái khó là chúng ta kiểm soát được đoạn chuyển đổi ngoại tệ và thanh toán ở đầu cuối. Chúng tôi di chuyển hơn 1 tỷ USD mỗi tháng cho các doanh nghiệp lớn mà biên lợi nhuận chỉ là phí chênh lệch công khai, bởi vì chúng tôi kiểm soát cả đồng đô số hóa lẫn kênh thanh toán tại địa phương. Nếu stablecoin do ngân hàng phát hành mà thiếu đi hạ tầng này, thì họ chỉ trao cơ hội kiếm lợi nhuận cho đối tác sở hữu nó. Nỗi lo về khả năng tương thích của BIS thực chất cũng là điểm nghẽn này, chỉ khoác lên vẻ kỹ thuật.”
Coin có thể rời ngân hàng không?
Mỗi ngân hàng trong liên minh đều có thể phát hành token cho riêng mình. Nhưng câu hỏi lớn hơn là liệu token đó có thể “ra ngoài” hay không.
Ngay cả BIS, tổ chức vốn hoài nghi liệu stablecoin có thực sự đảm đương vai trò của tiền và thay vào đó ủng hộ tiền gửi dạng token hóa, cũng nhìn thấy rõ khoảng trống về khả năng kết nối giữa các ngân hàng hiện nay.
Phát biểu tại Jackson Hole ngày 28/08/2026, Tổng giám đốc Pablo Hernández de Cos cho biết phần lớn các giải pháp hiện nay đều hoạt động trên nền tảng nội bộ khép kín hoặc cũng chỉ là dạng stablecoin do ngân hàng phát hành, nên vẫn có nhiều điểm hạn chế giống với stablecoin truyền thống. Một token chỉ được sử dụng nội bộ trong một ngân hàng thì mới giải quyết được nửa chặng đường giao dịch.
Tim Stanyakin, trưởng bộ phận phát triển tại ChangeNOW, giải thích rằng các ngân hàng vốn đã hợp tác với nhau qua các hệ thống thanh toán và bù trừ hiện có.
Điều quan trọng hơn là liệu stablecoin của các ngân hàng sẽ mở rộng khả năng kết nối đó hay sẽ tạo ra các hệ sinh thái tiền số khép kín và riêng biệt.
“Stablecoin do ngân hàng bảo đảm sẽ cho người dùng thứ họ vốn quen thuộc: có một tổ chức uy tín đứng sau, và quyền lợi pháp lý rõ ràng hơn. Nhưng giá trị thực sự vẫn nằm ở việc người dùng sẽ làm được gì với những token này ngoài phạm vi ngân hàng phát hành.”
Nguy cơ thất bại cũng rất dễ hình dung.
“Nếu stablecoin của Ngân hàng A không thể tương tác mượt mà với token của Ngân hàng B, blockchain công khai hoặc các tài sản số khác, thì cuối cùng cũng chỉ là một hình thức số hóa mới cho hệ thống thanh toán vốn đã rời rạc. Cuối cùng, người dùng sẽ ít quan tâm ai phát hành coin, mà quan trọng hơn vẫn là họ dùng được ở đâu, chuyển khoản dễ đến mức nào và đổi sang loại tiền số khác có nhanh không.”
Ông Chok từ First Digital cho rằng có hai rào cản chính: sự chấp nhận và quy định pháp lý.
“Một ngân hàng đối thủ hoặc một ứng dụng thanh toán bên thứ ba phải sẵn sàng chấp nhận nắm giữ token do đối thủ phát hành. Quyết định này phần lớn thuộc về kinh doanh chứ không hẳn do kỹ thuật… Thứ hai là pháp lý. Các ngân hàng ở các quốc gia khác nhau chịu hệ thống luật khác nhau, và tới nay chưa có khung quy định chung cho stablecoin trên toàn cầu.”
Vị lãnh đạo này cho rằng cho tới khi có được sự đồng thuận lớn hơn giữa các ngân hàng về mặt chấp nhận thương mại và khuôn khổ pháp lý, token chỉ dùng được bên trong ngân hàng phát hành sẽ không thành “hạ tầng thanh toán” đúng nghĩa.
Witt cũng cho rằng rào cản thực ra không nằm ở token.
“Vấn đề không phải ở tính thay thế của token, mà ở chỗ danh tính người dùng không thể chuyển đổi: theo quy định đề xuất của GENIUS, một tổ chức nhận tiền chỉ có thể dựa vào quy trình KYC của bên gửi nếu bên gửi là tổ chức chịu giám sát liên bang, nên chỉ cần token ra khỏi ‘vành đai an toàn’ là lại phải xác minh lại danh tính.”
Các hành lang chuyển tiền đã có USD từ trước
Trong khi liên minh ngân hàng đang xây dựng điều lệ, các dự án độc lập thì đang tăng tốc phát triển. Ngày 16/09/2024, Circle chính thức triển khai mainnet công khai của Arc, một mạng lưới layer-1 với phí giao dịch được thanh toán bằng USDC.
Những người xác thực mạng bao gồm BlackRock, Visa, Mastercard, Standard Chartered, DTCC cùng nhiều đối tác khác. Open USD dự kiến ra mắt vào cuối năm nay với hơn 140 đối tác cùng tham gia chia sẻ doanh thu từ quỹ dự trữ. Tether với token USDT hiện có giá trị vào khoảng 183 tỷ USD, lớn hơn tổng tất cả stablecoin khác cộng lại tính đến giữa tháng 09/2024.
Đó chính là thị trường mà các ngân hàng muốn bước vào. Họ có lợi thế dễ nhận ra, vì phía sau token là những tên tuổi quen thuộc và có cơ quan quản lý chịu trách nhiệm khi có sự cố.
Tuy nhiên, niềm tin chỉ thực sự có ý nghĩa ở nơi đồng token đó được chấp nhận, và tại đây các dự án độc lập lại đang chiếm ưu thế.
Ông Barbier của Triple-A nhận định stablecoin độc lập có lợi thế về tính tự chủ và mạng lưới.
“Chúng có thể di chuyển qua các ngân hàng, ví điện tử, nền tảng thanh toán, nhiều blockchain khác nhau, thay vì bị giới hạn trong hệ sinh thái của một tổ chức duy nhất.”
Ông cũng bổ sung rằng stablecoin do ngân hàng phát hành chỉ hiệu quả tối đa trong mạng lưới của chính ngân hàng đó. Hạn chế sẽ xuất hiện khi cần chuyển tiền ra khỏi hệ thống ấy.
“Các doanh nghiệp xuyên biên giới cần loại tiền có khả năng di chuyển giữa nhiều tổ chức, nền tảng và thị trường khác nhau. Vậy nên, cuộc đua thực sự không phải ai phát hành token mà là tiền của ai có thể lưu thông xa nhất, ít vướng mắc nhất.”
Ông Witt xác định điểm nghẽn nằm ở những quốc gia khó tiếp cận đồng USD.
“Một token nhóm ngân hàng có thể rất phù hợp với các giao dịch tổ chức tại New York, tuy nhiên nó sẽ không phải đồng USD thực tế mà các bàn giao dịch P2P tại Lagos hay nhà cung cấp tại Buenos Aires sử dụng; đó là USDT, được xây dựng dần dần theo từng hành lang suốt 10 năm qua và gần như toàn bộ 184.6 tỷ USD đang lưu thông này không cần sự chấp thuận từ Hoa Kỳ.”
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa các ngân hàng sẽ thất bại. Ông Liu của StraitsX đã chỉ rõ ranh giới.
“Nếu các ngân hàng chỉ xem stablecoin là đối thủ cạnh tranh thì rất dễ bị thay thế. Ngược lại, nếu tích hợp chúng vào hệ thống thanh toán và quản trị nguồn tiền, các ngân hàng hoàn toàn có thể nắm bắt làn sóng thanh toán thế hệ mới.”
Token của liên minh ngân hàng dự kiến ra mắt trong nửa đầu năm 2027, nếu đúng lộ trình. Trong thời gian đó, những hành lang mà họ nhắm đến có thể đã quen dùng đồng USD khác. Hiện tại Arc đã hoạt động, Open USD chỉ còn cách vài tháng nữa là chính thức, còn các ngân hàng thì vẫn đang xây dựng luật chơi cho trận đấu vốn đã bước vào hiệp hai.
